​મુંબઈ: એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ન્યાયિક દ્રષ્ટિએ સીમાચિહ્નરૂપ ગણાય તેવા ચુકાદામાં બોમ્બે હાઈકોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, તપાસના નામે પોલીસ દ્વારા કોઈપણ નાગરિકના, ખાસ કરીને મહિલાના બેડરૂમમાં કાયદાકીય પ્રક્રિયાનું પાલન કર્યા વિના પ્રવેશવું એ તેમની ગોપનીયતા (Privacy) અને ગરિમાનું ગંભીર ઉલ્લંઘન છે. કોર્ટે આ મામલે મહારાષ્ટ્ર સરકારને પીડિત મહિલાને ૧૦,૦૦૦ રૂપિયાનું વળતર ચૂકવવાનો આદેશ આપ્યો છે.

​શું છે સમગ્ર મામલો?

નાગપુરના રહેવાસી ૨૬ વર્ષીય મહિલાએ હાઈકોર્ટમાં કરેલી અરજીમાં ગંભીર આક્ષેપો કર્યા હતા કે, પોલીસ દ્વારા તેમને અને તેમના પતિને સતત પરેશાન કરવામાં આવી રહ્યા હતા. કોઈ પણ પ્રકારની કાયદેસરની નોટિસ આપ્યા વિના પોલીસ વારંવાર તેમના ઘરે ધસી આવતી હતી. આટલું જ નહીં, પોલીસ દ્વારા કોઈ પણ કાયદાકીય પ્રક્રિયાને અનુસર્યા વિના તેમના મોબાઈલ ફોન પણ જપ્ત કરી લેવામાં આવ્યા હતા, જે બે દિવસ સુધી પોલીસ પાસે જ રહ્યા હતા. નોંધનીય છે કે, આ કેસમાં પીડિત મહિલા કે તેમના પતિનું નામ કોઈ પણ એફઆઈઆરમાં આરોપી તરીકે નહોતું.

​હાઈકોર્ટની આકરી ટિપ્પણી

બોમ્બે હાઈકોર્ટની ખંડપીઠે આ સમગ્ર ઘટનાને કાયદાકીય જોગવાઈઓનું ખુલ્લેઆમ ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું હતું. કોર્ટે પોલીસના એ તર્કને ફગાવી દીધો હતો કે આ તપાસનો એક ભાગ હતો. કોર્ટે પોતાના ચુકાદામાં જણાવ્યું હતું કે, “ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા (BNSS) હેઠળ નિર્ધારિત ફરજિયાત સુરક્ષા કવચ અને પ્રક્રિયાઓને બાજુ પર રાખીને, ખાસ કરીને મહિલાના બેડરૂમમાં પોલીસનો પ્રવેશ એ વ્યક્તિની ગોપનીયતા અને ગરિમા પર સીધો હુમલો છે.”

​સરકાર પાસેથી વળતરની વસૂલાત

કોર્ટે પીડિત મહિલાને થયેલી માનસિક અને શારીરિક વેદનાને ધ્યાનમાં રાખીને રાજ્ય સરકારને બે મહિનાની અંદર ૧૦,૦૦૦ રૂપિયાનું વળતર ચૂકવવા નિર્દેશ આપ્યો છે. વધુમાં, કોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્દેશ આપતા સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે, રાજ્ય સરકાર આ દંડની રકમ તે જવાબદાર પોલીસ અધિકારીના પગારમાંથી અથવા તેમની પાસેથી અંગત રીતે વસૂલવા માટે મુક્ત છે.

​તપાસનો અર્થ કાયદાનું ઉલ્લંઘન નહીં

કોર્ટે અંતિમ નિષ્કર્ષમાં ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, ભલે નાણાકીય વળતર મહિલાના થયેલા ગોપનીયતાના ભંગની સંપૂર્ણ ભરપાઈ ન કરી શકે, પરંતુ આ આદેશ પીડિતને થોડી રાહત આપશે. સાથે જ, આ નિર્ણય તમામ તપાસ એજન્સીઓ માટે એક ચેતવણી સમાન છે કે, તપાસ સત્તાનો ઉપયોગ કાયદાના કડક પાલન સાથે જ થવો જોઈએ, મનસ્વી રીતે નહીં. કોર્ટે પોલીસને જપ્ત કરેલો મોબાઈલ ફોન પણ પરત કરવા આદેશ આપ્યો છે.