નવી દિલ્હી : ભારતમાં ઓગસ્ટ મહિના દરમિયાન પડેલી અસહ્ય અને તીવ્ર ગરમીના કારણે દેશમાં વીજળીની માંગ તમામ અગાઉના રેકોર્ડ તોડીને નવી ઊંચી સપાટીએ પહોંચી ગઈ છે. નેશનલ લોડ ડિસ્પેચ સેન્ટર (NLDC) ના તાજેતરના ડેટા મુજબ, ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ માં ભારતની પીક પાવર (મહત્તમ વીજળી) માંગ ૨૫૮.૨૭ ગીગાવોટ (GW) પર પહોંચી ગઈ હતી, જે ગયા વર્ષના સમાન મહિનાની સરખામણીએ ૧૨.૪ ટકાનો જંગી વધારો દર્શાવે છે.

ભારત હવામાન વિભાગ (IMD) ના જણાવ્યા મુજબ, વર્ષ ૧૯૦૧ માં હવામાનના આંકડા નોંધવાનું શરૂ થયા પછી ૨૦૨૬ નો ઓગસ્ટ મહિનો દેશનો સૌથી ગરમ મહિનો સાબિત થયો છે. આ ઓગસ્ટમાં સરેરાશ તાપમાન ૨૮.૦૧°C નોંધાયું હતું. ખાસ કરીને અસાધારણ ગરમ રાતો અને ભેજવાળા વાતાવરણને કારણે ઘરો તથા વ્યવસાયિક એકમોમાં એર કન્ડીશનર અને કુલરનો વપરાશ રાત-દિવસ ચાલુ રહ્યો હતો, જેના પરિણામે ઓગસ્ટમાં કુલ વીજ વપરાશ ૧૨.૮૫% વધીને ૧૬૯.૦૧ અબજ યુનિટ પર પહોંચી ગયો હતો.

કોલસાની અછતથી થર્મલ પાવર પ્લાન્ટ્સ પર વધતું દબાણ

વીજળીની માંગમાં આવેલા આ અણધાર્યા ઉછાળાને કારણે દેશના થર્મલ પાવર પ્લાન્ટ્સ પર ભારે દબાણ સર્જાયું છે. સેન્ટ્રલ ઇલેક્ટ્રિસિટી ઓથોરિટી (CEA) ના આંકડા અનુસાર, ૩૧ ઓગસ્ટ સુધીમાં દેશના ૫૧ થર્મલ પાવર પ્લાન્ટ્સમાં કોલસાનો સ્ટોક ભયજનક રીતે નીચા સ્તરે પહોંચી ગયો હતો. હાલમાં આ પ્લાન્ટ્સ પાસે માત્ર ૯.૩ દિવસ ચાલે તેટલો જ એટલે કે જરૂરી સ્ટોકના માત્ર ૪૭.૮% કોલસો ઉપલબ્ધ છે.

જોકે ઓગસ્ટની આ મહત્તમ માંગ મે ૨૦૨૬ માં નોંધાયેલા ૨૭૦.૮૨ GW ના ઓલ-ટાઈમ રેકોર્ડ કરતાં થોડી ઓછી છે, પરંતુ સાંજના સમયે જ્યારે સોલાર પાવરનું ઉત્પાદન ઘટી જાય છે ત્યારે ગ્રીડ પર વધતું દબાણ વીજ ઉત્પાદકો માટે મોટો પડકાર બની રહ્યું છે.