(નવી દિલ્હી): ભારત સરકાર દેશની ઉર્જા સુરક્ષા અને પર્યાવરણની રક્ષા માટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ક્રાંતિકારી નિર્ણય લેવા જઈ રહી છે. રોડ ટ્રાન્સપોર્ટ અને હાઇવે સચિવ વી ઉમાશંકરે શુક્રવારે જાહેરાત કરી હતી કે, સરકાર આ વર્ષના અંત સુધીમાં ડીઝલ સાથે 'આઇસોબ્યુટેનોલ' (Isobutanol) નું મિશ્રણ ફરજિયાત બનાવવાની યોજના ધરાવે છે. પેટ્રોલની સરખામણીએ ડીઝલનો વપરાશ દેશમાં બમણો હોવાથી, આ નિર્ણય ભારતની ઉર્જા નિર્ભરતા ઘટાડવામાં ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે.
શા માટે ડીઝલ મિશ્રણ જરૂરી છે?
દેશના કુલ ઈંધણ વપરાશમાં ડીઝલનો હિસ્સો પેટ્રોલ કરતા ઘણો મોટો છે. આ સંજોગોમાં, ભારત પેટ્રોલિયમ દ્વારા આઇસોબ્યુટેનોલ મિશ્રણ અંગે કરવામાં આવેલું સંશોધન અત્યંત પ્રોત્સાહક પરિણામો આપી રહ્યું છે. સચિવ વી ઉમાશંકરે જણાવ્યું હતું કે, આ મિશ્રણથી દેશની ઉર્જા સુરક્ષા પર પેટ્રોલના મિશ્રણ કરતા પણ અનેકગણી વધુ સકારાત્મક અસર પડશે. સરકાર આ અંગેની તમામ તૈયારીઓ પૂર્ણ કરી રહી છે અને ટૂંક સમયમાં તેનો સત્તાવાર આદેશ બહાર પાડવામાં આવી શકે છે.
ઇલેક્ટ્રિક ટ્રક અને 'સ્વેપિંગ' ટેકનોલોજી
પરિવહન મંત્રાલય માત્ર ઈંધણમાં જ સુધારો નથી કરી રહ્યું, પરંતુ ભારે કોમર્શિયલ વાહનો માટે પણ નવી નીતિ લાવી રહ્યું છે. ઇલેક્ટ્રિક ટ્રકો માટે 'ટ્રેક્ટર-ટ્રેઇલર ઇન્ટરચેન્જેબિલિટી' મોડેલ પર કામ ચાલી રહ્યું છે. આ ટેકનોલોજી મુજબ, ટ્રકની બેટરી સ્વેપ કરવાને બદલે ટ્રકનો આખો આગળનો ભાગ (કેબિન) જ સ્વેપ કરી શકાશે. આનાથી ચાર્જિંગ સમય ઘટશે અને લોજિસ્ટિક્સના કામમાં ઝડપ આવશે.
હાઇડ્રોજન લોજિસ્ટિક્સ અને ટોલિંગ સિસ્ટમમાં આધુનિકીકરણ
હાઇડ્રોજન સંચાલિત બસો અને લોજિસ્ટિક્સના પ્રયોગો પણ ખૂબ જ સફળ રહ્યા છે. દિલ્હી-ફરીદાબાદ અને દિલ્હી-નોઇડા જેવા રૂટ પર દોડતી હાઇડ્રોજન બસો એકવાર રિફ્યુઅલ થયા પછી 450 કિમીની મુસાફરી કરી શકે છે. સરકાર હવે દિલ્હી-મુંબઈ જેવા મુખ્ય હાઇવે કોરિડોર પર પણ હાઇડ્રોજન સ્ટેશનો સ્થાપવા વિચારી રહી છે.
વધુમાં, હાઇવે પર મુસાફરી કરતા વાહનચાલકો માટે મોટી રાહત આપતા, સરકારે 'મલ્ટી-લેન ફ્રી ફ્લો' (MLFF) ટોલિંગ સિસ્ટમનો વ્યાપ વધારવાનું નક્કી કર્યું છે. આ સિસ્ટમમાં વાહનોએ ટોલ પ્લાઝા પર રોકાવું નહીં પડે. અત્યાર સુધી બે પ્લાઝા પર આ સિસ્ટમ સફળ રહી છે અને આગામી વર્ષ સુધીમાં દેશભરના તમામ ફોર-લેન પ્લસ ટોલ પ્લાઝા પર આ આધુનિક સિસ્ટમ લાગુ કરવામાં આવશે.
નિષ્કર્ષ
ભારત હવે માત્ર પરંપરાગત ઈંધણ પર નિર્ભર રહેવાને બદલે હાઇડ્રોજન, ઇલેક્ટ્રિક અને બાયો-ફ્યુઅલ જેવા વૈકલ્પિક ઉર્જા સ્ત્રોતો તરફ મક્કમ ગતિએ આગળ વધી રહ્યું છે. આ પહેલ માત્ર પ્રદૂષણ ઘટાડવામાં જ મદદરૂપ નહીં થાય, પરંતુ લાંબા ગાળે લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચ ઘટાડીને ભારતીય અર્થતંત્રને નવી ગતિ આપશે.