નવી દિલ્હી:  વિશ્વભરમાં વધી રહેલી ભૌગોલિક-રાજકીય અસ્થિરતા અને દરિયાઈ માર્ગો પર વધતા તણાવ વચ્ચે ભારતના સંરક્ષણ મંત્રી રાજનાથ સિંહે નવી દિલ્હી ખાતે યોજાયેલા 'ઈન્ડો-પેસિફિક પ્રાદેશિક સંવાદ'  માં એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને દિશા-સૂચક નિવેદન આપ્યું છે. તેમણે વૈશ્વિક સમુદાયને ચેતવણી આપતા જણાવ્યું હતું કે આજના સમયમાં દરિયાઈ સુરક્ષા વાતાવરણ સાથે ઈરાદાપૂર્વક ખેલ ખેલાઈ રહ્યો છે, જેના કારણે વૈશ્વિક વેપાર અને પુરવઠા શ્રૃંખલા (સપ્લાય ચેઈન) પર ગંભીર અસરો પડી રહી છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે ભારત માટે મહાસાગરો ક્યારેય અજાણ્યા નથી રહ્યા, પરંતુ સદીઓથી ભારતીય ખલાસીઓએ આ વેપાર માર્ગો દ્વારા માલસામાનની સાથે માનવ સંસ્કૃતિ, જ્ઞાન અને ભાઈચારાનો સંદેશ ફેલાવ્યો છે, તેથી ભારત હંમેશા એક નિયમ-આધારિત અને મુક્ત દરિયાઈ વ્યવસ્થાનો પુરસ્કર્તા રહ્યો છે.

સંરક્ષણ મંત્રીએ આજના આધુનિક સમયમાં દરિયાઈ ક્ષેત્રે ઉદ્ભવતા નવતર જોખમો સામે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે હાલમાં સાંકડા દરિયાઈ માર્ગોમાં શસ્ત્રોની તૈનાતી કરવી અને નેવિગેશનની સ્વતંત્રતા પર અડચણો ઊભી કરવી એ વૈશ્વિક શાંતિ માટે સમાન જોખમ છે. રાજનાથ સિંહે સ્પષ્ટ કર્યું કે હવે દરિયાઈ સુરક્ષાનો અર્થ માત્ર નૌકાદળની પરંપરાગત સુરક્ષા સુધી સીમિત નથી રહ્યો. બંદરો, સબમરીન કેબલ્સ, ઓફશોર એનર્જી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તેમજ દરિયાઈ સંપત્તિનું રક્ષણ પણ એટલું જ મહત્વનું બની ગયું છે. ચાંચિયાગીરી, ગેરકાયદે માછીમારી, સાયબર હુમલા અને કુદરતી આપત્તિઓ જેવા બિન-પરંપરાગત પડકારો સામે લડવા માટે એક વિશ્વસનીય અને મજબૂત દરિયાઈ માળખાકીય સુવિધા ઊભી કરવી અત્યંત જરૂરી છે.

ટેકનોલોજીના બદલાતા યુગનો ઉલ્લેખ કરતા રાજનાથ સિંહે આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) અને સ્વાયત્ત પ્રણાલીઓ ના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું કે AI આજે મોટા પ્રમાણમાં ડેટા પ્રોસેસ કરવાની અને દરિયાઈ દેખરેખ ક્ષમતાઓને બહુગુણિત કરવાની નવી દિશાઓ ખોલી રહ્યું છે. સંરક્ષણ મંત્રીએ તમામ દેશોને વૈશ્વિકીકરણથી પાછળ હટવાના બદલે સપ્લાય ચેઈનનું વૈવિધ્યીકરણ કરવા અને પરસ્પર સહયોગ વધારવાની અપીલ કરી હતી. તેમણે ઉમેર્યું કે નવીનતા (ઇનોવેશન) ની વાસ્તવિક કસોટી એ નથી કે તે શું સિદ્ધ કરી શકે છે, પરંતુ તે એ છે કે તે માનવજાતની કઈ જટિલ સમસ્યાઓનો કાયમી ઉકેલ લાવી શકે છે.