નવી દિલ્હી: ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે દાયકાઓ જૂની સિંધુ જળ સંધિને લઈને રાજદ્વારી અને ભૌગોલિક તણાવ ચરમસીમાએ પહોંચી ગયો છે. વૈશ્વિક મધ્યસ્થતા અદાલત (Court of Arbitration) દ્વારા મહત્તમ જળ ગ્રહણ ક્ષેત્રના વિવાદ અંગે તાજેતરમાં આપવામાં આવેલા એકપક્ષીય ચુકાદાને ભારતે સરેઆમ ફગાવી દઈને આકરો પિત્તો રજૂ કર્યો છે. ભારત સરકારે સત્તાવાર નિવેદન જારી કરીને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે આ ગેરકાયદેસર રીતે રચાયેલી સંસ્થા અથવા તેના દ્વારા લેવાયેલા કોઈ પણ નિર્ણયને કાયદાની નજરમાં બિલકુલ માન્યતા આપતું નથી.

વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે મીડિયા સમક્ષ ભારતનું સાર્વભૌમ વલણ સ્પષ્ટ કરતા જણાવ્યું હતું કે, આ કથિત અદાલત દ્વારા જારી કરાયેલી કોઈ પણ કાર્યવાહી કાનૂની દ્રષ્ટિએ શૂન્ય અને અમાન્ય છે. ભારતે આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાની મર્યાદામાં રહીને પોતાના રાષ્ટ્રીય હિતો અને અધિકારોનું રક્ષણ કરવા માટે સિંધુ જળ સંધિની જોગવાઈઓને પહેલેથી જ સ્થગિત કરી દીધી છે. આ કડક વલણ દર્શાવે છે કે ભારત હવે વૈશ્વિક દબાણ સામે ઝૂકવાને બદલે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને સર્વોપરી ગણી રહ્યું છે.

ભારત સરકાર દ્વારા લેવાયેલા આ કડક અને ઐતિહાસિક નિર્ણય પાછળ પાકિસ્તાન પ્રેરિત સરહદ પારનો આતંકવાદ મુખ્ય જવાબદાર હોવાનું સામે આવ્યું છે. ગયા વર્ષે જૂન મહિનામાં પહલગામમાં થયેલા ભયાનક અને કાયરતાપૂર્ણ આતંકવાદી હુમલા બાદ ભારતે પાકિસ્તાન પ્રત્યેની પોતાની નીતિમાં ધરમૂળથી ફેરફાર કર્યો હતો. આ આતંકી ઘટનાના તુરંત બાદ જ ભારતે મોટું અને સાહસિક પગલું ભરીને પાકિસ્તાનની જીવાદોરી ગણાતી સિંધુ જળ સંધિ પર કામચલાઉ બ્રેક લગાવી દીધી હતી.

નવી દિલ્હીએ ઈસ્લામાબાદને અત્યંત કડક અને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં આખરી ચેતવણી આપી દીધી છે કે જ્યાં સુધી પાકિસ્તાન પોતાની ધરતી પરથી સંચાલિત થતા આતંકવાદના માળખાને નેસ્તનાબૂદ નહીં કરે અને આતંકી સંગઠનોને સત્તાવાર તેમજ વિશ્વસનીય રીતે નાણાકીય કે સૈન્ય સમર્થન આપવાનું સંપૂર્ણપણે બંધ નહીં કરે, ત્યાં સુધી આ મહત્વપૂર્ણ જળ સંધિ સ્થગિત જ રહેશે. ભારત સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આતંક અને વાટાઘાટો અથવા સંધિઓ ક્યારેય એક સાથે ચાલી શકે નહીં.

વિદેશ મંત્રાલયના કાનૂની નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, જ્યાં સુધી આ આંતરરાષ્ટ્રીય સંધિ ભારત તરફથી સ્થગિત રાખવામાં આવી છે, ત્યાં સુધી ભારત આ કરાર હેઠળ પાકિસ્તાન પ્રત્યેની પોતાની કોઈ પણ નૈતિક કે કાયદાકીય જવાબદારી નિભાવવા માટે બંધાયેલું નથી. ભારતે આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર સાબિત કર્યું છે કે કાયદાની નજરમાં જે અદાલતનું કોઈ સત્તાવાર અસ્તિત્વ જ નથી, તે ભારતના સાર્વભૌમ અધિકારો (Sovereign Rights) હેઠળ લેવાયેલા આંતરિક નિર્ણયોની વૈધતાની તપાસ કરવાનો કોઈ અધિકારક્ષેત્ર ધરાવતી નથી.

સમગ્ર વિવાદ પરથી સ્પષ્ટ દેખાઈ આવે છે કે ભારત હવે પાકિસ્તાનને પાણીનો એક પણ વધારાનો ટીંપો આપવાના મૂડમાં બિલકુલ નથી. ભારતના આ આક્રમક જળ-રાજદ્વારી વલણને કારણે પાકિસ્તાનમાં વ્યાપક ફફડાટ ફેલાયો છે, કારણ કે પાકિસ્તાનનો મોટો કૃષિ ક્ષેત્રનો હિસ્સો આ નદીઓના પાણી પર જ નિર્ભર છે. આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાઓનો મજબૂતાઈથી ઉપયોગ કરીને ભારતે વૈશ્વિક સ્તરે સાબિત કરી દીધું છે કે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને નાગરિકોના હિતો સાથે કોઈ પણ ભોગે સમાધાન કરવામાં આવશે નહીં.