નવી દિલ્‍હી, તા.૨૨: રાષ્‍ટ્રીય રાજકારણમાં પક્ષપલટો અને રાજકીય ઉથલપાથલ હાલમાં ચરમસીમાએ છે. મહારાષ્‍ટ્રમાં શિવસેના (UBT) થી લઈને પશ્‍ચિમ બંગાળમાં તળણમૂલ કોંગ્રેસ સુધી, શાસક NDA માં ઉથલપાથલ ચાલી રહી છે. છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં આ મુખ્‍ય વિપક્ષી પક્ષોમાં થયેલા વિભાજનથી શાસક NDA ને ફાયદો થયો છે. પરિણામે, NDA લોકસભા અને રાજ્‍યસભા બંનેમાં પહેલા કરતાં વધુ મજબૂત દેખાય છે. આ બધા પછી, હવે સૌથી મોટો પ્રશ્‍ન એ ઊભો થાય છેઃ શું NDA સંસદમાં જાદુઈ સંખ્‍યા સુધી પહોંચી રહ્યું છે, જે દેશની ચૂંટણી રાજકારણનો માર્ગ બદલી શકે છે?

ફરી જોવા જઈએ તો, આ સમગ્ર રાજકીય વિકાસ ૧૭ એપ્રિલ, ૨૦૨૫ ના રોજ શરૂ થયો હતો. નરેન્‍દ્ર મોદીની સરકારને તેના ૧૨ વર્ષના કાર્યકાળમાં પહેલીવાર બંધારણીય સુધારા બિલ પર હારનો સામનો કરવો પડ્‍યો. નોંધપાત્ર રીતે, સરકારે સંસદનું ખાસ સત્ર બોલાવ્‍યું અને બંધારણ (૧૩૧મો સુધારો) બિલ, ૨૦૨૬ રજૂ કર્યું. આ બિલમાં લોકસભા બેઠકોની સંખ્‍યા ૫૪૩ થી વધારીને આશરે ૮૫૦ કરવાનો અને સીમાંકનને ૨૦૧૧ ની વસ્‍તી ગણતરી સાથે જોડવાનો પ્રસ્‍તાવ મૂકવામાં આવ્‍યો હતો. સરકાર એવી પણ ઈચ્‍છતી હતી કે સંસદને ભવિષ્‍યમાં સીમાંકન માટે કઈ વસ્‍તી ગણતરીનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે તે નક્કી કરવાનો અધિકાર મળે.

સીમાંકન બિલ પસાર થયું નથીઃ જોકે, બે તળતીયાંશ બહુમતી ન હોવાને કારણે બિલ પસાર થઈ શકયું નહીં. બિલને પક્ષમાં ૨૯૮ અને વિરુદ્ધ ૨૩૦ મત મળ્‍યા. આમ, ૫૪ મતોની ખાધને કારણે સરકાર બિલ પસાર કરવામાં અસમર્થ રહી. આને મોદી સરકાર માટે મોટી હાર તરીકે જોવામાં આવ્‍યું. સીમાંકન બિલની હાર બાદ, આમ આદમી પાર્ટી, ટીએમસી અને હવે શિવસેના તરફથી બળવાના અહેવાલો બહાર આવવા લાગ્‍યા. ઓપરેશન લોટસ અને ઓપરેશન ટાઇગર જેવા શબ્‍દો રાજકીય વર્તુળોમાં પડઘા પાડવા લાગ્‍યા છે.

પક્ષપલટો કરનારાઓએ સમીકરણો બદલી નાખ્‍યા છે.

