નવી દિલ્હી : ભારત સરકાર ઉર્જા સુરક્ષા અને આત્મનિર્ભરતાના ક્ષેત્રે એક મોટું પગલું ભરવાની તૈયારી કરી રહી છે. કેબિનેટ ટૂંક સમયમાં ₹37,500 કરોડની પ્રોત્સાહન યોજનાને મંજૂરી આપી શકે છે, જેનો મુખ્ય હેતુ કોલસાને સ્વચ્છ ઉર્જામાં રૂપાંતરિત કરવાનો છે. કોલસા મંત્રાલય દ્વારા તૈયાર કરાયેલી આ યોજના હેઠળ યુરિયા અને LNG જેવી મોંઘી આયાતો પરનું ભારણ ઘટાડવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે. આ નવી એકીકૃત યોજનામાં પ્રત્યેક પ્રોજેક્ટ માટે મહત્તમ ₹3,000 કરોડની આર્થિક સહાયની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે, જે અગાઉની સહાય મર્યાદા કરતા નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે.

વૈશ્વિક સ્તરે, ખાસ કરીને પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા તણાવને કારણે હાઇડ્રોકાર્બન અને ગેસના પુરવઠામાં જે અવરોધો સર્જાયા છે, તેણે ભારત માટે વૈકલ્પિક ઉર્જા સ્ત્રોતોની જરૂરિયાત વધારી દીધી છે. ભારત પાસે 401 અબજ ટનનો વિશાળ કોલસાનો ભંડાર છે, જેનો ઉપયોગ કરીને મિથેનોલ, એમોનિયા અને સ્ટીલ ઉત્પાદન માટે જરૂરી DRI મેળવી શકાશે. ગેસિફિકેશન ટેકનોલોજી દ્વારા કોલસાને સંશ્લેષણ ગેસમાં ફેરવીને રાસાયણિક અને ખાતર ઉદ્યોગને નવી ઊંચાઈ પર લઈ જવાનું સરકારનું લક્ષ્ય છે. આ વ્યૂહાત્મક નિર્ણયથી માત્ર આયાત ખર્ચ જ નહીં ઘટે, પરંતુ સ્થાનિક સંસાધનોનો શ્રેષ્ઠ ઉપયોગ પણ સુનિશ્ચિત થશે.

વર્ષ 2030 સુધીમાં 100 મિલિયન ટન કોલસા ગેસિફિકેશન ક્ષમતા પ્રાપ્ત કરવાના રાષ્ટ્રીય લક્ષ્યાંકને આ યોજનાથી મોટું બળ મળશે. હાલમાં ભારત વિશ્વનો બીજા ક્રમનો સૌથી મોટો કોલસા ઉત્પાદક અને ગ્રાહક દેશ છે, જ્યાં કુલ ઉર્જા જરૂરિયાતના 55 ટકા હિસ્સો કોલસો પૂરો પાડે છે. આ નવી પ્રોત્સાહન યોજના ખાનગી અને જાહેર ક્ષેત્રના એકમોને આધુનિક ટેકનોલોજીમાં રોકાણ કરવા માટે આકર્ષશે. આયાતી ઇંધણ પરની નિર્ભરતા ઘટાડીને ભારત પોતાની ઉર્જા સુરક્ષાને વધુ મજબૂત બનાવવા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે, જે લાંબા ગાળે દેશના અર્થતંત્ર માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થશે.