નવી દિલ્‍હીઃ  આધુનિક યુગમાં વધતા આયુષ્ય અને સુધરેલી જીવનશૈલીને પગલે ૬૦ વર્ષની નિવૃત્તિ વય મર્યાદા હવે અનેક પ્રશ્નો ઊભા કરી રહી છે. ભારતમાં સરકારી કર્મચારીઓ માટે ૫૮ થી વધીને ૬૦ વર્ષ થયેલી નિવૃત્તિ વય હવે ૬૨ વર્ષ કરવા અંગે ચર્ચાઓ જામી છે. તબીબી ક્ષેત્રે થયેલી પ્રગતિને કારણે લોકો ૭૦ વર્ષની વય સુધી શારીરિક અને માનસિક રીતે સક્રિય રહે છે, છતાં પરંપરાગત વહીવટી તંત્ર તેમને નિવૃત્ત કરવા માટે દબાણ કરે છે.
નિવૃત્તિ વય નક્કી કરવાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વ્યક્તિની શારીરિક ક્ષમતા અને માનસિક સતર્કતામાં આવતા ઘટાડાને ધ્યાનમાં લેવાનો હોય છે. જોકે, વાસ્તવિકતા એ છે કે મોટાભાગના લોકો આ ઉંમરે પણ કાર્યક્ષમ હોય છે. બીજી તરફ, રાજકારણીઓ અને ઉદ્યોગપતિઓ ૭૫ વર્ષની ઉંમર પછી પણ ઉચ્ચ હોદ્દાઓ પર સક્રિય રહી શકે છે, જે નિવૃત્તિના આ ધોરણોમાં રહેલી અસમાનતાને સ્પષ્ટ કરે છે. આ વિરોધાભાસ વૃદ્ધોમાં એકલતા અને નકામા હોવાની લાગણી જન્માવે છે.
વૃદ્ધોની વધતી જતી એકલતા દૂર કરવા માટે સમાજ અને સરકારે વલણ બદલવાની જરૂર છે. માત્ર આર્થિક મદદ કે નિવૃત્તિ પેન્શન પૂરતું નથી, પરંતુ તેમને સમાજમાં સક્રિય અને ઉપયોગી રાખવા એ સૌથી મોટી જરૂરિયાત છે. સ્વસ્થ જીવનશૈલીના કારણે લોકો લાંબુ જીવે છે, ત્યારે તેમનો અનુભવ અને જ્ઞાન રાષ્ટ્રના વિકાસમાં કેવી રીતે ઉપયોગી થઈ શકે, તે દિશામાં નવી નીતિઓ ઘડવી અનિવાર્ય છે.
આગામી સમયમાં, નિવૃત્તિને 'વિરામ' તરીકે નહીં પરંતુ 'વૈકલ્પિક કાર્યક્ષમતા' તરીકે જોવાની નવી દ્રષ્ટિ કેળવવી પડશે. જો વૃદ્ધોને તેમની ક્ષમતા મુજબ કામ કરવાની તકો આપવામાં આવે, તો તેઓ એકલતાના ખપ્પરમાંથી બચી શકશે. વહીવટી તંત્રે હવે વયના આંકડાને બદલે વ્યક્તિની કાર્યક્ષમતાને નિવૃત્તિનું માપદંડ બનાવવું જોઈએ, જેથી વૃદ્ધત્વ એ ભાર નહીં પણ રાષ્ટ્રની મૂડી બની શકે.