મુંબઈ: મહારાષ્ટ્રમાં મુસાફરી કરવા માટે ઓલા, ઉબેર અને રેપિડો (Ola, Uber, Rapido) જેવી રાઇડ-હેલિંગ એપ્લિકેશન્સનો નિયમિત ઉપયોગ કરતા કરોડો નાગરિકો માટે એક અત્યંત ચોંકાવનારા સમાચાર સામે આવ્યા છે. મહારાષ્ટ્ર સરકારે રાજ્યમાં ચાલી રહેલી ગેરકાયદેસર બાઇક ટેક્સી સેવાઓ વિરુદ્ધ અત્યાર સુધીની સૌથી મોટી કાનૂની કાર્યવાહી તેજ કરી દીધી છે. મહારાષ્ટ્ર સાયબર વિભાગે વૈશ્વિક ટેક કંપનીઓ Apple અને Google ને સત્તાવાર નોટિસ જારી કરીને તેમના સંબંધિત એપ સ્ટોર્સ (App Stores) પરથી આ ત્રણેય મોટી એપ્લિકેશન્સની એક્સેસ દૂર કરવા અને તેને અક્ષમ કરવા માટે કડક આદેશ આપ્યો છે. સરકારના આ આકરા પગલાથી દેશના સ્ટાર્ટઅપ અને ટ્રાન્સપોર્ટ સેક્ટરમાં હડકંપ મચી ગયો છે.

માહિતી ટેકનોલોજી કાયદા (IT Act) હેઠળ ફટકારાઈ નોટિસ

'ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ' ના અહેવાલ અનુસાર, મહારાષ્ટ્રના પરિવહન મંત્રી પ્રતાપ સરનાઈકે ૧૨ મેના રોજ સાયબર વિભાગને પત્ર લખીને ગેરકાયદેસર બાઇક ટેક્સી ચલાવતી કંપનીઓ સામે તાત્કાલિક હસ્તક્ષેપ કરવાની માંગ કરી હતી. ત્યારબાદ, ૧૫ મેના રોજ સાયબર વિભાગે સક્રિય થઈને આઇટી એક્ટ, ૨૦૦૦ ની કલમ ૭૯(૩)(બી) હેઠળ એપલ અને ગુગલને નોટિસો ફટકારી દીધી છે. નોટિસમાં સ્પષ્ટપણે આરોપ લગાવવામાં આવ્યો છે કે, આ પ્લેટફોર્મ્સ જરૂરી સરકારી મંજૂરીઓ વિના અને મોટર વાહન કાયદાના નિયમોનું સરેઆમ ઉલ્લંઘન કરીને બાઇક ટેક્સી સેવાઓ પ્રદાન કરી રહ્યા છે.

મહિલા સુરક્ષા અને અધૂરી વેરિફિકેશન સિસ્ટમ પર સવાલ

સરકારે આ એપ્સ સામે કડક વલણ અપનાવવાનું મુખ્ય કારણ મુસાફરોની અને ખાસ કરીને મહિલાઓની સુરક્ષા પર ઉભા થયેલા ગંભીર સવાલો છે. અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, આ એપ્સ પર ડ્રાઇવર વેરિફિકેશન (ગુનાહિત ઇતિહાસની તપાસ), અકસ્માત વીમા સુરક્ષા અને કટોકટીના સમયે મદદ માટેની ઇમરજન્સી રિસ્પોન્સ સિસ્ટમ અત્યંત નબળી છે. તાજેતરમાં જ બાઇક ટેક્સી સેવાનો ઉપયોગ કરતી વખતે એક મહિલા મુસાફરનું કથિત રીતે મોત નીપજ્યું હતું, જેના સંદર્ભમાં ફોજદારી કેસ પણ નોંધાયેલો છે. જો એપલ અને ગુગલ ભારતીય કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓના આ નિર્દેશોનું પાલન નહીં કરે, તો તેમણે પણ કાનૂની કાર્યવાહીનો સામનો કરવો પડશે.

ફક્ત ઇલેક્ટ્રિક (EV) બાઇક ટેક્સીને જ મંજૂરી, પેટ્રોલ બાઇક ગેરકાયદે

મંત્રી પ્રતાપ સરનાઈકે જણાવ્યું હતું કે, મહારાષ્ટ્ર સરકાર સૈદ્ધાંતિક રીતે બાઇક ટેક્સીના પક્ષમાં છે, પરંતુ તેના માટે માત્ર ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (EV) નો જ ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી છે. કંપનીઓને જરૂરી દસ્તાવેજો સબમિટ કરવા માટે કામચલાઉ સમય આપવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ તેઓ નિયમોનું પાલન કરવામાં સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ રહી છે. નીતિ વિરુદ્ધ જઈને હજારો પેટ્રોલથી ચાલતી બાઇકો ગેરકાયદેસર રીતે રસ્તાઓ પર દોડી રહી છે. વધુમાં, રેપિડો જેવી કંપનીઓ પર એવો પણ આરોપ છે કે તેમણે રાઇડર્સને આરટીઓ ચેકિંગ દરમિયાન થતા દંડનું વળતર આપવાની સ્કીમ શરૂ કરી હતી, જે સીધી રીતે ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિને પ્રોત્સાહન આપે છે.

કેબ, ઓટો અને ફૂડ ડિલિવરી ચાલુ રહેશે:

આ કડક કાર્યવાહીથી ગભરાવાની જરૂર નથી, કારણ કે આ ઓર્ડર માત્ર 'બાઇક ટેક્સી' (મોટરસાઇકલ રાઇડ્સ) ને જ ટાર્ગેટ કરે છે. આ એપ્લિકેશન્સ દ્વારા ચલાવવામાં આવતી ચાર વ્હીલર કેબ (કાર), રિક્ષા ઓટો અને ફૂડ તેમજ પાર્સલ ડિલિવરી જેવી અન્ય સેવાઓ પર આ આદેશની કોઈ અસર થશે નહીં અને તે રાબેતા મુજબ ચાલુ રહેશે. જોકે, એપ્સ બ્લોક થવાના સંજોગોમાં કંપનીઓ કોર્ટના દરવાજા ખટખટાવે તેવી પૂરેપૂરી શક્યતા છે.