પ્રભાસપાટણઃ તા.ર,વૈશ્વિક પડકારો હોવા છતાં ભારતે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ દરમિયાન ૧૯,૭૨,૦૧૮ મેટ્રિક ટન (MT) સમુદ્રી ખાદ્ય પદાર્થોની નિકાસ કરી, જેનું કુલ મૂલ્‍ય ઈં ૭૩,૮૯૦.૪૬ કરોડ (US $ ૮.૪૬ બિલિયન) રહ્યું છે.

મરીન પ્રોડક્‍ટ્‍સ એક્‍સપોર્ટ ડેવલપમેન્‍ટ ઓથોરિટી (MPEDA) ના અધ્‍યક્ષ શ્રી પી. જવાહરના જણાવ્‍યાનુસારઆ નિકાસ માત્રા અને મૂલ્‍ય બંને દ્રષ્ટિએ અત્‍યાર સુધીનો સર્વોચ્‍ચ આંક છે. ફ્રોઝન શ્રિમ્‍પ નિકાસમાં સૌથી મોટું ઉત્‍પાદન રહ્યું, જ્‍યારે અમેરિકા અને ચીન ભારતીય સમુદ્રી ખાદ્યના મુખ્‍ય આયાતકાર તરીકે રહ્યા છે.

ફ્રોઝન શ્રિમ્‍પ સમુદ્રી ખાદ્ય નિકાસમાં અગ્રેસર રહ્યું અને તેમાંથી ઈં ૪૯,૦૩૭.૯૩ કરોડ (US $ ૫,૬૨૪.૪૮ મિલિયન)ની આવક થઈ. કુલ નિકાસ માત્રામાં તેનો હિસ્‍સો ૪૦.૧૯% રહ્યો, જ્‍યારે કુલ ડોલર આવકમાં તેનો ફાળો ૬૬.૫૨% રહ્યો. આ સમયગાળા દરમિયાન શ્રિમ્‍પ નિકાસમાં રૂપિયા મૂલ્‍ય મુજબ ૧૩.૧૬્રુ અને ડોલર મૂલ્‍ય મુજબ ૮.૬૪%નો વધારો નોંધાયો.

વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ દરમિયાન કુલ ૭,૯૨,૬૪૭ MT ફ્રોઝન શ્રિમ્‍પની નિકાસ થઈ. સૌથી મોટું બજાર અમેરિકા રહ્યું, જ્‍યાં ૨,૫૬,૧૨૮ MT ફ્રોઝન શ્રિમ્‍પ આયાત થયું. ત્‍યારબાદ ચીને ૧,૬૯,૫૦૫ MT, યુરોપિયન યુનિયને ૧,૩૫,૫૯૯ પ્‍વ્‍, દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાએ ૮૩,૮૧૦ MT, જાપાને ૪૦,૭૭૬ MT, મધ્‍ય પૂર્વે ૩૦,૪૭૮ MTઅને અન્‍ય દેશોએ મળીને ૭૬,૩૫૧MT આયાત કર્યું. એલ. વાનામી અને બ્‍લેક ટાઇગર શ્રિમ્‍પની નિકાસમાં માત્રા અને મૂલ્‍ય બંનેમાં વધારો નોંધાયો.

ફ્રોઝન ફિશ નિકાસમાં બીજું સૌથી મોટું ઉત્‍પાદન રહ્યું, જેમાંથી ઈં ૫,૬૫૮.૩૭ કરોડ (US$ ૬૪૩.૭૦ મિલિયન)ની આવક થઈ. સુકવેલા સમુદ્રી ખાદ્ય પદાર્થો ત્રીજા સ્‍થાને રહ્યા અને તેમાંથી રૂ ૫,૦૭૯.૦૯ કરોડ (US$ ૫૭૭.૪૪ મિલિયન)ની આવક થઈ. રૂપિયા મૂલ્‍ય મુજબ આ શ્રેણીમાં ૭૮.૦૫% નો સકારાત્‍મક વળદ્ધિ દર નોંધાયો.

