નવી દિલ્હી:AIના યુગમાં ભારતે વૈશ્વિક મંચ પર પોતાનો દબદબો સાબિત કરતા એક નવી અને ઐતિહાસિક સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. વિશ્વ બેંક દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, ભારત વિશ્વના ટોચના 10 ઉભરતા દેશોમાં સ્થાન મેળવીને AI પ્રૌદ્યોગિકી અપનાવવામાં આગળ પડતું નેતૃત્વ કરી રહ્યું છે. દેશ પાસે રહેલું વિશાળ અને પ્રતિભાશાળી ટેકનોલોજી કાર્યબળ, મજબૂત ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને વિશ્વવિખ્યાત IT સેક્ટર ભારતને આ ક્ષેત્રે સુપરપાવર બનાવવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે. વિશ્વ બેંકના "ભારત અને કૃત્રિમ બુદ્ધિ: વિકાસ તકનો ઉપયોગ" નામના અહેવાલમાં સ્પષ્ટપણે દર્શાવવામાં આવ્યું છે કે ભારત આ સુવર્ણ તકનો મહત્તમ લાભ ઉઠાવવા માટે સંપૂર્ણપણે તૈયાર છે.

આર્થિક આંકડાઓ તરફ નજર કરીએ તો, ભારતીય AI ઇકોસિસ્ટમમાં ખાનગી રોકાણકારોનો વિશ્વાસ અકલ્પનીય રીતે વધ્યો છે. વર્ષ 2024 માં જ્યાં ભારતમાં AI ક્ષેત્રે ખાનગી રોકાણ માત્ર $1.2 બિલિયન હતું, તે 2025 માં ત્રણ ગણાથી પણ વધુ ઉછળીને સીધું $4.1 બિલિયનના માતબર આંકડે પહોંચી ગયું છે. આ પ્રચંડ રોકાણને કારણે દેશમાં કાર્યરત ગ્લોબલ કેપેબિલિટી સેન્ટર્સ (GCCs) માં ક્રાંતિકારી ફેરફારો આવ્યા છે, અને ત્યાં કામ કરતા કુશળ વ્યાવસાયિકોની સંખ્યા 1.9 મિલિયનથી વધીને 2.36 મિલિયન થઈ ગઈ છે. વિશ્વ બેંકના કન્ટ્રી ડાયરેક્ટર પોલ પ્રોસીના જણાવ્યા મુજબ, AI એ માત્ર કોઈ સામાન્ય ડિજિટલ સાધન નથી, પરંતુ તે ભારતની સરકારી સેવાઓ, જાહેર સુવિધાઓ અને સામાન્ય નાગરિકોની કાર્યક્ષમતામાં ધરખમ સુધારો લાવનારું મુખ્ય ગ્રોથ એન્જિન બનેલું છે.

વિશ્વ બેંકના રિપોર્ટમાં ભારપૂર્વક જણાવવામાં આવ્યું છે કે AI ના વાસ્તવિક ફાયદાઓ સમાજના છેવાડાના માનવી સુધી પહોંચાડવા માટે "સ્મોલ AI" અથવા સ્થાનિક જરૂરિયાતો મુજબ તૈયાર કરાયેલી ટેકનોલોજી અત્યંત જરૂરી છે. આ દિશામાં "એગ્રીકનેક્ટ" જેવા ક્રાંતિકારી કાર્યક્રમો દ્વારા ખેડૂતો અને નાના વેપારીઓને આધુનિક ટેકનોલોજી સાથે સીધા જોડવામાં આવી રહ્યા છે. વર્ષ 2026 માં દક્ષિણ એશિયાનો આર્થિક વિકાસ દર 6.9 ટકા રહેવાનો અંદાજ છે, જેમાં ભારત સૌથી મોટું પ્રેરક બળ બની રહેશે. ભવિષ્યમાં આ સફરને વધુ સુદ્રઢ બનાવવા માટે સરકારે નાના ઉદ્યોગો માટે AI અપનાવવું સરળ બનાવવું પડશે, કૌશલ્ય વર્ધનની સાથે ડેટા સુરક્ષા અને ગોપનીયતાના કડક નિયમો સ્થાપિત કરવા પર વિશેષ ધ્યાન આપવું પડશે.