નવી દિલ્હી, તા.21: દિલ્હી અને રાષ્ટ્રીય રાજધાની ક્ષેત્ર (NCR) માં શિયાળાની શરૂઆત સાથે જ વાયુ પ્રદૂષણનું સ્તર ભયજનક સપાટીએ પહોંચી જતાં 'હવા ગુણવત્તા વ્યવસ્થાપન આયોગ' દ્વારા તાત્કાલિક અસરથી સમગ્ર વિસ્તારમાં ગ્રેડેડ રિસ્પોન્સ એક્શન પ્લાન (GRAP) નો પ્રથમ તબક્કો (GRAP-1) લાગુ કરી દેવામાં આવ્યો છે. આજે બુધવારે સવારે હવા ગુણવત્તા સૂચકાંક (AQI) ૨૩૩ અને બપોર સુધીમાં ૨૪૪ નોંધાતાં હવાની ગુણવત્તા 'ખરાબ' શ્રેણીમાં પહોંચી ગઈ હતી, જેના કારણે નાગરિકોના સ્વાસ્થ્યની સુરક્ષા અને પ્રદૂષણ અટકાવવા માટે તંત્ર દ્વારા આ આકરા પગલાં લેવામાં આવ્યા છે.

પ્રાપ્ત વિગતો મુજબ, ગત ૨૦ ઓક્ટોબરે દિલ્હીનો AQI ૧૭૯ નોંધાયો હતો જે મધ્યમ શ્રેણીમાં હતો, પરંતુ માત્ર ૨૪ કલાકની અંદર તેમાં ઝડપી વધારો નોંધાયો હતો. હવામાન વિભાગ અને સંશોધન સંસ્થાઓની આગાહી મુજબ આગામી દિવસોમાં પણ વાતાવરણમાં સુધારો થવાની શક્યતા ઓછી હોવાથી સમગ્ર એનસીઆર ક્ષેત્રમાં GRAP-1 ના નિયમો અને પ્રતિબંધો તાત્કાલિક અસરથી અમલમાં મૂકી દેવાયા છે.

આ નવા આદેશ હેઠળ હવે તમામ નિર્માણ અને બાંધકામ સ્થળો પર ધૂળને ઉડતી રોકવા માટે એન્ટી-સ્મોગ ગનનો ઉપયોગ કરવો ફરજિયાત બનાવાયો છે. સાથોસાથ રસ્તાઓ પર મશીનો દ્વારા સફાઈ કરવાની અને પાણીનો છંટકાવ કરવાની વિશેષ વ્યવસ્થા ગોઠવવામાં આવી છે જેથી હવામાં ધૂળના કણોનું પ્રમાણ નિયંત્રણમાં રાખી શકાય.

આ ઉપરાંત પર્યાવરણને નુકસાન પહોંચાડતી પ્રવૃત્તિઓ પર કડક નિયંત્રણ મૂકવામાં આવ્યા છે. ખુલ્લામાં કચરો, સૂકા પાંદડા કે અન્ય પ્રદૂષિત સામગ્રી બાળવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો છે અને આ નિયમનો ભંગ કરનાર સામે દંડનીય કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. હોટલો, ઢાબાઓ અને રેસ્ટોરન્ટ્સમાં તંદૂર સળગાવવા માટે કોલસા અને લાકડા જેવા બળતણના ઉપયોગ પર પણ રોક લગાવી દેવામાં આવી છે.

વાહનવ્યવહાર દ્વારા થતા ઉત્સર્જનને રોકવા માટે ટ્રાફિક પોલીસ દ્વારા પીયુસી (PUC) સર્ટિફિકેટ વગરના વાહનો સામે વિશેષ ચેકિંગ ઝુંબેશ શરૂ કરવામાં આવી છે. નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનારા વાહનચાલકો સામે ભારે દંડ ફટકારવામાં આવશે જેથી પ્રદૂષણ ફેલાવતા વાહનોને રસ્તા પર દોડતા અટકાવી શકાય.

ઉલ્લેખનીય છે કે દર વર્ષે શિયાળાની ઋતુ દરમિયાન દિલ્હી-NCRમાં પ્રદૂષણનો પારો ગંભીર સપાટીએ પહોંચી જતો હોય છે. હાલમાં એર ક્વોલિટી ઈન્ડેક્સ ૨૦૧ થી ૩૦૦ ની વચ્ચે પહોંચતાં જ GRAP-1 સક્રિય કરવામાં આવે છે, અને જો સ્થિતિ વધુ વણસશે તો આગામી દિવસોમાં વધુ કડક તબક્કાઓ (GRAP-2 કે GRAP-3) લાગુ કરવાની ચીમકી પણ તંત્ર દ્વારા આપવામાં આવી છે.