નવી દિલ્હી : કોરોના જેવા ભયાનક રોગચાળામાંથી પાઠ ભણીને ભારત સરકાર હવે ભવિષ્યના કોઈપણ અજ્ઞાત વાયરસ કે તબીબી કટોકટીનો સામનો કરવા માટે દેશના હેલ્થ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને લોખંડી બનાવવા જઈ રહી છે. રાજધાની નવી દિલ્હીમાં કેન્દ્રીય આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય દ્વારા આયોજિત બે દિવસીય હાઈ-પ્રોફાઈલ 'રાષ્ટ્રીય સમીક્ષા બેઠક' શુક્રવારે સફળતાપૂર્વક સંપન્ન થઈ છે. આ મહત્ત્વપૂર્ણ બેઠકમાં દેશના તમામ ૩૬ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના વરિષ્ઠ આરોગ્ય અધિકારીઓ અને તબીબી નિષ્ણાતોએ ભાગ લીધો હતો. બેઠકનો મુખ્ય હેતુ દેશમાં રોગ દેખરેખ (Disease Surveillance) ને મજબૂત કરવો અને ડેટા-આધારિત શાસન (Data-driven Governance) દ્વારા તબીબી સેવાઓ ઝડપી બનાવવાનો છે.

'વન હેલ્થ' અભિગમ: પ્રાણીઓમાંથી માણસોમાં ફેલાતા રોગો પર બાજ નજર

આ હાઈ-લેવલ મીટિંગમાં સૌથી વધુ ભાર 'રાષ્ટ્રીય એક આરોગ્ય કાર્યક્રમ' (National One Health Programme) પર આપવામાં આવ્યો હતો. નિષ્ણાતોના મતે, ભવિષ્યના મોટાભાગના વાયરસ ઝૂનોસિસ (Zoonosis) એટલે કે પ્રાણીઓ અને પક્ષીઓમાંથી માણસોમાં ફેલાવાની આશંકા છે. આ ઉપરાંત, હોસ્પિટલોમાં દવાઓની સામે બેક્ટેરિયા વધુ શક્તિશાળી બનવાની ગંભીર સમસ્યા એટલે કે એન્ટિમાઇક્રોબાયલ પ્રતિકાર (AMR) પર ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. આડેધડ એન્ટિબાયોટિક્સના વપરાશને રોકવા અને મેડિકલ સ્ટાફને વધુ એલર્ટ કરવા માટે નવી ગાઇડલાઇન્સ પર ચર્ચા થઈ હતી.

સાથે જ, બદલાતા ગ્લોબલ વોર્મિંગ અને આબોહવા પરિવર્તન (Climate Change) ના કારણે માનવ સ્વાસ્થ્ય પર થઈ રહેલી જીવલેણ અસરો તેમજ આપત્તિ વ્યવસ્થાપન (Disaster Management) અને 'સંકલિત રોગ દેખરેખ કાર્યક્રમ' (IDSP) ની પ્રગતિનું બારીકાઈથી મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું.

હવે દર મહિને રાજ્યોનો 'રિપોર્ટ કાર્ડ' ચેક થશે: કેન્દ્ર સરકાર

આરોગ્ય મંત્રાલયે બેઠક બાદ પત્રકારોને જણાવ્યું હતું કે, કેન્દ્ર સરકાર અને તમામ રાજ્યો વચ્ચે હવેથી વધુ કડક કો-ઓર્ડિનેશન રાખવામાં આવશે. આ માટે મુખ્ય પ્રદર્શન સૂચકાંકો (KPIs) નું એક ખાસ માળખું તૈયાર કરાયું છે.

તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો આ નક્કી કરેલા KPIs ના આધારે દર મહિને પોતાની પ્રગતિનો રિપોર્ટ કેન્દ્ર સરકારને સોંપશે. આ માસિક સમીક્ષાના કારણે આરોગ્ય કાર્યક્રમોના અમલીકરણમાં રહેલી ખામીઓ અને નબળાઈઓને સમયસર ઓળખી શકાશે અને કોઈપણ મોટા રોગચાળાનો ફેલાવો થાય તે પહેલાં જ સ્થાનિક સ્તરે જ ત્વરિત સુધારાત્મક અને અટકાયતી પગલાં લઈ શકાશે. દેશના પ્રત્યેક નાગરિક સુધી શ્રેષ્ઠ સ્વાસ્થ્ય સુવિધાઓ પહોંચાડવા માટે આ બેઠક માઇલસ્ટોન સાબિત થશે.