ઢાકા : બિલાતે અનેક સરહદ-પારની નદીઓ ધરાવતા ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચે પાણીની વહેંચણીના લાંબા સમયથી પડતર પ્રશ્નોના સૌહાર્દપૂર્ણ ઉકેલ માટે બંને દેશોના નેતૃત્વ અને વહીવટી સ્તરે ઉચ્ચ સ્તરીય નિષ્ઠા તથા રાજકીય ઇચ્છાશક્તિ હોવી અત્યંત આવશ્યક છે. બાંગ્લાદેશના વિદેશ રાજ્ય મંત્રી હુમાયુન કોબીરે ગુરુવારે એક સેમિનાર બાદ પત્રકારો સાથે વાતચીત કરતા સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે બંને પડોશી દેશો વચ્ચે અર્થપૂર્ણ પ્રગતિ માત્ર પારસ્પરિક સહયોગ અને સઘન વાટાઘાટોથી જ શક્ય બની શકે છે.

મળતી માહિતી મુજબ, ઢાકામાં આયોજિત જળ મુત્સદ્દીગીરી અને સરહદ-પારના જળ શાસન (ગવર્નન્સ) અંગેના એક વિશેષ સેમિનારમાં ભાગ લીધા બાદ મીડિયા સમક્ષ આ નિવેદન આપવામાં આવ્યું હતું. હુમાયુન કોબીરે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, રાજકીય નેતાઓ અને બંને પક્ષે ચર્ચા કરતા પ્રતિનિધિઓ વચ્ચે જો પરસ્પર નિષ્ઠા અને વિશ્વાસ હશે, તો કોઈપણ જટીલ જળ વિવાદનો સકારાત્મક અને ન્યાયપૂર્ણ ઉકેલ લાવી શકાશે.

બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો અને વર્તમાન સ્થિતિ અંગે વિગતવાર વાત કરતા મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે હાલ પોતપોતાની આંતરિક વ્યવસ્થાઓ અને મંચો દ્વારા દ્વિપક્ષીય ચર્ચાઓ નિયમિતપણે ચાલુ છે. મુત્સદ્દીગીરી અને સતત સંવાદ જ બંને રાષ્ટ્રો માટે આગળ વધવાનો એકમાત્ર યોગ્ય માર્ગ છે. બાંગ્લાદેશ પોતાના રાષ્ટ્રીય હિતોનું સંપૂર્ણ જતન કરવાની સાથે-સાથે આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાકીય માળખા અને નિયમોને પણ પૂરતું માન આપીને આગળ વધી રહ્યું છે.

આ ઘટનાની પૃષ્ઠભૂમિ પર નજર કરીએ તો, ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચે કુલ ૫૪ સરહદ-પારની (ટ્રાન્સબાઉન્ડ્રી) નદીઓ વહે છે, જેના યોગ્ય વ્યવસ્થાપન માટે 'જોઇન્ટ રિવર્સ કમિશન' (સંયુક્ત નદી પંચ) મુખ્ય મંચ તરીકે કાર્ય કરે છે. ખાસ કરીને, વર્ષ ૧૯૯૬ની ઐતિહાસિક ગંગા જળ વહેંચણી સંધિની વર્તમાન મુદત ડિસેમ્બર ૨૦૨૬માં પૂરી થઈ રહી છે, જેને લઈને બાંગ્લાદેશમાં આગામી સૂકી ઋતુ દરમિયાન પાણીનો પૂરતો પ્રવાહ જળવાઈ રહે તે માટે નવી વ્યવસ્થાઓની માંગ પ્રબળ બની છે.

વૈશ્વિક અને પ્રાદેશિક સ્તરે વધી રહેલા જળ સંકટ વચ્ચે બાંગ્લાદેશે આ મુદ્દે એક વિશેષ સમિતિની રચના કરી છે અને ભારત સાથે સત્તાવાર તથા ઔપચારિક ચર્ચાઓનો નવો દોર શરૂ કરવા માટે ભારતીય પ્રતિનિધિઓની પ્રતિક્રિયાની રાહ જોઈ રહી છે. આ સેમિનારમાં જળ સંસાધનોના સંચાલનમાં જાહેર-ખાનગી ભાગીદારી અને યુવા પેઢીની સક્રિય ભાગીદારી વધારવા પર પણ વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.

આગામી સમયમાં ડિસેમ્બર ૨૦૨૬માં સમાપ્ત થઈ રહેલી ગંગા જળ સંધિના નવીનીકરણ અને અન્ય સહિયારી નદીઓના પાણીની વહેંચણી અંગે બંને દેશોના કૂટનીતિક નિષ્ણાતો વચ્ચે ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકો યોજાવાની પૂરી સંભાવના છે, જેના પર સમગ્ર પ્રદેશની નજર ટકેલી છે.