નવી દિલ્‍હીઃ અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને લઈને આકરા તેવર અપનાવ્યા છે, જેમાં તેમણે સ્પષ્ટતા કરી છે કે જો આગામી ૬૦ દિવસમાં ઇરાન સાથે અંતિમ કરાર નહીં થાય, તો અમેરિકા આ વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગમાંથી પસાર થતા જહાજો પર ટોલ ટેક્સ લાદી શકે છે. આ નિર્ણય ૧૪-મુદ્દાના સમજૂતી કરારના અમલીકરણના સંદર્ભમાં લેવામાં આવ્યો છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય મધ્ય-પૂર્વમાં સંઘર્ષ ઘટાડવાનો અને પરમાણુ કાર્યક્રમ પર ચર્ચા કરવાનો છે. આ દરમિયાન ૬૦ દિવસના યુદ્ધવિરામ સુધી કોઈ ટોલ વસૂલવામાં આવશે નહીં.

હાલમાં સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ ખાતે ઉચ્ચસ્તરીય પ્રતિનિધિમંડળની બેઠક યોજાઈ રહી છે, જેમાં યુએસ અને ઇરાનના ટોચના અધિકારીઓ હાજર છે. યુએસ ઉપરાષ્ટ્રપતિ જે.ડી. વાન્સ અને ઇરાનના વિદેશ પ્રધાન અબ્બાસ અરાઘચી સહિતના નેતાઓ મધ્યસ્થી તરીકે કતારના વડા પ્રધાનની ઉપસ્થિતિમાં પરમાણુ મુદ્દાઓ અને પ્રાદેશિક સ્થિરતા પર મંત્રણા કરી રહ્યા છે. એક તરફ કરારની વાતો ચાલી રહી છે, તો બીજી તરફ ઇરાને લેબનોનમાં ઇઝરાયલી લશ્કરી હુમલાઓના વિરોધમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ કરવાની જાહેરાત કરી છે.

યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડના જણાવ્યા અનુસાર, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં વ્યાપારી જહાજોની અવરજવર વધી છે અને યુએસ દળો નેવિગેશનની સુરક્ષા માટે સતત કાર્યરત છે. ઇરાન દ્વારા કરારના ભંગના આરોપો અને અમેરિકાની કડક ટોલની ચેતવણી વચ્ચે તણાવ યથાવત છે. બંને દેશો વચ્ચેની આ નવી વાટાઘાટોમાં પરમાણુ કાર્યક્રમ, આર્થિક પ્રતિબંધો અને વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગોની સુરક્ષા એ મુખ્ય એજન્ડા છે, જેના પર સમગ્ર વિશ્વની નજર ટકેલી છે.

આ ઘટનાક્રમ આગામી બે મહિનામાં વૈશ્વિક રાજકારણ અને ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ પર મોટી અસર પાડી શકે છે. જો વાટાઘાટો નિષ્ફળ જશે તો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં અમેરિકા દ્વારા ટોલ વસૂલાત અને ઇરાનનો વિરોધ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે નવો સંઘર્ષ પેદા કરી શકે છે. હાલમાં મધ્યસ્થીઓ દ્વારા શાંતિ જાળવવાના પ્રયાસો ચાલુ છે, પરંતુ પ્રાદેશિક સ્થિતિની સંવેદનશીલતા જોતા આગામી દિવસોમાં લેવાનારા નિર્ણયો નિર્ણાયક સાબિત થશે.