નવી દિલ્હી: વર્ષ ૨૦૨૦ના ચર્ચિત હાથરસ ગેંગરેપ અને હત્યા કેસમાં પીડિત પરિવારના પુનર્વસનનો મુદ્દો ફરી એકવાર ન્યાયિક ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવ્યો છે. મંગળવારે સુપ્રીમ કોર્ટે પીડિત પરિવારને ઉત્તર પ્રદેશથી દિલ્હી સ્થાનાંતરિત કરવાની અરજી પર સીધો આદેશ આપવાનો ઈનકાર કર્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટ આ સમગ્ર મામલાની સક્રિય દેખરેખ રાખી રહી છે, તેથી તે જ કોર્ટે આ અંગે યોગ્ય નિર્ણય લેવો જોઈએ.

સુપ્રીમ કોર્ટની મહત્વની ટિપ્પણી

જસ્ટિસ પી.એસ. નરસિંહા અને આલોક આરાધેની બેન્ચે આ મામલે સુનાવણી કરતા જણાવ્યું કે, એક જ મુદ્દે બે અલગ-અલગ અદાલતોમાં સમાંતર કાર્યવાહી ચલાવવી યોગ્ય નથી.

• હાઈકોર્ટનું મોનિટરિંગ: કોર્ટે નોંધ્યું કે અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટ પીડિત પરિવારની સુરક્ષા અને પુનર્વસન માટેની 'આકસ્મિક યોજના' (Contingency Plan) પર પહેલેથી જ કામ કરી રહી છે.
• તકનીકી કારણો: બેન્ચે અવલોકન કર્યું કે હાલની સ્પેશિયલ લીવ પિટિશન (SLP) ૨૦૨૨ના જૂના વચગાળાના આદેશ સુધી મર્યાદિત છે, જ્યારે હાઈકોર્ટમાં હાલમાં વધુ અધ્યતન આદેશો પર વિચારણા ચાલી રહી છે.

અરજદાર અને રાજ્ય સરકારની દલીલો

પીડિત પરિવાર તરફથી હાજર રહેલા એડવોકેટ મહમૂદ પ્રાચાએ ભારપૂર્વક દલીલ કરી હતી કે SC/ST એક્ટના નિયમ ૧૫ હેઠળ પીડિતોની સુરક્ષા માટે સરકાર કટિબદ્ધ છે.

1. અરજદારનો પક્ષ: પ્રાચાએ જણાવ્યું કે હાઈકોર્ટે અગાઉ પરિવારને ઉત્તર પ્રદેશની બહાર ખસેડવાની મનાઈ કરી હતી, જેના કારણે તેઓએ દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતના દ્વાર ખટખટાવ્યા હતા.
2. યુપી સરકારની ઓફર: બીજી તરફ, ઉત્તર પ્રદેશ સરકારના વકીલે દલીલ કરી કે રાજ્ય સરકાર પરિવારને અલીગઢ અથવા કાસગંજ જેવા ઉત્તર પ્રદેશના અન્ય જિલ્લાઓમાં સ્થાનાંતરિત કરવા તૈયાર છે. રાજ્યનું માનવું છે કે આ મુદ્દો હાઈકોર્ટમાં હજુ પણ 'જીવંત' છે અને ત્યાં તેની ગંભીરતાથી ચર્ચા થઈ રહી છે.

હવે આગળ શું?

સુપ્રીમ કોર્ટે ખાસ રજા અરજીનો નિકાલ કરતા અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટને વિનંતી કરી છે કે તે પરિવારના ટ્રાન્સફર અને સુરક્ષા સંબંધિત પેન્ડિંગ અરજી પર કાયદા અનુસાર શક્ય તેટલી ઝડપથી નિર્ણય લે.

અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટ હાલમાં સ્થાનિક વહીવટીતંત્રની ભૂલો અને તપાસની પ્રગતિ પર ઝીણવટભરી નજર રાખી રહી છે. કોર્ટે રાજ્ય સરકારને સ્થાનાંતરણની પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવવા પણ અગાઉ નિર્દેશ આપ્યા છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે હાઈકોર્ટ પરિવારની 'દિલ્હી' જવાની જીદ અને રાજ્યની 'યુપીની અંદર જ સ્થાનાંતરિત' કરવાની ઓફર વચ્ચે કેવો મધ્યમ માર્ગ કાઢે છે.