નવી દિલ્હી:પશ્ચિમ એશિયામાં હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં ભભૂકી રહેલી યુદ્ધની જ્વાળાઓ વચ્ચે ભારત અને રશિયાએ એક એવો માસ્ટરસ્ટ્રોક માર્યો છે જેણે વોશિંગ્ટનથી લઈને બેઇજિંગ સુધી હલચલ મચાવી દીધી છે. બંને પરંપરાગત સાથી રાષ્ટ્રો હવે 'રેસિપ્રોકલ એક્સચેન્જ ઓફ લોજિસ્ટિક્સ એગ્રીમેન્ટ' (RELOS) હેઠળ એકબીજાના સૈન્ય થાણાઓ પર ૩,૦૦૦ સૈનિકો, ૧૦ લશ્કરી વિમાનો અને ૫ શક્તિશાળી યુદ્ધ જહાજો તૈનાત કરવા સંમત થયા છે. ૧૨ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૬થી અમલમાં આવેલા આ ઐતિહાસિક કરારને રશિયાએ તાજેતરમાં જ અંતિમ મંજૂરી આપી છે. આ પગલાથી ભારત હવે રશિયાના વ્યૂહાત્મક આર્કટિક ક્ષેત્ર સુધી પહોંચ મેળવશે, જે વૈશ્વિક સુરક્ષાના દ્રષ્ટિકોણથી અત્યંત મહત્વનું માનવામાં આવે છે.

આ કરાર માત્ર સૈનિકોની સંખ્યા પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે લોજિસ્ટિક્સ અને ટેકનિકલ સહયોગનું એક વ્યાપક માળખું પૂરું પાડે છે. આ જોગવાઈ હેઠળ, ભારતીય અને રશિયન નૌકાદળના જહાજોને એકબીજાના બંદરો પર રિપેરિંગ, ઈંધણ, પાણી અને નેવિગેશન જેવી તમામ સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ થશે. ખાસ કરીને રશિયન મૂળના ભારતીય શસ્ત્રોની જાળવણી અને લાંબા ગાળાની જમાવટ માટે આ વ્યવસ્થા આશીર્વાદરૂપ સાબિત થશે. રશિયન સંસદના ઉચ્ચ અધિકારીઓએ પુષ્ટિ કરી છે કે આ તૈનાતી પાંચ વર્ષના ગાળા માટે રહેશે અને જરૂર જણાયે તેને પરસ્પર સંમતિથી લંબાવી શકાશે. આનાથી દાયકાઓ જૂનો વિશ્વાસ હવે લશ્કરી માળખાગત સુવિધાઓના વહેંચાણ સુધી પહોંચ્યો છે.

વૈશ્વિક સ્તરે જ્યારે સંરક્ષણ સમીકરણો ઝડપથી બદલાઈ રહ્યા છે, ત્યારે ભારત અને રશિયાની આ જુગલબંધીએ અમેરિકા અને ચીન જેવા દેશોની ઊંઘ હરામ કરી દીધી છે. આર્કટિકથી લઈને હિંદ મહાસાગર સુધી ફેલાયેલી આ સંરક્ષણ જાળ ભારતની વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતાને વધુ મજબૂત બનાવશે. સંયુક્ત લશ્કરી કવાયતો, તાલીમ કાર્યક્રમો અને માનવતાવાદી સહાય જેવી કામગીરીઓ હવે વધુ સરળ બનશે. રશિયન સંરક્ષણ પ્રધાનની તાજેતરની ભારત મુલાકાત બાદ આ પ્રક્રિયાને જે વેગ મળ્યો છે, તેનાથી સ્પષ્ટ થાય છે કે પશ્ચિમ એશિયાના તણાવ વચ્ચે ભારત અને રશિયા એક નવા અને અજેય ધરી તરીકે ઉભરી રહ્યા છે, જે કોઈપણ વૈશ્વિક આફત સામે સાથે મળીને લડવા સજ્જ છે.