નવી દિલ્હી :અગ્નિવીરો માટે કેન્દ્ર સરકારે મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય જાહેર કર્યો છે. અગ્નિપથ યોજના હેઠળ ચાર વર્ષનો કાર્યકાળ પૂર્ણ કરનારા પૂર્વ અગ્નિવીરોને હવે કેન્દ્રીય સશસ્ત્ર પોલીસ દળો (CAPF) અને આસામ રાઇફલ્સની ભરતી પ્રક્રિયામાં વિશેષ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે.

આ નિર્ણયનો મુખ્ય હેતુ દેશની સુરક્ષા માટે સેવા આપનારા યુવાનોને ફરી એકવાર સુરક્ષા દળોમાં કારકિર્દીની તક ઉપલબ્ધ કરાવવાનો છે.n ખાસ કરીને આ વર્ષના અંતમાં અગ્નિવીરોની પ્રથમ બેચ પોતાનો ચાર વર્ષનો કાર્યકાળ પૂર્ણ કરવા જઈ રહી છે. આવી સ્થિતિમાં સરકારનો આ નિર્ણય હજારો યુવાનો માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે. ભરતી પ્રક્રિયામાં અનામત, વયમર્યાદામાં છૂટછાટ તેમજ પસંદગીની કેટલીક પ્રક્રિયામાં રાહત મળવાથી પૂર્વ અગ્નિવીરોને નવી કારકિર્દી તરફ આગળ વધવામાં મદદ મળશે.

લોકસભામાં એક પ્રશ્નના લેખિત જવાબમાં કેન્દ્રીય ગૃહ રાજ્યમંત્રી નિત્યાનંદ રાયે જણાવ્યું હતું કે ગૃહ મંત્રાલયે પૂર્વ અગ્નિવીરોને CAPF અને આસામ રાઇફલ્સમાં ભરતી દરમિયાન વિશેષ લાભ આપવા માટે અનેક મહત્વપૂર્ણ જોગવાઈઓ અમલમાં મૂકી છે. તેમણે જણાવ્યું કે, આ નિર્ણયનો હેતુ માત્ર રોજગારીની તક વધારવાનો જ નથી, પરંતુ સેનામાં તાલીમ મેળવી ચૂકેલા અને શિસ્તબદ્ધ યુવાનોના અનુભવનો લાભ દેશની આંતરિક સુરક્ષા વ્યવસ્થાને પણ મળે તેવો છે.

કેન્દ્ર સરકારના નિર્ણય અનુસાર પૂર્વ અગ્નિવીરોને કેન્દ્રીય સશસ્ત્ર પોલીસ દળોની ભરતીમાં 50 ટકા સુધીનું અનામત આપવામાં આવશે. આ જોગવાઈ BSF, CRPF, CISF, ITBP, SSB સહિત વિવિધ CAPF દળો તેમજ આસામ રાઇફલ્સની ભરતીમાં લાગુ પડશે. આ નિર્ણયને અગ્નિપથ યોજના હેઠળ સેવા આપનારા યુવાનો માટે સૌથી મોટા રોજગાર આધારિત પગલાંમાંથી એક માનવામાં આવી રહ્યો છે. સરકારનું માનવું છે કે આથી તાલીમપ્રાપ્ત યુવાનોને નવી તક મળશે અને સુરક્ષા દળોને પણ અનુભવી માનવબળ મળશે.

ભરતી પ્રક્રિયામાં પૂર્વ અગ્નિવીરોને વયમર્યાદામાં પણ રાહત આપવામાં આવશે. સરકારના જણાવ્યા મુજબ સામાન્ય રીતે 3 વર્ષની વયછૂટ આપવામાં આવશે, જ્યારે અગ્નિવીરોની પ્રથમ બેચ માટે 5 વર્ષની વિશેષ છૂટછાટનો લાભ મળશે. પ્રથમ બેચ માટે વધારાની છૂટછાટ આપવાનો નિર્ણય એ કારણે લેવામાં આવ્યો છે કે અગ્નિપથ યોજના નવી હોવાથી આ બેચના ઉમેદવારોને વધુ તક મળી રહે.

પૂર્વ અગ્નિવીરો પહેલેથી જ ભારતીય સેનામાં કડક શારીરિક અને સૈનિક તાલીમ મેળવી ચૂક્યા હોવાથી ભરતી પ્રક્રિયામાં તેમને કેટલાક તબક્કામાં રાહત આપવામાં આવશે. સરકારના જણાવ્યા મુજબ, નિર્ધારિત નિયમો મુજબ તેમને શારીરિક કાર્યક્ષમતા પરીક્ષા (Physical Efficiency Test) અને કેટલીક અન્ય પરીક્ષણ પ્રક્રિયામાં છૂટછાટ આપવામાં આવશે. જોકે અંતિમ ભરતી સંબંધિત તમામ નિયમો સંબંધિત દળોની ભરતી સૂચનાઓ અનુસાર અમલમાં રહેશે.

પૂર્વ અગ્નિવીરોના પુનર્વસન અને તેમની ભરતી પ્રક્રિયાને વધુ સુવ્યવસ્થિત બનાવવા માટે ગૃહ મંત્રાલયે 'એક્સ અગ્નિવીર વિંગ'ની પણ રચના કરી છે. આ વિશેષ વિંગનો હેતુ પૂર્વ અગ્નિવીરોને વિવિધ CAPF અને અન્ય સુરક્ષા દળોમાં રોજગારની તકો સાથે જોડવાનો, જરૂરી માર્ગદર્શન આપવાનો અને ભરતી સંબંધિત પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવાનો છે.

