નવી દિલ્હી: વૈશ્વિક સ્તરે ચાલી રહેલા ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ અને પશ્ચિમ એશિયામાં સર્જાયેલી યુદ્ધની પરિસ્થિતિની સીધી નકારાત્મક અસર હવે ભારતના અર્થતંત્ર પર સ્પષ્ટપણે દેખાઈ રહી છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ફાટી નીકળેલા સૈન્ય સંઘર્ષના કારણે વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ એવા 'હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ' બંધ થવાથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવો આસમાને પહોંચી ગયા છે. તેના પરિણામે ચાલુ નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં ભારતની વેપાર ખાધમાં અત્યંત તીવ્ર અને ચિંતાજનક વધારો નોંધાયો છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું ક્રૂડ ઓઇલ આયાત કરતું હોવાથી, આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વધતા ભાવોએ દેશના વેપાર સંતુલનને ખરાબ રીતે પ્રભાવિત કર્યું છે.

વાણિજ્ય મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા તાજેતરના સત્તાવાર આંકડાઓ અનુસાર, પેટ્રોલિયમ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને રત્નો-ઝવેરાત એ ત્રણ એવી મુખ્ય વસ્તુઓ છે જેણે ભારતની તિજોરી પર સૌથી મોટો બોજ નાખ્યો છે. એપ્રિલથી જૂન ૨૦૨૬ ના ગાળા દરમિયાન આ ત્રણેય ક્ષેત્રોમાં નિકાસની સરખામણીએ આયાતનું પ્રમાણ અતિશય વધી ગયું છે. માત્ર જૂન મહિનાના ડેટા પર નજર કરીએ તો, પેટ્રોલિયમ અને ક્રૂડ ઓઇલની આયાત પાછલા વર્ષની સરખામણીએ ૨૩ ટકા વધીને $૧૯.૩૨ બિલિયન થઈ ગઈ છે. આ જ ગાળામાં દેશના આધુનિક મધ્યમ વર્ગની વધતી આવક અને નિકાલજોગ બજેટના કારણે ઇલેક્ટ્રોનિક સાધનોની આયાતમાં પણ ૪૩.૭૬ ટકાનો તોતિંગ ઉછાળો નોંધાયો છે, જે આંકડો $૧૩.૩૬ બિલિયન સુધી પહોંચી ગયો છે.

આ આયાતી સુનામીના કારણે દેશની એકંદર વેપાર ખાધ જૂન મહિનામાં વધીને $૩૦.૪૩ બિલિયનના સ્તરે પહોંચી ગઈ છે, જે મે મહિનામાં $૨૮.૨૧ બિલિયન હતી. આર્થિક વિશ્લેષકો અને વાણિજ્ય સચિવ રાજેશ અગ્રવાલના જણાવ્યા અનુસાર, આયાતમાં આ વધારો જથ્થાત્મક નથી પરંતુ વૈશ્વિક બજારમાં ચીજવસ્તુઓના ભાવ વધવાના કારણે આયાત બિલ મોટું બન્યું છે. જોકે, આ નકારાત્મક ચિત્ર વચ્ચે એકમાત્ર રાહતના સમાચાર એ છે કે મધ્ય પૂર્વના દેશોમાં ભારતની નિકાસ વાર્ષિક ધોરણે ૭.૨૯% વધીને $૫ બિલિયન થઈ છે. સરકારે હવે સ્થાનિક ઉત્પાદનને વેગ આપીને આ વધતી ખાધને કાબુમાં લેવા માટે યુદ્ધના ધોરણે નવી રણનીતિઓ ઘડવી પડશે તેમ લાગી રહ્યું છે.