નવી દિલ્હી : સેન્ટર ફોર રિસર્ચ ઓન એનર્જી એન્ડ ક્લીન એર (CREA) ના લેટેસ્ટ રિપોર્ટ મુજબ, જૂન મહિનામાં ભારતે રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઇલની આયાતમાં ૩૪ ટકાનો જંગી વધારો કરીને રેકોર્ડ સ્તર પ્રાપ્ત કર્યું છે. ભારતે આ સમયગાળા દરમિયાન EUR ૪.૫ બિલિયનનું રશિયન ક્રૂડ ખરીદ્યું છે, જે ભારતની કુલ રશિયન અશ્મિભૂત ઇંધણ આયાતના ૮૩ ટકા જેટલું છે. આ આંકડાઓ સાથે ભારત ચીન પછી રશિયન હાઇડ્રોકાર્બનનો વિશ્વનો બીજો સૌથી મોટો ખરીદદાર દેશ બની ગયો છે.
ભારતની મુખ્ય રિફાઇનરીઓએ રશિયન ક્રૂડના પુરવઠામાં ભારે વધારો દર્શાવ્યો છે, જેમાં જામનગર રિફાઇનરીમાં ૧૫૦ ટકા અને પારાદીપ રિફાઇનરીમાં ૧૨૬ ટકાનો વધારો નોંધાયો છે. વૈશ્વિક બજારમાં નીચા ભાવોનો લાભ લઈને ભારતે પોતાની ઊર્જા જરૂરિયાતોને સસ્તી રીતે સંતોષવા પર ભાર મૂક્યો છે. જોકે રશિયાના નિકાસ વોલ્યુમમાં ૧૪ ટકાનો વધારો થયો છે, છતાં ક્રૂડના નીચા ભાવના કારણે રશિયાની કુલ નિકાસ આવકમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.
આ ઘટનાક્રમ દર્શાવે છે કે રશિયાની એકંદર વૈશ્વિક તેલ આવક ઘટવા છતાં, ભારત રશિયન અર્થતંત્ર માટે એક મહત્વપૂર્ણ ભાગીદાર બનીને ઉભર્યું છે. ભારતીય રિફાઇનરીઓ માટે આ આયાત માત્ર આર્થિક રીતે જ નહીં પરંતુ દેશની ઊર્જા સુરક્ષા માટે પણ વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વની બની છે. ભારત અને રશિયા વચ્ચેના આ ઊર્જા સંબંધો વિશ્વના બદલાતા ભૌગોલિક રાજકીય સમીકરણોમાં એક નવી અને મજબૂત ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે.
ભવિષ્યમાં આ આયાતની ગતિવિધિઓ વૈશ્વિક તેલના ભાવો અને રશિયા પર લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધોના પરિણામે કેવી રીતે બદલાશે, તે જોવું રસપ્રદ રહેશે. ભારત સતત પોતાની ઊર્જા જરૂરિયાતો અને વૈશ્વિક રાજદ્વારી સંબંધો વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. આગામી સમયમાં, આયાતમાં જોવા મળેલો આ ઉછાળો ભારતની વધતી જતી ઊર્જા જરૂરિયાતો અને તેને પહોંચી વળવા માટે અપનાવાયેલી આક્રમક ખરીદીની રણનીતિનો પુરાવો પૂરો પાડે છે.