પક્ષપલટો આમ આદમી પાર્ટીથી શરૂ થયો. એપ્રિલમાં, રાઘવ ચઢ્ઢા સહિત સાત AAP સાંસદો પક્ષ બદલીને ભાજપમાં જોડાયા. ચઢ્ઢાએ આરોપ લગાવ્‍યો કે AAP તેના મૂળ સિદ્ધાંતોથી ભટકી ગઈ છે. આ પછી, મે મહિનામાં વિધાનસભા ચૂંટણીના પરિણામો જાહેર થતાં જ, ટીએમસીમાં મમતા બેનર્જી સામે બળવો ફાટી નીકળ્‍યો. ટીએમસી એટલી હચમચી ગઈ કે પહેલા લગભગ ૬૦ ધારાસભ્‍યોએ બળવો કર્યો, અને પછી, એક પછી એક, ૨૦ સાંસદો અન્‍ય પક્ષોમાં જોડાયા. એક સમયે ટીએમસીની પોસ્‍ટર ગર્લ રહેલી સયાની ઘોષ જેવા નેતાઓએ પણ બળવાનો માર્ગ પસંદ કર્યો છે. હવે, નવ શિવસેના (UBT) સાંસદોમાંથી છ પણ પક્ષપલટો કરવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે.

લોકસભામાં ભાજપ જાદુઈ સંખ્‍યાથી કેટલો દૂર છે? : બંધારણ સુધારા બિલ પસાર કરવા માટે સરકારને લોકસભામાં બે તળતીયાંશ બહુમતી જરૂરી છે. એટલે કે, ૩૬૦ મતોની જરૂર છે. હવે જોઈએ કે ભાજપ આનાથી કેટલું દૂર છે. ૨૦૨૪ ની સામાન્‍ય ચૂંટણીઓ પછી, NDA પાસે ૨૯૩ બેઠકો હતી, પરંતુ ગણિત બદલાઈ ગયું છે. ૨૦ બળવાખોર વ્‍પ્‍ઘ્‍ સાંસદોના સમર્થનથી, આ આંકડો ૩૧૩ સુધી પહોંચશે. બળવાખોર શિવસેના (UBT) સાંસદોના સમર્થનથી, આ આંકડો ૩૧૯ સુધી પહોંચી શકે છે.

મામલો અહીં પૂરો થતો નથી. ઉત્તર પ્રદેશના નાયબ મુખ્‍યમંત્રી કેશવ પ્રસાદ મૌર્યએ દાવો કર્યો છે કે ૨૫ થી ૩૦ સમાજવાદી પાર્ટીના લોકસભા સાંસદો વિભાજીત થવા માટે તૈયાર છે. જો આવું થાય અને આ સાંસદો NDA ને સમર્થન આપે, તો NDA ની સંખ્‍યા ૩૫૦ ની નજીક પહોંચી જશે. દરમિયાન, તમિલનાડુમાં DMK પણ કોંગ્રેસથી નારાજ છે અને તેણે અખિલ ભારતીય જોડાણથી પોતાને દૂર કરી દીધા છે. હવે, એવી ચર્ચા છે કે ૨૨ DMK સાંસદો સંસદમાં મતદાનથી દૂર રહીને NDA નો રસ્‍તો સરળ બનાવી શકે છે.

રાજ્‍યસભામાં NDA ની તાકાત વધી છે.

છેલ્લા બે મહિનામાં થયેલા બળવા અને તાજેતરની રાજ્‍યસભાની ચૂંટણીઓએ પણ રાજ્‍યસભાનો માહોલ બદલી નાખ્‍યો છે. તાજેતરની રાજ્‍યસભાની ચૂંટણીમાં NDA એ ૨૬ માંથી ૧૯ બેઠકો જીતી હતી. ભાજપ હવે એકલા રાજ્‍યસભામાં ૧૧૪ બેઠકો ધરાવે છે, જેનાથી NDA ની સંખ્‍યા ૧૫૦ થઈ ગઈ છે. વધુ ત્રણ ભૂતપૂર્વ TMC સાંસદો પાર્ટીમાં જોડાવાના છે. રાજ્‍યસભામાં બે તળતીયાંશ બહુમતી માટે ૧૬૩ બેઠકોની જરૂર છે, અને NDA હવે આ આંકડો હાંસલ કરવા માટે માત્ર ૧૦ બેઠકો દૂર છે.