નવી દિલ્‍હી તા.૨૪: દેશના પાસપોર્ટની મજબૂતાઈ તેના નાગરિકોને મળતી આંતરરાષ્ટ્રીય મુસાફરી સ્‍વતંત્રતા અને તેના રાજદ્વારી સંબંધોને પ્રતિબિબિત કરે છે. જો કે, તાજેતરમાં જાહેર કરાયેલા નવા ગ્‍લોબલ પાસપોર્ટ રેન્‍કિંગે ભારતીયોને નોંધપાત્ર ફટકો આપ્‍યો છે. આ નવી યાદીમાં ભારતીય પાસપોર્ટનું રેન્‍કિંગ નોંધપાત્ર રીતે નીચે ગયું છે.

હેનલી પાસપોર્ટ ઇન્‍ડેક્‍સની ૨૦મી વર્ષગાંઠ આવૃત્તિની જુલાઈ ૨૦૨૬ માટે અપડેટ કરેલી યાદીમાં, ભારતીય પાસપોર્ટ વધુ એક સ્‍થાન નીચે ગયો છે. તે હવે ૮૧મા ક્રમે છે. ભારતીય પાસપોર્ટ ધારકો ફક્‍ત ૫૫ દેશોમાં વિઝા-મુક્‍ત અથવા વિઝા-ઓન-અરાઇવલ ઍક્‍સેસ જ મેળવી શકે છે.

પાસપોર્ટ રેન્‍કિંગમાં ઘટાડો થવાનો સીધો અર્થ એ છે કે વિદેશમાં ભારતીય નાગરિકો માટે ઉપલબ્‍ધ વિઝા-મુક્‍ત પ્રવેશ અથવા ઓન-અરાઇવલ વિઝાની સંખ્‍યા વધુ મર્યાદિત થઈ ગઈ છે.

ભારત આ યાદીમાં ૮૧મા ક્રમે છે, જે ફેબ્રુઆરીની યાદીમાં ૭૫મા ક્રમે હતું. વર્ષની શરૂઆતમાં સુધારો થયા પછી, તેનું રેન્‍કિંગ ફરી નીચે આવ્‍યું છે.

હેનલી પાસપોર્ટ ઇન્‍ડેક્‍સની આ આવૃત્તિ દર્શાવે છે કે છેલ્‍લા બે દાયકામાં વૈશ્વિક મુસાફરીમાં કેટલો ફેરફાર થયો છે.

ઇન્‍ડેક્‍સ જણાવે છે કે છેલ્‍લા ૨૦ વર્ષમાં ભારતીય પાસપોર્ટની મજબૂતાઈમાં ઘટાડો થયો છે. ૨૦૦૬ માં, તે ૭૧મા ક્રમે હતો. ૨૦૨૧ માં, તે તેના સૌથી નીચા સ્‍તરે, ૯૧મા ક્રમે આવી ગયો, પરંતુ ત્‍યારથી તે સુધર્યો છે.

બે દાયકા પહેલા, વિશ્વના સૌથી શક્‍તિશાળી પાસપોર્ટ, જેમાં યુનાઇટેડ સ્‍ટેટ્‍સ, ડેનમાર્ક અને ફિનલેન્‍ડનો સમાવેશ થાય છે, તે અગાઉના વિઝા વિના ૧૩૦ સ્‍થળોએ મુસાફરી કરવાની મંજૂરી આપતા હતા. આજે, સિગાપોર રેન્‍કિંગમાં આગળ છે, તેના પાસપોર્ટ સાથે ૧૯૨ સ્‍થળોએ મુસાફરીની સુવિધા આપે છે.

સંયુક્‍ત આરબ અમીરાત જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયા સાથે બીજા સ્‍થાને છે. આ દરેક દેશોના પાસપોર્ટ ૧૮૮ સ્‍થળોએ મુસાફરીની સુવિધા આપે છે.

લોકોની જીવનશૈલીનો ભાગ બનતા અને ટૂંકા આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાસો પર પણ ખર્ચ વધતા, પ્રવાસન ઘણા દેશો માટે એક મહત્‍વપૂર્ણ ક્ષેત્ર બની ગયું છે. ૨૦૦૬ માં, ટોચના ૧૦ પાસપોર્ટમાં ૨૬ પાસપોર્ટ હતા. આજે, આ સંખ્‍યા વધીને ૩૮ થઈ ગઈ છે.

શરૂઆતના વર્ષોમાં, યુએસ પ્રથમ ક્રમે હતું, અને યુકે ત્રીજા ક્રમે હતું. જો કે, નવીનતમ રેન્‍કિંગમાં, તે ૧૦મા ક્રમે આવી ગયું છે, અને યુકે છઠ્ઠા ક્રમે છે. જો કે, અફઘાનિસ્‍તાન હજુ પણ તળિયે છે