નવી દિલ્હી : વૈશ્વિક નાણાકીય જગતમાંથી એક અત્યંત ચોંકાવનારા અને ગંભીર ચર્ચાનો વિષય બનતા સમાચાર સામે આવ્યા છે. અમેરિકન પરિવારોનો શેરબજાર પ્રત્યેનો વિશ્વાસ અને રોકાણ ઇતિહાસમાં ક્યારેય ન જોયેલા રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગયું છે. યુએસ ફેડરલ રિઝર્વના તાજેતરના આંકડાઓ અનુસાર, અમેરિકન પરિવારો અને બિન-લાભકારી સંસ્થાઓની કુલ નાણાકીય સંપત્તિમાં શેરોનો હિસ્સો વધીને સીધો ૪૮.૨% થઈ ગયો છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, જો અમેરિકન પરિવારોની બેંક ડિપોઝિટ, બોન્ડ, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અને પેન્શન જેવી કુલ બચત ૧૦૦ રૂપિયા ગણવામાં આવે, તો તેમાંથી ૪૮ રૂપિયાથી વધુ રકમ સીધી શેરબજાર સાથે સંકળાયેલી છે. આ અત્યંત ઊંચા આંકડાએ વૈશ્વિક અર્થશાસ્ત્રીઓ અને રોકાણકારોની ચિંતા વધારી દીધી છે.

ઐતિહાસિક પૃષ્ઠભૂમિ પર નજર કરીએ તો, ૧૯૭૪ થી ૧૯૯૨ સુધી અમેરિકન પરિવારોની સંપત્તિમાં ઇક્વિટીનો હિસ્સો ક્યારેય ૨૦ ટકાથી વધુ નહોતો, કારણ કે ત્યારે રોકાણ પદ્ધતિઓ મર્યાદિત હતી અને લોકો સુરક્ષિત બેંક ડિપોઝિટને પ્રાથમિકતા આપતા હતા. પરંતુ સમય બદલાતા ટેક્નોલોજી, ઓનલાઈન ટ્રેડિંગ અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સના કારણે આ પ્રવાહ બદલાયો. અગાઉ ૨૦૦૦ માં ડોટ-કોમ બબલની ટાંચ વખતે આ હિસ્સો ૩૮.૭% સુધી પહોંચ્યો હતો અને બાદમાં બજાર ક્રેશ થયું હતું. વર્તમાન વર્ષ ૨૦૨૬ માં આ આંકડો ૪૮.૨% ના સ્તરે પહોંચી ગયો છે, જે ૨૦૦૦ ના રેકોર્ડ કરતા લગભગ ૯.૫ ટકા વધુ છે. જો કે આ વૃદ્ધિ પાછળ AI ની તેજી, મોટી ટેક કંપનીઓની કમાણી અને ETFs માં મજબૂત રોકાણ મુખ્ય કારણ છે, છતાં બજારના નિષ્ણાતો માને છે કે જો બજારમાં કોઈ મોટો ઘટાડો આવે તો તેની વ્યાપક અસર સામાન્ય પરિવારો અને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર પડશે.

આ વૈશ્વિક ઉથલપાથલની સીધી અસર ભારત જેવા ઉભરતા બજારો પર પણ પડવાની પૂરી સંભાવના છે. જો અમેરિકન બજારમાં કોઈ તીવ્ર ઘટાડો આવે તો વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FII) ભારતીય બજારોમાંથી નાણાં પાછા ખેંચીને સલામત આશ્રયસ્થાન ગણાતા ડોલર તરફ દોટ મૂકી શકે છે, જેનાથી સેન્સેક્સ અને નિફ્ટી પર ભારે દબાણ સર્જાઈ શકે છે. ખાસ કરીને ભારતીય IT સેક્ટર, જે પોતાની આવકનો મોટો હિસ્સો અમેરિકાથી મેળવે છે, તેને યુએસ કંપનીઓના ટેક બજેટ કાપવાને કારણે મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડી શકે છે. આ ઉપરાંત, FII ની વેચવાલીથી રૂપિયા સામે ડોલર મજબૂત થતા દેશમાં આયાત મોંઘી બની શકે છે અને ફુગાવા તથા વ્યાજ દરો અંગેની ચિંતાઓ ફરી ઘેરી બની શકે છે.