કાઠમંડુ : નેપાળમાં તાજેતરમાં આવેલા અત્યંત વિનાશક પૂર અને ભૂસ્ખલનને કારણે ૬૦૦થી વધુ નિર્દોષ લોકોએ પોતાના પ્રાણ ગુમાવ્યા છે, ત્યારે રેસ્ક્યુ ઓપરેશન દરમિયાન કાટમાળમાંથી સતત મળી રહેલા ક્ષત-વિક્ષત મૃતદેહોની ઓળખ કરવી અસંખ્ય મુશ્કેલીઓ સર્જી રહી છે જેને કારણે શબઘરો ભરાઈ જવાથી ચેપ ફેલાવાના ભયાનક જોખમને ધ્યાનમાં રાખીને નેપાળ સરકારે શનિવાર સુધીમાં ૧૦૦થી વધુ અજ્ઞાત મૃતદેહોનું ડીએનએ પ્રોફાઈલિંગ પૂર્ણ કરીને વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિથી સામૂહિક દફનાવવાની અનિવાર્ય પ્રક્રિયા શરૂ કરી દીધી છે.

ઘટનાની વિગતો આપતા તંત્રના જણાવ્યા અનુસાર, દરેક મૃતદેહને દફનાવતા પહેલા તેનું ચોક્કસ ડીએનએ સેમ્પલ લેવામાં આવી રહ્યું છે અને તેને ખાસ બેગમાં પેક કરીને વિશિષ્ટ ઓળખ નંબર આપવામાં આવી રહ્યો છે, જેથી ભવિષ્યમાં કોઈ પરિવારજન પોતાના સ્વજનની શોધમાં આવે તો તેમની સરળતાથી ઓળખ થઈ શકે. આ પ્રક્રિયાને પારદર્શક બનાવવા માટે દફન સ્થળ પર કોંક્રિટનું ચબૂતરૂં બનાવીને તેના પર નંબરવાળું સાઈનબોર્ડ લગાવવામાં આવી રહ્યું છે, એટલું જ નહીં પરંતુ સમગ્ર કામગીરીનું વીડિયો-ફોટોગ્રાફી સાથે જીઓ-ટેગિંગ કરીને વિસ્તારની ચારેય બાજુ લોખંડની મજબૂત બાઉન્ડ્રી બનાવવામાં આવી રહી છે.

ગ્રાઉન્ડ ઝીરો પર અપનાવવામાં આવેલી વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિ મુજબ મૃતદેહોને સુરક્ષિત રાખવા માટે ૧.૫ મીટર ઊંડા ખાડા ખોદવામાં આવ્યા છે અને બે શબો વચ્ચે ૪૦ સેન્ટીમીટરનું ચોક્કસ અંતર રાખવામાં આવ્યું છે, જેથી આસપાસના વૃક્ષોને નુકસાન ન પહોંચે અને જરૂર પડ્યે ડીએનએ મેચ થયા બાદ માત્ર સંબંધિત મૃતદેહના અવશેષો જ સહેલાઈથી બહાર કાઢી શકાય. પોતાના ગુમ થયેલા સ્વજનોને શોધવા માટે નેપાળ પહોંચતા નાગરિકોએ હોસ્પિટલોમાં પોતાના ડીએનએ સેમ્પલ આપવાના રહેશે, અને સેમ્પલ મેચ થતાં જ પોલીસ રેકોર્ડ અને જીઓ-ટેગિંગના આધારે તે મૃતદેહના અવશેષો સુરક્ષિત રીતે તેમના પરિવારજનોને સોંપવામાં આવશે.

આ ભયાનક કુદરતી આપત્તિએ નેપાળની સ્વાસ્થ્ય અને આપત્તિ વ્યવસ્થાપન પ્રણાલી સમક્ષ મોટો પડકાર ખડો કર્યો છે, કારણ કે અગાઉ પણ આવા મોટા પૂરની દુર્ઘટનાઓ બાદ ચેપ અને રોગચાળો ફેલાવાની ગંભીર સમસ્યાઓ સર્જાઈ ચૂકી છે. હાલમાં વહીવટી તંત્ર દ્વારા રાહત અને બચાવ કામગીરીની સાથેસાથે ચેપના જોખમને ડામવા માટે ઉઠાવાયેલા આ કડક પગલાંથી ભવિષ્યમાં ગુમ થયેલા લોકોના સ્વજનોને તેમના પ્રિયજનોના અંતિમ સંસ્કાર કરવાની તક મળી શકશે તેવી આશા બંધાઈ છે.