કેન્‍દ્ર સરકારે ડ્રગ્‍સ નિયમો, ૧૯૪૫માં બે સુધારા પ્રસ્‍તાવિત કર્યા છે. આ સુધારાઓનો હેતુ દવાની આયાતને સરળ બનાવવા અને ફાર્માસ્‍યુટિકલ સંશોધનમાં નિયમનકારી અવરોધોને ઘટાડવાનો છે. આ પગલું આ ક્ષેત્રમાં વ્‍યવસાય કરવાની સરળતાને પ્રોત્‍સાહન આપવાના વ્‍યાપક પ્રયાસનો એક ભાગ છે.

કેન્‍દ્રીય આરોગ્‍ય અને પરિવાર કલ્‍યાણ મંત્રાલયે શુક્રવારે ડ્રાફટ સૂચનાઓ જારી કરી. આમાં આયાતી દવાઓ માટે સમાપ્તિ આવશ્‍યકતાઓમાં રાહત અને પરીક્ષણ, પરીક્ષા અને વિશ્‍લેષણ માટે ઓછી માત્રામાં દવાઓની આયાત માટે સ્‍વીકૃતિ પ્રણાલી રજૂ કરવાનો સમાવેશ થાય છે. બંને દરખાસ્‍તો હિસ્‍સેદારોના પ્રતિસાદ માટે જાહેર કરવામાં આવી છે.

પ્રથમ દરખાસ્‍ત હેઠળ, મંત્રાલય ડ્રગ્‍સ નિયમો, ૧૯૪૫ના નિયમ ૩૧માં સુધારો કરવાની યોજના ધરાવે છે. હાલમાં, આયાત સમયે આયાત કરાયેલી દવાઓની મંજૂર શેલ્‍ફ લાઇફના ૬૦% થી વધુ બાકી રહેવાની જરૂરિયાતને બદલીને ૧૨ મહિનાની લઘુત્તમ શેલ્‍ફ લાઇફમાં બદલવામાં આવશે.

જોકે, જૈવિક ઉત્‍પાદનો અને રેડિયોફાર્માસ્‍યુટિકલ્‍સ માટે ૬૦% થી વધુ શેલ્‍ફ લાઇફ બાકી રહેવાની હાલની જરૂરિયાત અમલમાં રહેશે, કારણ કે આ અનન્‍ય છે અને જાહેર આરોગ્‍યની ચિતાઓ ઉભી કરે છે. મંત્રાલયે જણાવ્‍યું હતું કે આ ફેરફારથી ફાર્માસ્‍યુટિકલ સપ્‍લાય ચેઇનની કાર્યક્ષમતામાં સુધારો થવાની, કડક શેલ્‍ફ લાઇફ આવશ્‍યકતાઓને કારણે બગાડ ઘટાડવાની અને સ્‍ટોક મેનેજમેન્‍ટમાં સુધારો થવાની અપેક્ષા છે. તે એ પણ સુનિﾍતિ કરશે કે આયાતી દવાઓ પાસે પૂર્વ-સમાપ્તિ ઉપયોગ માટે પૂરતો સમય હોય.

મંત્રાલયે સ્‍પષ્ટતા કરી હતી કે આ દરખાસ્‍ત ફક્‍ત આયાત સમયે બાકી રહેલી શેલ્‍ફ લાઇફની જરૂરિયાતમાં ફેરફાર કરશે અને દવાઓની ગુણવત્તા, સલામતી અથવા અસરકારકતા સંબંધિત નિયમનકારી ધોરણોને અસર કરશે નહીં.

ઉદ્યોગ અધિકારીઓએ બિઝનેસ સ્‍ટાન્‍ડર્ડને જણાવ્‍યું હતું કે ટકાવારી-આધારિત ગણતરીઓથી નિﾍતિ સમયમર્યાદા તરફ જવાથી સમગ્ર સપ્‍લાય ચેઇન પર અસર થશે. ટીમલીઝ રેગટેકના સીઈઓ અને સહ-સ્‍થાપક ઋષિ અગ્રવાલે જણાવ્‍યું હતું કે જ્‍યારે નિયમોનું પાલન સરળ અને વધુ અનુમાનિત બને છે, ત્‍યારે નિકાસકારો વધુ સારી રીતે આયોજન કરી શકે છે અને વેરહાઉસિગ વધુ કાર્યક્ષમ બને છે.

એક અલગ ડ્રાફટ સુધારામાં, મંત્રાલયે વિશ્‍લેષણાત્‍મક અને બિન-ક્‍લિનિકલ ટ્રાયલ માટે ઓછી માત્રામાં દવાઓની આયાત કરવા માટેના લાયસન્‍સની જરૂરિયાતને દૂર કરવાનો અને તેને સ્‍વીકૃતિ-આધારિત સિસ્‍ટમ સાથે બદલવાનો પ્રસ્‍તાવ મૂક્‍યો છે. હાલમાં, અરજદારો ક્‍લિનિકલ ટ્રાયલ માટે દવાઓ ફક્‍ત ત્‍યારે જ આયાત કરી શકે છે જો તેમની પાસે સત્તાવાર ટ્રાયલ લાઇસન્‍સ અથવા ફોર્મ ૧૧ હોય.

પ્રસ્‍તાવિત માળખા હેઠળ, અરજદારોએ ઓનલાઈન પૂર્વ સૂચના સબમિટ કરવી પડશે અને, સ્‍વીકૃતિ પ્રાપ્ત થયા પછી, દવાઓ આયાત કરી શકશે. આ સરળ પ્રક્રિયા નિરીક્ષણ, પરીક્ષણ અને વિશ્‍લેષણ માટે આયાત પર લાગુ થશે. આમાં સેક્‍સ હોર્મોન્‍સ, સાયટોટોક્‍સિક દવાઓ, બીટા-લેક્‍ટમ દવાઓ, જીવંત સુક્ષ્મસજીવો ધરાવતા જૈવિક પદાર્થો અને નાર્કોટિક અને સાયકોટ્રોપિક પદાર્થોનો સમાવેશ થતો નથી. આ માટે લાઇસન્‍સની જરૂરિયાત પહેલાની જેમ જ ચાલુ રહેશે.