લખનૌ, : ઉત્તર પ્રદેશની યોગી આદિત્યનાથ સરકાર દ્વારા સતત રાજ્યના વિવિધ શહેરો અને સ્થળોના નામ બદલવાની પ્રક્રિયા હેઠળ વધુ એક મહત્વનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. મંગળવારે એક કાર્યક્રમ દરમિયાન મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથે જાહેરાત કરી હતી કે કુશીનગર જિલ્લાના નાના પણ ઐતિહાસિક મહત્વ ધરાવતા શહેર 'ફાઝિલ નગર'નું નામ બદલીને હવે 'પાવાગઢ' કરવામાં આવશે. આ નિર્ણય સાથે જ રાજ્ય સરકારની સનાતન અને પૌરાણિક સાંસ્કૃતિક ઓળખને પુનઃસ્થાપિત કરવાની નીતિ વધુ સ્પષ્ટ થઈ છે.
ધાર્મિક મહત્વ અને ઇતિહાસ
ફાઝિલ નગરનું નામ બદલવા પાછળ તેના બૌદ્ધ અને જૈન ધર્મ સાથેના ગાઢ સંબંધો મુખ્ય કારણ છે. માન્યતા મુજબ, ભગવાન બુદ્ધ જ્યારે બિહારથી કુશીનગર તરફ પ્રયાણ કરી રહ્યા હતા, ત્યારે તેઓ આ વિસ્તારમાં સ્થિત 'ચેટીગ્રામ' (હવે સથિયાઓન) ખાતે રાત્રિ રોકાણ કર્યું હતું, જે બાદ તેઓ કુશીનગર પહોંચીને 'મહાપરિનિર્વાણ' પામ્યા હતા. બીજી તરફ, જૈન ધર્મના ૨૪મા તીર્થંકર ભગવાન મહાવીરે પણ આ વિસ્તારમાં પોતાનો અંતિમ ઉપદેશ આપ્યો હોવાની માન્યતા છે. આ ઐતિહાસિક વારસાને ધ્યાનમાં રાખીને તેને પાવાગઢ નામ આપવાનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો છે.
સરકારની નામકરણની નીતિ
વર્ષ ૨૦૧૭માં ભાજપ સરકાર સત્તામાં આવ્યા બાદ ઉત્તર પ્રદેશમાં ઇસ્લામિક પ્રભાવ ધરાવતા નામોને બદલીને હિન્દુ પૌરાણિક નામો રાખવાની ઝુંબેશ ચાલી રહી છે. અગાઉ ફૈઝાબાદનું નામ બદલીને અયોધ્યા કરવું, મુસ્તફાબાદને કબીરધામ બનાવવું જેવા નિર્ણયો આ દિશામાં મહત્વના પગલાં રહ્યા છે. અયોધ્યાના સંતોએ પણ અયોધ્યામાં રામ મંદિરની નજીકના વિસ્તારો જેવા કે કાઝિયાના અને ઉર્દૂ બજારના નામ બદલીને સનાતન પરંપરા અનુસાર કરવા માટે સરકાર પાસે માંગણી કરી છે.
સંત સમાજ અને સ્થાનિક પ્રતિસાદ
અયોધ્યાના જાણીતા સંત રાજુ દાસે આ નિર્ણયનું સ્વાગત કરતા કહ્યું કે, "અયોધ્યા મંદિરો અને મઠોનું નગર છે, તેથી અહીંના વિસ્તારોના નામ પણ આપણી સનાતન પરંપરાઓને અનુરૂપ હોવા જોઈએ." યોગી સરકારના આ નિર્ણયથી સ્થાનિક સ્તરે અને સંત સમાજમાં આનંદની લાગણી છે. જોકે, સરકારના આ પગલાંઓને લઈને રાજકીય અને સામાજિક વર્તુળોમાં હંમેશા ચર્ચાનું વાતાવરણ રહેતું હોય છે.
આ નિર્ણય સાથે હવે કુશીનગરનું આ ઐતિહાસિક સ્થળ નવા નામે 'પાવાગઢ' તરીકે ઓળખાશે, જે તેની પ્રાચીન ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક વિરાસતને નવી પેઢી સુધી પહોંચાડવામાં મદદરૂપ થશે.