નવી દિલ્હી : યુક્રેનિયન ડ્રોન હુમલાઓને કારણે રશિયાની સ્થાનિક તેલ રિફાઇનિંગ ક્ષમતા ગંભીર રીતે પ્રભાવિત થતાં અને દેશમાં બળતણની ભારે અછત સર્જાતા, સેન્ટર ફોર રિસર્ચ ઓન એનર્જી એન્ડ ક્લીન એર (CREA) ના અહેવાલ મુજબ ઓગસ્ટ મહિના દરમિયાન ભારતે ગુજરાતના વાડીનાર સ્થિત નાયરા એનર્જી રિફાઇનરીમાંથી રેકોર્ડ ૧,૨૦,૦૦૦ ટન પેટ્રોલ (જેની કિંમત આશરે ૭૮ મિલિયન યુરો છે) રશિયાને સપ્લાય કર્યું હતું, જે ભારતની રશિયા તરફથી આયાત કરાયેલા ક્રૂડ ઓઇલમાંથી જ તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું અને આ આયાતમાં ભારતનો હિસ્સો આશરે ૭૦ ટકા જેટલો રહ્યો હતો.

ઘટનાની વિગતવાર માહિતી આપતા અહેવાલોમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે નાયરા એનર્જીમાં રશિયાની સરકારી તેલ કંપની રોઝનેફ્ટ ૪૯.૧૩ ટકા હિસ્સો ધરાવે છે અને ૨૦૨૬ના પ્રથમ આઠ મહિનામાં આ રિફાઇનરીએ વાપરેલું તમામ ક્રૂડ ઓઇલ રશિયાથી જ આવ્યું હતું, એટલે કે રશિયા પોતાની જ આંશિક માલિકીની રિફાઇનરીમાં ક્રૂડ મોકલીને તેને બળતણમાં રૂપાંતરિત કરી રહ્યું છે અને પછી તેને વિશ્વના અન્ય ભાગોમાંથી પોતાના દેશમાં આયાત કરી રહ્યું છે, જેના માટે વાડીનારથી મોકલવામાં આવતા આ પેટ્રોલના પ્રત્યેક કન્સાઇન્મેન્ટને ઇજિપ્તના દરિયાકાંઠે એક જહાજમાંથી બીજા જહાજમાં ટ્રાન્સફર કરીને પ્રતિબંધિત ટેન્કરો દ્વારા રશિયન બંદર બેલોય મોર પર ઉતારવામાં આવતું હતું.

આ સમગ્ર વૈશ્વિક ઊર્જા વેપાર પાછળનું મુખ્ય કારણ યુક્રેન દ્વારા રશિયાની રિફાઇનરીઓ અને ઉર્જા માળખા પર સતત કરવામાં આવતા વિનાશક ડ્રોન હુમલાઓ છે, જેના કારણે રશિયાનું સ્થાનિક બળતણ ઉત્પાદન અભેદ્ય મુશ્કેલીમાં મુકાયું છે અને ઐતિહાસિક રીતે પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોના સૌથી મોટા નિકાસકારોમાં ગણાતા રશિયાને ઓગસ્ટમાં પોતાની કુલ તેલ ઉત્પાદન આયાતના ૭૪ ટકા જેટલો હિસ્સો માત્ર ગેસોલિન પાછળ ખર્ચવો પડ્યો છે, જે અગાઉના વર્ષોમાં માત્ર છ ટકા સરેરાશ રહેતો હતો.

આગામી સમયની સ્થિતિ અને પૃષ્ઠભૂમિની વાત કરીએ તો, રશિયન બંદરો પર તેલ ઉત્પાદનનું લોડિંગ સતત ત્રીજા મહિને ઘટીને અગાઉના સ્તર કરતા અડધાથી પણ ઓછું થઈ ગયું છે અને તુઆપ્સે જેવા મહત્વના નિકાસ બંદર પર મે મહિનાથી સતત દબાણ હોવાથી એક પણ શિપમેન્ટ રવાના થઈ શક્યું નથી, ત્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધો અને યુદ્ધની બદલાતી પરિસ્થિતિ વચ્ચે ભારત અને રશિયા વચ્ચેના આ ઊર્જા વ્યવહારો વૈશ્વિક સ્તરે અત્યંત ચર્ચા અને તપાસનો વિષય બન્યા છે.