મુંબઈ,તા.૧૩: આપણે બધા દિવસ-રાત મહેનત કરીને રૂપિયા કમાઈએ છીએ, પરંતુ શું આપણે આપણી ઉંમર પ્રમાણે યોગ્‍ય બચત કરી રહ્યા છીએ? ઘણીવાર લોકો ૩૦ કે ૪૦ વર્ષની ઉંમરે પહોંચ્‍યા પછી વિચારે છે કે કાશ તેમણે થોડી વધુ બચત કરી લીધી હોત!

રૂપિયા બચાવવાનો કોઈ એક નક્કી નિયમ નથી, પરંતુ દુનિયાભરના પર્સનલ ફાઇનાન્‍સ એક્‍સપર્ટ્‍સ અને વેલ્‍થ મેનેજર્સ એક ખાસ 'થમ્‍બ રૂલ'નો ઉપયોગ કરે છે. આ ફોર્મ્‍યુલા દર્શાવે છે કે ૩૦, ૪૦, ૫૦ અને ૬૦ની ઉંમર સુધી પહોંચતા-પહોંચતા તમારા બેન્‍ક ખાતા અથવા રોકાણમાં તમારી વાર્ષિક સેલરીની સરખામણીમાં કેટલા રૂપિયા એકઠા થઈ જવા જોઈએ. ચાલો આ આખી ગાઇડલાઇનને સરળ ભાષામાં સમજીએ.

વૈશ્વિક નાણાકીય સંસ્‍થાઓ અને રોકાણ સલાહકારો દ્વારા 'ફિડેલિટી ઇન્‍વેસ્‍ટમેન્‍ટ્‍સ' ના એક ખૂબ જ લોકપ્રિય ફોર્મ્‍યુલાનો હવાલો આપવામાં આવે છે. આ થમ્‍બ રૂલ અનુસાર, તમારી બચતનો સીધો સંબંધ તમારી વર્તમાન ઉંમર અને તમારી વાર્ષિક કમાણી સાથે હોવો જોઈએ. આ ફોર્મ્‍યુલાનો મુખ્‍ય ઉદ્દેશ્‍ય એ સુનિﾍતિ કરવાનો છે કે જ્‍યારે તમે ૬૦ કે ૬૫ વર્ષની ઉંમરે રિટાયર થાઓ, ત્‍યારે તમારી પાસે લાઇફસ્‍ટાઇલ જાળવી રાખવા માટે પૂરતું ફંડ ઉપલબ્‍ધ હોય.

૩૦ વર્ષની ઉંમર સુધીઃ  આ ઉંમર સુધીમાં તમારી પાસે તમારા ૧ વર્ષના વાર્ષિક પગાર જેટલી રકમની બચત થઈ જવી જોઈએ. ધારો કે ૩૦ વર્ષની ઉંમરે તમારો વાર્ષિક પગાર ૬ લાખ રૂપિયા છે, તો તમારા બેન્‍ક, પીએફ, મ્‍યુચ્‍યુઅલ ફંડ વગેરે મળીને કુલ બચત ઓછામાં ઓછી ૬ લાખ રૂપિયા હોવી જોઈએ. કરિયરના શરૂઆતના વર્ષોમાં આ મુશ્‍કેલ લાગી શકે છે, પરંતુ ૨૨-૨૫ વર્ષની ઉંમરથી જ એસઆઈપી (SIP) શરૂ કરીને આ લક્ષ્ય સરળતાથી મેળવી શકાય છે.

૪૦ વર્ષની ઉંમર સુધીઃ ૪૦નો આંકડો સ્‍પર્શતા જ તમારી કુલ બચત તમારા વાર્ષિક પગાર કરતાં ૩ ગણી હોવી જોઈએ. જો આ ઉંમરે તમારું વાર્ષિક પેકેજ ૧૦ લાખ રૂપિયા છે, તો તમારી કુલ સંપત્તિ ઓછામાં ઓછી ૩૦ લાખ રૂપિયાની આસપાસ હોવી જોઈએ. આ ઉંમરે બાળકોનું શિક્ષણ અને હોમ લોન જેવી જવાબદારીઓ વધે છે, તેથી શિસ્‍ત જરૂરી છે.

૫૦ વર્ષની ઉંમર સુધીઃ ઉંમરના આ તબક્કે તમારી બચત તમારા વાર્ષિક પગારના ૬ ગણા સુધી પહોંચી જવી જોઈએ. એટલે કે જો તમારી વાર્ષિક કમાણી ૧૫ લાખ રૂપિયા છે, તો ૫૦ વર્ષની ઉંમર સુધીમાં તમારી પાસે ૯૦ લાખ રૂપિયાનું ફંડ તૈયાર હોવું જોઈએ. આ એ સમય હોય છે જ્‍યારે તમે તમારા કરિયરની ટોપ પર હોવ છો અને તમારી બચતની ઝડપ સૌથી ફાસ્‍ટ હોવી જોઈએ.

