નવી દિલ્હી: ભારતે અવકાશ ટેકનોલોજીના ક્ષેત્રમાં વધુ એક ઐતિહાસિક સિદ્ધિ હાંસલ કરીને વૈશ્વિક સ્તરે પોતાની તાકાતનું પ્રદર્શન કર્યું છે. દેશમાં જ તૈયાર થયેલી સ્વદેશી સેમિકન્ડક્ટર ચિપ્સે ચંદ્ર અને સૂર્ય મિશનમાં અસાધારણ સફળતા મેળવીને નાસા (NASA) જેવી વિશ્વની દિગ્ગજ સ્પેસ એજન્સીઓને પણ દંગ કરી દીધી છે. રાષ્ટ્રીય અવકાશ દિવસ નિમિત્તે કેન્દ્રીય મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે જાહેરાત કરી હતી કે મોહાલી સ્થિત સેમિકન્ડક્ટર લેબોરેટરી (SCL) દ્વારા નિર્મિત ફ્લાઇટ-ગ્રેડ ચિપ્સે ભારતના સૌથી જટિલ અવકાશ મિશનોને સફળ બનાવવામાં મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે.

અવકાશનું વાતાવરણ અત્યંત કઠોર હોય છે, જ્યાં તાપમાનમાં તીવ્ર વધઘટ, ભયાનક રેડિયેશન, અતિશય દબાણ અને કંપન ઇલેક્ટ્રોનિક ચિપ્સને ક્ષણભરમાં ક્ષતિગ્રસ્ત કરી શકે છે. પરંતુ SCL દ્વારા ખાસ ડિઝાઇન કરાયેલી ચિપ્સે આ તમામ વિપરીત પરિસ્થિતિઓને માત આપી છે. 'ચંદ્રયાન-3'ના લેન્ડરમાં ઉપયોગમાં લેવાયેલી ખાસ કેમેરા ચિપે ચંદ્રની સપાટી પર સુરક્ષિત લેન્ડિંગ અને સ્પષ્ટ તસવીરો મેળવવામાં મદદ કરી હતી. તેવી જ રીતે, સૂર્યનો અભ્યાસ કરતા 'આદિત્ય-L1' મિશનમાં રેડિયેશન-કઠણ ADC ચિપ્સનો ઉપયોગ કરાયો છે, જે ઘાતક સૌર વિકિરણો વચ્ચે પણ સતત કાર્યરત રહીને અવકાશ વિજ્ઞાનમાં ભારતીય ચિપ ડિઝાઇનિંગનું લોખંડી મનોબળ સાબિત કરે છે.

આ ઉપરાંત, SCL દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલું 'વિક્રમ' પ્રોસેસર હવે ભારતના સ્પેસ રોકેટો અને સેટેલાઇટ લોન્ચ વ્હીકલ્સનું મુખ્ય મગજ બની ગયું છે. કોઈપણ રોકેટના સંચાલન અને દિશા નિયંત્રણમાં પ્રોસેસરની ભૂમિકા અત્યંત નિર્ણાયક હોય છે, અને ભારતે તેમાં સંપૂર્ણ સ્વદેશી ક્ષમતા પ્રાપ્ત કરી લીધી છે. વિદેશી ટેકનોલોજી પરની નિર્ભરતા ઘટાડીને ચંદ્રથી લઈને સૂર્ય સુધી ભારતની આ સફળતા માત્ર વિજ્ઞાનનો વિજય નથી, પરંતુ સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રે વૈશ્વિક સુપરપાવર બનવા તરફ ભારતનું એક વિરાટ ડગલું છે.