નવી દિલ્હી : ભારતમાં ટેકનોલોજી અને કોર્પોરેટ જગતની ક્ષમતા વધારવા માટે હવે ગ્લોબલ કેપેબિલિટી સેન્ટર્સ (GCCs) પર વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવી રહ્યું છે. અત્યાર સુધી માત્ર બેંગલુરુ, હૈદરાબાદ અને ગુરુગ્રામ જેવા મેટ્રો શહેરો સુધી સીમિત રહેલી આ આઈટી ક્રાંતિ હવે ભારતના ટાયર-૨ અને ટાયર-૩ શહેરો તરફ આગળ વધી રહી છે. નવી દિલ્હીમાં યોજાયેલી CII GCC સમિટમાં ઉત્તર પ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર, બિહાર અને કેરળના પ્રતિનિધિઓએ પોતપોતાના રાજ્યોને આગામી 'GCC હબ' તરીકે પ્રસ્થાપિત કરવા માટેના મહત્વાકાંક્ષી રોડમેપ રજૂ કર્યા હતા.

રાજ્યોની વિવિધ વ્યૂહરચના:

·         ઉત્તર પ્રદેશ: નોઇડામાં ૫૦૦ થી વધુ GCC એકમોની સફળતા બાદ, હવે ઉત્તર પ્રદેશ લખનૌ જેવા ટાયર-૨ શહેરો પર ધ્યાન આપી રહ્યું છે. આલોક કુમાર, મુખ્ય સચિવ (IT અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ) એ જણાવ્યું હતું કે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) નો વધતો પ્રભાવ કાર્યબળને બદલી રહ્યો છે, અને યુપીના વિશાળ STEM સ્નાતકોનો સમૂહ આ જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે તૈયાર છે.

·         મહારાષ્ટ્ર: મહારાષ્ટ્ર સરકારે હવે મુંબઈ અને પુણેની બહાર નીકળીને નાગપુર, નાસિક અને છત્રપતિ સંભાજી નગર જેવા શહેરોમાં GCC રોકાણ આકર્ષવા કમર કસી છે. વર્ષા ઠાકુર-ઘુગે (MIDC) એ જણાવ્યું કે સ્ટેમ્પ ડ્યુટીમાં સબસિડી અને 'ઈઝ ઓફ ડુઈંગ બિઝનેસ' દ્વારા કંપનીઓ માટે મહારાષ્ટ્રને પ્રવેશદ્વાર બનાવવામાં આવી રહ્યું છે.

·         બિહાર: બિહાર સરકાર તેની નવી 'GCC નીતિ ૨૦૨૬' સાથે મેદાનમાં ઉતરી છે, જે દેશમાં સૌથી સ્પર્ધાત્મક પ્રોત્સાહનો આપવાનો દાવો કરે છે. સચિવ કુંદન કુમારે જણાવ્યું કે ૨૪/૭ વીજળીની ઉપલબ્ધતા અને રોજગાર તથા મૂડી રોકાણ પર મળતા આકર્ષક લાભો બિહારને રોકાણકારો માટે હોટસ્પોટ બનાવી રહ્યા છે.

·         કેરળ: કેરળ તેની ઔદ્યોગિક નીતિમાં AI ને મુખ્ય કરોડરજ્જુ તરીકે સામેલ કરી રહ્યું છે. અરુણ કે. વિજયને જણાવ્યું કે કેરળ ગ્રામીણ અને શહેરી વિસ્તારોમાં રહેવાની ગુણવત્તા (Quality of Life) સુનિશ્ચિત કરીને ટાયર-૨ અને ટાયર-૩ શહેરોને ટેકનોલોજીનું આગામી સ્થળ બનાવવા માટે તૈયાર છે.

આ સ્પર્ધાનો મુખ્ય હેતુ માત્ર રોકાણ લાવવાનો જ નથી, પરંતુ કુશળ કાર્યબળને તેમના વતનની નજીક રોજગારી પૂરી પાડવાનો પણ છે. ગ્લોબલ કંપનીઓ હવે પરંપરાગત મેટ્રો શહેરોમાં વધતા જતા ટ્રાફિક અને ખર્ચના બોજથી બચવા માટે આ ઉભરતા શહેરોને પસંદ કરી રહી છે. આ વિકાસ માત્ર તે રાજ્યો માટે જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર ભારતને ટેકનોલોજીના વૈશ્વિક નકશા પર એક નવું સ્થાન અપાવવામાં મદદરૂપ થશે.