દોહા : આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સંરક્ષણ અને વ્યૂહાત્મક સમીકરણોમાં એક મોટો ફેરફાર જોવા મળ્યો છે. કતારની રાજધાની દોહા ખાતે તુર્કી, પાકિસ્તાન, કતાર અને ઇન્ડોનેશિયા વચ્ચે એક ઐતિહાસિક 'બદ્ર' સંરક્ષણ કરાર (Badr Accord) ને સત્તાવાર રીતે અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું છે. ચારેય દેશોના સંરક્ષણ પ્રધાનો અને ઉચ્ચ અધિકારીઓની ઉપસ્થિતિમાં થયેલા આ લશ્કરી કરારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સંરક્ષણ ટેકનોલોજી, વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી અને પરસ્પર લશ્કરી સહયોગને નવી ઊંચાઈએ લઈ જવાનો છે. આ કરારમાં તુર્કીના સંરક્ષણ પ્રધાન યાસર ગુલેર, કતારના રાજ્ય પ્રધાન શેખ સઉદ બિન અબ્દુલ રહેમાન, ઇન્ડોનેશિયાના નાયબ સંરક્ષણ પ્રધાન યુસુફ જૌહરી અને પાકિસ્તાનના સંરક્ષણ પ્રધાન ખ્વાજા મુહમ્મદ આસિફે વિશેષ ઉપસ્થિતિ આપી હતી.

અરબી ભાષામાં 'પૂર્ણ ચંદ્ર' અર્થ ધરાવતા આ 'બદ્ર' કરાર હેઠળ ચારેય રાષ્ટ્રો લશ્કરી ઉત્પાદનમાં પરસ્પર સહયોગ વધારવા, સંરક્ષણ ક્ષમતાઓને એકીકૃત કરવા તથા ટેકનિકલ લશ્કરી તાલીમ, સંશોધન અને વિકાસ (R&D) ક્ષેત્રે સાથે મળીને કામ કરશે. આ કરાર આધુનિક સંરક્ષણ પ્રણાલીઓ વિકસાવવા અને મિત્ર દેશોની જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે. ખાસ કરીને તુર્કી સાથેના રક્ષણાત્મક સહયોગથી પાકિસ્તાનને આધુનિક ડ્રોન, નૌકાદળ પ્લેટફોર્મ અને અદ્યતન સૈન્ય ટેકનોલોજી મેળવવામાં મોટો ફાયદો થઈ શકે છે.

આ નવા ગઠબંધનથી ભારત માટે શું અર્થ છે તેને લઈને સંરક્ષણ વિશ્લેષકોમાં ચર્ચાઓ શરૂ થઈ ગઈ છે. લાંબા સમયથી પાકિસ્તાન બાહ્ય ભાગીદારી દ્વારા ભારતના પરંપરાગત લશ્કરી પ્રભુત્વને સંતુલિત કરવાનો પ્રયાસ કરતું આવ્યું છે, ત્યારે આ બહુપક્ષીય કરાર પાકિસ્તાનને શસ્ત્રોની ખરીદીમાં વૈવિધ્યીકરણ લાવવા અને સૈન્યને વધુ આધુનિક બનાવવામાં મદદરૂપ સાબિત થઈ શકે છે. જો કે, ભારતીય સુરક્ષા એજન્સીઓ આ તમામ ઘટનાક્રમો પર બારીકાઈથી નજર રાખી રહી છે અને કોઈપણ પડકારને પહોંચી વળવા માટે સજ્જ છે.