નવી દિલ્હી, તા.૦૯: આંતરરાષ્ટ્રીય નાણા ભંડોળ (IMF) દ્વારા વૈશ્વિક અર્થતંત્રને લઈને જાહેર કરવામાં આવેલું તાજેતરનું મૂલ્યાંકન વિશ્વભરમાં વધી રહેલી આર્થિક અનિશ્ચિતતા અને ભયનો ઈશારો કરે છે. ખાસ કરીને પશ્ચિમ એશિયામાં યુએસ-ઈરાન વચ્ચે વધેલા તણાવ અને હોર્મુઝની ખાડી (Strait of Hormuz)માં યુદ્ધ જેવી સ્થિતિને કારણે વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠો જોખમમાં છે. ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ આસમાને છે અને વૈશ્વિક વેપાર સતત નબળો પડી રહ્યો છે. પરંતુ, દુનિયાભરમાં ફેલાયેલી આ આર્થિક અશાંતિ અને તોફાનની વચ્ચે પણ ભારત એક મજબૂત અને સુરક્ષિત ટાપુની જેમ અલગ દેખાઈ રહ્યું છે. આઈએમએફના મતે, ભારત આ વૈશ્વિક કટોકટી છતાં નાણાકીય વર્ષ ૨૭ (FY27) માં ૬.૪% અને તે પછીના વર્ષે ૬.૭% ના શાનદાર દરે વિકાસ કરશે, જે તેને વિશ્વની સૌથી ઝડપથી વિકસતી મુખ્ય અર્થવ્યવસ્થાઓમાં મોખરે રાખશે.
આ રિપોર્ટનો સૌથી મોટો નચોડ એ છે કે ભારતની આ વિસ્ફોટક વૃદ્ધિ પાછળ વૈશ્વિક પરિબળો કરતાં દેશની સરહદોની અંદર ચાલી રહેલી મજબૂત આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ જવાબદાર છે. ભલે મોંઘા ક્રૂડ ઓઈલ અને નબળી નિકાસને કારણે ભારતને થોડો આંચકો લાગે, પરંતુ દેશમાં લાંબા ગાળાના આર્થિક પરિવર્તનને કારણે ઊભી થયેલી ઘરેલું માંગ આ અસરોને ધોઈ નાખશે. ભારતના મધ્યમવર્ગીય પરિવારો હજુ પણ જોરદાર ખરીદી કરી રહ્યા છે, ગ્રાહકોને સેવા આપતી કંપનીઓ પોતાનો બિઝનેસ વિસ્તારી રહી છે અને સેવા અર્થતંત્ર (Services Economy) ધમધમી રહ્યું છે.
ભારતની આર્થિક ઢાલ – બમ્પર ઓટો અને કન્ઝ્યુમર સેલ્સ:
દેશના સામાન્ય નાગરિકોનો આર્થિક આત્મવિશ્વાસ ઓટોમોબાઈલ માર્કેટના આંકડા પરથી સ્પષ્ટ દેખાય છે. જૂન મહિનામાં વાહનોનું છૂટક વેચાણ વાર્ષિક ધોરણે ૨૦% થી વધુ ઉછળીને રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચ્યું છે. ટુ-વ્હીલરથી લઈને લક્ઝરી કાર અને ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (EV)ની માંગમાં જબરદસ્ત વધારો થયો છે. ગ્રાહકો જૂની ગાડીઓ બદલવાને બદલે મોંઘી અને નવી ટેકનોલોજી તરફ વળી રહ્યા છે. આ ઉપરાંત, આ વર્ષના ભયંકર હીટવેવ (ગરમી)ને કારણે એસી, રેફ્રિજરેટર અને હોમ એપ્લાયન્સીસ બનાવતી કંપનીઓએ જૂન ક્વાર્ટરમાં ૨૦% થી વધુની આવક વૃદ્ધિ નોંધાવી છે.
ગ્રામીણ ભારતે પણ પકડી રફતાર:
કમાણીની આ તેજી માત્ર ધનિકો કે શહેરો પૂરતી સીમિત નથી. ફાસ્ટ મૂવિંગ કન્ઝ્યુમર ગુડ્સ (FMCG) ક્ષેત્રમાં વેલ્યુ અને વોલ્યુમ બંનેમાં જોરદાર ગ્રોથ જોવા મળ્યો છે. વોલ્યુમ વધવાનો અર્થ એ છે કે લોકો માત્ર મોંઘી વસ્તુઓ નથી ખરીદી રહ્યા, પરંતુ સામાનની માત્રા પણ વધુ ખરીદી રહ્યા છે. સારા ચોમાસાની આશા અને ખાદ્ય મોંઘવારીમાં ઘટાડો થવાને કારણે મુખ્ય શહેરોની બહાર એટલે કે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં પણ સાબુ, તેલ અને પેકેજ્ડ ફૂડની માંગમાં મોટો સુધારો થયો છે, જે ભારતીય અર્થતંત્ર માટે સૌથી મોટો બૂસ્ટર સાબિત થશે.
ખરીદી શક્તિ વધવાના મુખ્ય માળખાકીય કારણો:
ભારતમાં નોકરીઓનું ઔપચારિકરણ (Formalization), ડિજિટલ પેમેન્ટનો વ્યાપ અને લોન કે ક્રેડિટની સરળ ઉપલબ્ધતાને કારણે ગ્રાહકોની ખર્ચ કરવાની પેટર્ન બદલાઈ ગઈ છે. આજે ભારતીય ગ્રાહકો ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને વાહનો ખરીદવા માટે ઈએમઆઈ (EMI) ફાઇનાન્સનો ઉપયોગ કરવામાં અચકાતા નથી. આ ઉપરાંત માળખાકીય સુવિધાઓ (ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર) પર સરકાર દ્વારા કરવામાં આવી રહેલો અબજો રૂપિયાનો ખર્ચ નવી નોકરીઓ અને આવકની તકો ઊભી કરી રહ્યો છે.
જોકે, વૈશ્વિક જોખમોને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાની આગેવાની હેઠળ જૂનની નાણાકીય નીતિ સમિતિમાં ચાલુ પશ્ચિમ એશિયા સંઘર્ષને કારણે નાણાકીય વર્ષ ૨૭ માટે જીડીપી (GDP) વૃદ્ધિ દરનો અંદાજ ૬.૯% થી સહેજ ઘટાડીને ૬.૬% કર્યો છે. પરંતુ અર્થશાસ્ત્રીઓનું માનવું છે કે, આ આંતરરાષ્ટ્રીય આંચકાઓ ભારતને માત્ર થોડો સમય માટે ધીમો પાડી શકે છે, પરંતુ તેના મજબૂત ઘરેલું બજાર અને સર્વિસ સેક્ટરના દમ પર ભારતની આર્થિક કૂચને રોકવી અશક્ય છે.