ઝુરિચ : પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા ભયાનક તણાવ અને યુદ્ધની સ્થિતિને ડામવા માટે સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડનું ઝુરિચ શહેર અત્યારે વૈશ્વિક રાજનીતિનું મુખ્ય કેન્દ્ર બન્યું છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વર્ષો જૂની દુશ્મનીનો અંત લાવી કાયમી શાંતિ સ્થાપવા માટે અહીં એક અત્યંત ગુપ્ત અને ઉચ્ચ સ્તરીય વાટાઘાટો શરૂ થઈ ચૂકી છે. આ મહામંથન વચ્ચે ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિઆને એક ચોંકાવનારો દાવો કર્યો છે કે, જો અમેરિકા કતારની બેંકમાં ફ્રીઝ કરાયેલા ઈરાનના $6 બિલિયન (અંદાજે 50,000 કરોડ રૂપિયા) મુક્ત કરે, તો ઈરાન પોતાનો વિવાદાસ્પદ પરમાણુ બોમ્બ બનાવવાનો કાર્યક્રમ સત્તાવાર રીતે હંમેશા માટે બંધ કરી દેશે. આ ઐતિહાસિક સમજૂતી કરાર (MoU) પર અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઈરાની રાષ્ટ્રપતિએ હસ્તાક્ષર કર્યા છે, જેનાથી આગામી 60 દિવસ માટે બંને દેશો વચ્ચે સંવાદનો એક નવો અધ્યાય શરૂ થયો છે. ઈરાન પ્રશાસનના મતે આ કરારની તમામ શરતો તેમના પક્ષમાં છે કારણ કે અમેરિકાએ આખરે ઈરાની નાગરિકોના મૂળભૂત અધિકારોને સ્વીકારવાની ફરજ પડી છે.

આ વૈશ્વિક શાંતિ વાટાઘાટોમાં માત્ર અમેરિકા અને ઈરાન જ નહીં, પરંતુ પાકિસ્તાન અને કતાર પણ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે. રવિવારે સવારે જ અમેરિકાના ઉપરાષ્ટ્રપતિ જે.ડી. વાન્સ, રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પના ખાસ દૂત સ્ટીવ વિટકોફ અને વરિષ્ઠ સલાહકાર જેરેડ કુશનર સાથે ઝુરિચ પહોંચ્યા હતા. બીજી તરફ, ઈરાન તરફથી સંસદના અધ્યક્ષ મોહમ્મદ બાઘેર ગાલિબાફ, વિદેશ પ્રધાન અબ્બાસ અરાઘચી અને સેન્ટ્રલ બેંકના ગવર્નર અબ્દુલનાસર હેમ્માતી સહિતનું હાઈ-પ્રોફાઈલ પ્રતિનિધિમંડળ ટેબલ પર હાજર છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન શાહબાઝ શરીફ અને તેમના આર્મી ચીફ જનરલ અસીમ મુનીર પણ આ પ્રક્રિયામાં મુખ્ય ગેરંટર અને મધ્યસ્થી તરીકે ઝુરિચ પહોંચ્યા છે, જેઓ ઇસ્લામાબાદ ટોક્સ નિષ્ફળ ગયા બાદ ફરીથી બંને પક્ષોને એક મંચ પર લાવવામાં સફળ રહ્યા છે.

જો કે, આ ઐતિહાસિક શાંતિ કરારની સૌથી મોટી આડઅસર ઇઝરાયેલ પર પડી રહી છે. ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ પેઝેશ્કિઆને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે આ કરારથી ઇઝરાયેલના વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુ સૌથી વધુ નાખુશ અને અસંતુષ્ટ થશે, કારણ કે ઇઝરાયેલ હંમેશાથી ઈરાન પર લશ્કરી હુમલાની ફિરાકમાં રહ્યું છે. ઈરાને દાવો કર્યો છે કે તેમના શહીદ નેતાઓએ પણ ક્યારેય પરમાણુ બોમ્બ બનાવવાની ઈચ્છા નહોતી રાખી, અને જ્યારે અમેરિકાએ તેને લેખિતમાં આપવા કહ્યું, ત્યારે તેઓએ તરત જ હસ્તાક્ષર કરી દીધા હતા. આ મંત્રણા વચ્ચે જ વૈશ્વિક તેલ વ્યાપાર માટે સૌથી સંવેદનશીલ ગણાતી 'હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ' (દરિયાઈ માર્ગ) નો મુદ્દો પણ ગરમાયો છે. લેબનોનમાં ઇઝરાયેલ દ્વારા થઈ રહેલા સતત હુમલાના વિરોધમાં ઈરાને શનિવારે આ વ્યૂહાત્મક માર્ગ ફરીથી બંધ કરી દેતા વિશ્વભરમાં ઉર્જા સંકટ ઘેરૂ બન્યું છે, જેને વહેલી તકે ખોલાવવું એ યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ માટે આગામી 60 દિવસનો સૌથી મોટો પડકાર રહેશે.