અગ્નિપથ યોજના હેઠળ ભરતી થયેલા અગ્નિવીરોની પ્રથમ બેચ આ વર્ષના અંત સુધીમાં પોતાનો ચાર વર્ષનો કાર્યકાળ પૂર્ણ કરશે. ત્યારબાદ તેઓમાંથી કેટલાકને સશસ્ત્ર દળોમાં જ આગળની સેવા માટે પસંદ કરવામાં આવશે, જ્યારે બાકીના અગ્નિવીરો માટે વિવિધ સરકારી અને ખાનગી ક્ષેત્રોમાં રોજગારની તકો ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી રહી છે. કેન્દ્ર સરકાર અગાઉ પણ અનેક મંત્રાલયો, જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો અને વિવિધ રાજ્ય સરકારો સાથે પૂર્વ અગ્નિવીરોને રોજગારીમાં પ્રાથમિકતા આપવા અંગે ચર્ચા કરી ચૂકી છે. હવે CAPF ભરતીમાં અનામતની જાહેરાતને આ દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.

કેન્દ્ર સરકારે વર્ષ 2022માં અગ્નિપથ યોજના શરૂ કરી હતી. આ યોજના હેઠળ યુવાનોને ચાર વર્ષ માટે સેનામાં ભરતી કરવામાં આવે છે. કાર્યકાળ પૂર્ણ થયા બાદ આશરે 25 ટકા અગ્નિવીરોને નિયમિત સેવા માટે પસંદ કરવામાં આવે છે, જ્યારે બાકીના 75 ટકા અગ્નિવીરોને સેવા નિધિ પેકેજ, કૌશલ્ય પ્રમાણપત્ર અને વિવિધ ક્ષેત્રોમાં રોજગાર માટે પ્રાથમિકતા આપવામાં આવે છે. સરકારનું કહેવું છે કે, આ યોજનાનો હેતુ સેનાને યુવા અને ટેક્નોલોજી આધારિત બનાવવાનો છે, જ્યારે વિરોધ પક્ષોએ શરૂઆતથી જ અગ્નિવીરોના ભવિષ્ય અને રોજગારને લઈને પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા હતા. હવે CAPF ભરતીમાં અનામત સહિતના નિર્ણયો દ્વારા સરકાર આ ચિંતાઓને દૂર કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.

રક્ષા ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે, પૂર્વ અગ્નિવીરોને CAPFમાં પ્રાથમિકતા મળવાથી દેશના સુરક્ષા દળોને તાલીમપ્રાપ્ત અને શિસ્તબદ્ધ કર્મચારીઓ મળશે. બીજી તરફ હજારો યુવાનોને ચાર વર્ષ બાદ સ્થાયી કારકિર્દી તરફ આગળ વધવાની નવી તક મળશે. આ વર્ષના અંતમાં પ્રથમ બેચ સેવા પૂર્ણ કરશે ત્યારે આ નવી જોગવાઈઓનો લાભ સૌથી પહેલા તેમને મળશે, જેના કારણે હજારો પૂર્વ અગ્નિવીરો માટે રોજગારની નવી આશા ઉભી થઈ છે.

ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા 'એક્સ અગ્નિવીર વિંગ'  ની રચના કરવામાં આવી છે. આ વિંગનો મુખ્ય હેતુ પૂર્વ અગ્નિવીરોને વિવિધ સુરક્ષા દળોમાં રોજગારની તકો સાથે જોડવાનો અને ભરતી સંબંધિત માર્ગદર્શન પૂરું પાડવાનો છે.

અગ્નિપથ યોજના ૨૦૨૨માં શરૂ કરાઈ હતી, જે હેઠળ યુવાનોને 4 વર્ષ માટે સેનામાં સેવા આપવાની તક મળે છે. 4 વર્ષનો કાર્યકાળ પૂર્ણ થયા બાદ ૨૫ ટકા અગ્નિવીરોને નિયમિત સેના માટે પસંદ કરવામાં આવે છે, જ્યારે બાકીના 75 ટકા અગ્નિવીરોને સેવા નિધિ પેકેજ અને કૌશલ્ય પ્રમાણપત્ર સાથે મુક્ત કરવામાં આવે છે.

સામાન્ય રીતે પૂર્વ અગ્નિવીરોને વયમર્યાદામાં ૩ વર્ષની છૂટ આપવામાં આવશે. પરંતુ, અગ્નિવીરોની પ્રથમ બેચના ઉમેદવારો માટે વિશેષરૂપે ૫ વર્ષની છૂટછાટ આપવાનો નિર્ણય લેવાયો છે.

પૂર્વ અગ્નિવીરોને કેન્દ્રીય સશસ્ત્ર પોલીસ દળો (CAPF) અને આસામ રાઇફલ્સની ભરતીમાં ૫૦ ટકા સુધીનું અનામત, વયમર્યાદામાં રાહત અને શારીરિક ક્ષમતા કસોટી (PET) જેવી કેટલીક પ્રક્રિયાઓમાં છૂટછાટ આપવામાં આવશે.