૬૦ વર્ષની ઉંમર સુધીઃ રિટાયરમેન્‍ટના આરે ઊભા હોવ ત્‍યારે તમારી કુલ જમા પૂંજી તમારા વાર્ષિક પગાર કરતાં ૮ થી ૧૦ ગણી હોવી જોઈએ. જો તમારી વાર્ષિક આવક ૨૦ લાખ રૂપિયા છે, તો તમારી પાસે ૧.૬ કરોડથી ૨ કરોડ રૂપિયા સુધીનું રિટાયરમેન્‍ટ કોર્પસ હોવું જોઈએ, જેથી નોકરી છૂટ્‍યા પછી પણ તમારું જીવન કોઈપણ આર્થિક તંગી વિના આરામથી પસાર થઈ શકે.

ભારતીય બજારો અને અહીંના રહેણીકરણીના ખર્ચને જોતાં દેશના જાણીતા પર્સનલ ફાઇનાન્‍સ એક્‍સપર્ટ્‍સનો દ્રષ્ટિકોણ થોડો અલગ અને વ્‍યવહારુ છે.

ઘણા ભારતીય વેલ્‍થ મેનેજર્સનું કહેવું છે કે, ભારતમાં સામાજિક સુરક્ષાની કોઈ સાર્વત્રિક વ્‍યવસ્‍થા નથી, તેથી અહીં માત્ર બેન્‍ક ખાતામાં રૂપિયા રાખવાને બદલે 'એસેટ એલોકેશન' પર ધ્‍યાન આપવું જોઈએ. ભારતમાં મોંઘવારી દરને માત આપવા માટે ૫૦% બચત ઈક્‍વિટી અથવા મ્‍યુચ્‍યુઅલ ફંડમાં અને બાકીની ફિક્‍સ્‍ડ ઈનકમ (PPF, FD) માં હોવી જોઈએ.

આ ઉપરાંત ભારતીય એક્‍સપર્ટ્‍સ '૫૦-૩૦-૨૦' નો નિયમ અપનાવવાની સલાહ આપે છે. એટલે કે તમારા હાથમાં આવતા પગાર (In-hand salary)નો ૫૦% હિસ્‍સો જરૂરિયાતો પર, ૩૦% ઈચ્‍છાઓ પર ખર્ચ કરો અને ઓછામાં ઓછો ૨૦% હિસ્‍સો દર મહિને ચૂક્‍યા વગર ભવિષ્‍ય માટે બચાવો.

૪૮ કલાકમાં રૂ.૧૦,૦૦૦ ઉછળી ચાંદી! શું હવે સોનું અને ચાંદી બનાવશે નવો રેકોર્ડ? એક્‍સપર્ટે ખરીદદારોને આપી આ સલાહ.

જો તમે ઉપર આપેલી ઉંમરની સમયસીમા કરતાં પાછળ ચાલી રહ્યા હોવ, તો ગભરાવાની જરૂર નથી. તમે આ ત્રણ રીતો અપનાવીને તમારી બચતને ફરી પાટા પર લાવી શકો છો

૧. ઇમરજન્‍સી ફંડ બનાવોઃ કોઈપણ રોકાણ કરતા પહેલાં તમારા બેન્‍ક ખાતામાં ઓછામાં ઓછા ૬ મહિનાના ખર્ચ જેટલી રકમ ‘ઇમરજન્‍સી ફંડ' તરીકે રાખો, જેને મુશ્‍કેલ સમયમાં તરત જ ઉપાડી શકાય.

૨. સેલરી વધતાં જ બચત વધારોઃ દર વર્ષે જ્‍યારે તમારું ઇન્‍ક્રીમેન્‍ટ થાય, ત્‍યારે તમારા ખર્ચ વધારવાને બદલે તમારી બચતની રકમને પણ ૧૦% વધારી દો. આને 'સ્‍ટેપ-અપ' કહેવાય છે, જે કમ્‍પાઉન્‍ડિંગની મદદથી લાંબા ગાળે ઘણું મોટું ફંડ બનાવી દે છે.

૩. નાની ઉંમરે રોકાણની તાકાતઃ તમે જેટલી વહેલી શરૂઆત કરશો, 'કમ્‍પાઉન્‍ડિંગનો જાદુ' એટલી જ ઝડપથી તમારા રૂપિયા વધારશે. જો ૨૦૦૦ રૂપિયાની SIP ૨૫ વર્ષની ઉંમરે શરૂ કરવામાં આવે, તો તે ૫૫ વર્ષની ઉંમર સુધીમાં કરોડોનું ફંડ બની શકે છે.