સ્ટોકહોમ: બેલ્જિયમમાં જન્મેલા અને અમેરિકાની વિસ્કોન્સિન–મેડિસન યુનિવર્સિટીમાં કાર્યરત પ્રોફેસર ફ્રાન્સિસ હેલ્ઝનને વર્ષ ૨૦૨૬નું ભૌતિકશાસ્ત્રનું નોબેલ પુરસ્કાર જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. આઈસક્યુબ ન્યુટ્રિનો વેધશાળામાં તેમના નિર્ણાયક યોગદાન અને ખગોળીય સ્રોતોમાંથી આવતા ઉચ્ચ ઊર્જાવાળા ન્યુટ્રિનોની શોધ બદલ તેમને આ સન્માન અપાયું છે.

હેલ્ઝન આઈસક્યુબ પ્રયોગના મુખ્ય સંશોધક છે. એન્ટાર્કટિકાના આશરે એક ઘન કિલોમીટર બરફમાં હજારો પ્રકાશ સંવેદકો ગોઠવીને આ વિશાળ ડિટેક્ટર તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. ન્યુટ્રિનો બરફ સાથે અત્યંત દુર્લભ રીતે ક્રિયા કરે ત્યારે ઉત્પન્ન થતા સંકેતો દ્વારા વૈજ્ઞાનિકો કણની ઊર્જા અને દિશાનો અભ્યાસ કરે છે.

ન્યુટ્રિનો અત્યંત ઓછી દળરાશિ ધરાવતા અને અન્ય પદાર્થ સાથે ભાગ્યે જ ક્રિયા કરતા કણો છે. તેઓ દૂરનાં ખગોળીય સ્રોતોમાંથી લગભગ અવરોધ વિના પૃથ્વી સુધી પહોંચી શકે છે. તેથી બ્લેક હોલ, આકાશગંગાઓ અને બ્રહ્માંડની અત્યંત ઊર્જાવાળી ઘટનાઓ અંગે માહિતી મેળવવામાં તેઓ ઉપયોગી બને છે.

૨૩ માર્ચ, ૧૯૪૪ના રોજ બેલ્જિયમના ટિનેનમાં જન્મેલા હેલ્ઝન વર્ષ ૧૯૭૨થી વિસ્કોન્સિન–મેડિસન યુનિવર્સિટી સાથે સંકળાયેલા છે. તેમની આગેવાની હેઠળનો આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રયોગ બ્રહ્માંડને માત્ર પ્રકાશથી નહીં, ન્યુટ્રિનો જેવા કણોના સંકેતોથી પણ સમજવાનો માર્ગ આગળ વધારતો રહ્યો છે.