નવી દિલ્હી : ભારતમાં તબીબી ક્ષેત્રે થયેલી પ્રગતિને કારણે સરેરાશ આયુષ્યમાં ચોક્કસપણે વધારો થયો છે, પરંતુ એક ચિંતાજનક સત્ય સામે આવ્યું છે. ભારતીય મહિલાઓ પુરુષો કરતા વધુ લાંબુ જીવે છે, તે હકીકત છે, પરંતુ આ વધારાનું આયુષ્ય 'સ્વસ્થ' હશે જ તેવું કહી શકાય નહીં. વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠન (WHO) ના તાજેતરના અંદાજો મુજબ, ભારતમાં મહિલાઓનું સરેરાશ આયુષ્ય ૬૯ વર્ષ છે, જે પુરુષોના ૬૫.૮ વર્ષ કરતા વધારે છે. જોકે, આ આયુષ્યમાં જીવનની ગુણવત્તા (Quality of Life) પાછળ રહી ગઈ છે.

આ અહેવાલ દર્શાવે છે કે ભારતીય મહિલાઓ તેમના જીવનનો એક મોટો હિસ્સો વિવિધ પ્રકારની બીમારીઓ અથવા શારીરિક અપંગતામાં વિતાવે છે. આ સ્થિતિ સૂચવે છે કે માત્ર વર્ષો વધારવા પૂરતા નથી, પરંતુ 'સ્વસ્થ આયુષ્ય' (Healthy Life Expectancy) પણ એટલું જ મહત્વનું છે.

કેમ મહિલાઓનું સ્વાસ્થ્ય ચિંતાનો વિષય છે?

નિષ્ણાતોના મતે, આ સમસ્યા પાછળના અનેક કારણો છે:

·         એનિમિયાનો કહેર: મોટી સંખ્યામાં ભારતીય મહિલાઓ એનિમિયા (લોહીની ઉણપ) થી પીડાય છે, જે તેમની લાંબા ગાળાની રોગપ્રતિકારક શક્તિ અને સ્વાસ્થ્યને અસર કરે છે.

·         પૌષ્ટિક આહારનો અભાવ: કુટુંબની પ્રાથમિકતાઓને પહોંચી વળવા જતી ભારતીય મહિલાઓ ઘણીવાર પોતાના પોષણ પર પૂરતું ધ્યાન આપી શકતી નથી.

·         આરોગ્ય સંભાળમાં અંતર: લાંબુ જીવવું એ એક સફળતા છે, પરંતુ બીમારીઓ સાથે જીવવું એ સામાજિક અને આર્થિક પડકારો પણ વધારે છે.

આગામી સમય માટે શું છે પડકાર?

ભારતની ઝડપથી વૃદ્ધ થતી વસ્તી માટે આ એક ગંભીર ચેતવણી છે. જો આયુષ્ય વધતું રહે અને સ્વાસ્થ્યની ગુણવત્તામાં સુધારો ન થાય, તો દેશની આરોગ્ય વ્યવસ્થા પર મોટું ભારણ આવશે. માત્ર આયુષ્યના આંકડા વધારવાને બદલે હવે સમય આવી ગયો છે કે મહિલાઓના સ્વસ્થ આયુષ્ય પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવે.

સરકાર અને આરોગ્ય સંસ્થાઓએ હવે 'જીવનના વર્ષો' (Years of Life) કરતા 'વર્ષોમાં જીવન' (Life in Years) ઉમેરવા પર વધુ ભાર આપવાની જરૂર છે. મહિલાઓના સ્વાસ્થ્યને લઈને માત્ર સારવાર જ નહીં, પરંતુ સામાજિક જાગૃતિ અને પૌષ્ટિક આહારને પ્રાથમિકતા આપવી એ અત્યારની અનિવાર્યતા છે.