નવી દિલ્હી : વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં અમેરિકી ડોલરની ઈજારાશાહી અને પશ્ચિમી દેશો દ્વારા લાદવામાં આવતા એકતરફી આર્થિક પ્રતિબંધો સામે હવે વિશ્વના મુખ્ય દેશોએ મોરચો માંડ્યો છે. ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન અને ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસુદ પેઝેશકિયાને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારમાં સ્થાનિક ચલણના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવાના સંકલ્પ સાથે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને પશ્ચિમી રાષ્ટ્રોને એક મજબૂત અને સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે.

તાજેતરના વૈશ્વિક ઘટનાક્રમો અને ઉચ્ચ-સ્તરીય સમિટ દરમિયાન, નેતાઓએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે વૈશ્વિક નાણાકીય સિસ્ટમને વધુ સ્થિતિસ્થાપક અને બહુધ્રુવીય (multipolar) બનાવવી સમયની માંગ છે. પશ્ચિમના આકરા પ્રતિબંધોનો સામનો કરી રહેલા રશિયા અને ઈરાન જેવા દેશો હવે ભારત જેવા મુખ્ય વેપારી ભાગીદારો સાથે પોતાની રાષ્ટ્રીય મુદ્રા (જેમ કે રૂપિયો, રૂબલ અને રિયાલ) માં સીધો વેપાર વધારી રહ્યા છે. આ નીતિથી ડોલર પરની નિર્ભરતા ઘટી રહી છે અને સરહદ પારના વ્યવહારો વધુ સુરક્ષિત અને ઝડપી બની રહ્યા છે.

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પણ સ્થાનિક ચલણ આધારિત ચુકવણી પ્રણાલી અને યુપીઆઈ (UPI) જેવા ડિજિટલ નેટવર્કના આંતરરાષ્ટ્રીયકરણ પર ભાર મૂક્યો છે. આ વ્યૂહાત્મક પગલાથી ન માત્ર બેંકિંગ સિસ્ટમ પરનો બાહ્ય દબાણ ઓછો થશે, પરંતુ વિકાસશીલ દેશો માટે વેપાર ખર્ચમાં પણ નોંધપાત્ર ઘટાડો થશે. ડોલરને હથિયાર તરીકે વાપરવાની યુએસ નીતિ સામે વધી રહેલો આ વૈશ્વિક અસંતોષ ભવિષ્યના આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર અને નાણાકીય સમીકરણોને નવી દિશા આપી રહ્યો છે.