નવી દિલ્‍હીઃ    હિન્દુ ધર્મમાં પવિત્ર ગણાતા ચાતુર્માસનો ૨૯ જુલાઈના રોજ ગુરુ પૂર્ણિમાના દિવસે મંગલ પ્રારંભ થઈ રહ્યો છે, જે ૨૪ નવેમ્બર સુધી ચાલશે. અષાઢ મહિનાના શુક્લ પક્ષની પૂર્ણિમાથી શરૂ થતો આ ચાર મહિનાનો સમયગાળો ભગવાન વિષ્ણુના નિદ્રાકાળ તરીકે ઓળખાય છે, જેમાં ભક્તો પૂજા, તપ અને આધ્યાત્મિક સાધના દ્વારા આત્માનું પરમાત્મા સાથે મિલન સાધવા પ્રયત્ન કરે છે.
જ્યોતિષી પંડિત અમર ડબ્બાવાલા સમજાવે છે કે આ સમયગાળા દરમિયાન તમામ પ્રકારના વ્યસનોનો ત્યાગ કરવો શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. ચાર મહિના માટે લગ્ન, પવિત્ર દોરા વિધિઓ અને ચૌલા વિધિઓ પર પ્રતિબંધ છે. દેવતાઓના નિદ્રાકાળથી લઈને ચાર મહિનાના સમયગાળાના અંત સુધી, લગ્ન, પવિત્ર દોરા વિધિઓ (જનૈ સંસ્કાર), મુંડન (ચૌલા કર્મ), વગેરે સહિત તમામ શુભ અને શુભ વિધિઓ પર સખત પ્રતિબંધ છે. ચાતુર્માસ અષાઢ પૂર્ણિમાના ચંદ્રથી શરૂ થાય છે, પરંતુ દરેક મહિનો વિશેષ આધ્યાત્મિક મહત્વ ધરાવે છે, જે પ્રકૃતિ અને ધર્મ વચ્ચેના સંતુલનને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
આ ચાર મહિના શિવ, વિષ્ણુ, પૂર્વજો, ગણપતિ અને માતા શક્તિની પૂજા માટે સમર્પિત રહેશે. શ્રાવણમાં મહાદેવની ઉપાસના, ભાદ્રપદમાં શ્રી કૃષ્ણ જન્મોત્સવ, અશ્વિનમાં પિતૃ શ્રાદ્ધ અને નવરાત્રી, તથા કાર્તિકમાં દિવાળી અને તુલસી વિવાહ જેવા મુખ્ય તહેવારો આવશે. આ સમયગાળો તીર્થયાત્રા અને સ્વ-જાગૃતિ માટે ઉત્તમ ગણાય છે.
શાસ્ત્રો અનુસાર, દેવશયની એકાદશીથી દેવો નિદ્રામાં જાય છે અને દેવ પ્રબોધિની એકાદશીના રોજ જાગ્રત થાય છે, ત્યાર બાદ જ માંગલિક કાર્યોનો પુનઃપ્રારંભ થાય છે. આ સમયગાળામાં નિયમોનું પાલન કરવું એ ધાર્મિક પરંપરા છે, જે ભક્તોને શાંતિ અને માનસિક સ્થિરતા પ્રદાન કરે છે. તમે આ ચાતુર્માસ દરમિયાન કયા પ્રકારના આધ્યાત્મિક કે સાધનાના કાર્યો કરવાનો સંકલ્પ લીધો છે?