ફ્રોઝન સ્‍ક્‍વિડની નિકાસ ૧,૦૨,૦૬૦ MTસુધી પહોંચી, જેમાંથી ઈં ૪,૪૯૩.૮૦ કરોડ (US$ ૫૧૩.૮૪ મિલિયન)ની આવક થઈ. બીજી તરફ, ફ્રોઝન કટલફિશની નિકાસમાં માત્રા અને મૂલ્‍ય બંનેમાં વધારો નોંધાયો. તેની નિકાસ ૬૭,૧૫૭ MT રહી, જેનું મૂલ્‍ય US$ ૩૩૧.૯૬ મિલિયન રહ્યું. માત્રા મુજબ ૧૩.૩૨%અને ડોલર મૂલ્‍ય મુજબ ૧૬.૨પ% નો વધારો નોંધાયો.

 ચિલ્‍ડ આઇટમ્‍સની નિકાસથી ઈં ૬૨૨.૩૧ કરોડ (US$ ૭૧.૨૭ મિલિયન)ની આવક થઈ. જીવંત સમુદ્રી ખાદ્ય પદાર્થોની નિકાસમાં ડોલર મૂલ્‍ય મુજબ ૧૧.૪૬% નો વધારો નોંધાયો અને કુલ મૂલ્‍યUS$ ૬૨.૪૩ મિલિયન રહ્યું.

વિદેશી બજારોની દ્રષ્ટિએ અમેરિકા ભારતીય સમુદ્રી ખાદ્યનો સૌથી મોટો આયાતકાર રહ્યો. અમેરિકા દ્વારા રૂા. ૨૦,૨૬૩.૨૭ કરોડ (US$ ૨,૩૨૮.૭૪ મિલિયન) મૂલ્‍યના અને કુલ ૨,૭૯,૧૯૩MTસમુદ્રી ખાદ્યની આયાત થઈ. જોકે, અમેરિકા માટેની નિકાસમાં રૂપિયા મૂલ્‍ય મુજબ ૧૦.૮૨%, ડોલર મૂલ્‍ય મુજબ ૧૪.૨૨% અને માત્રા મુજબ ૧૯.૫૧% નો ઘટાડો નોંધાયો. અમેરિકાના ભારતીય સમુદ્રી ખાદ્ય આયાતમાં ફ્રોઝન શ્રિમ્‍પનો હિસ્‍સો ડોલર મૂલ્‍ય મુજબ ૯૩.૫૫% રહ્યો.

ચીન માત્રા મુજબ ભારતનું સૌથી મોટું સમુદ્રી ખાદ્ય નિકાસ ગંતવ્‍ય બન્‍યું, જ્‍યાં ૪,૯૦,૩૬૯ MT નિકાસ થઈ, જેનું મૂલ્‍ય US$૧,૬૧૧.૩૨ મિલિયન રહ્યું. યુરોપિયન યુનિયન ડોલર મૂલ્‍ય મુજબ ત્રીજા સ્‍થાને રહ્યું, જ્‍યાં ૨,૯૭,૫૧૮ MT નિકાસ થઈ અને મૂલ્‍યUS$ ૧,૫૯૨.૦૯ મિલિયન રહ્યું.

ત્‍યારબાદ દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયા રહ્યું, જ્‍યાં ૪,૫૧,૭૫૬ પ્‍વ્‍ નિકાસ થઈ અને મૂલ્‍યUS$ ૧,૩૪૮.૯૭ મિલિયન રહ્યું. જાપાન પાંચમો સૌથી મોટો આયાતકાર રહ્યો, જ્‍યાં ૧,૦૫,૨૨૮ MT નિકાસ થઈ અને મૂલ્‍યUS$૪૫૨.૯૧ મિલિયન રહ્યું. મધ્‍ય પૂર્વ છઠ્ઠા સ્‍થાને રહ્યું, જ્‍યાં ૭૬,૭૪૩ પ્‍વ્‍ નિકાસ થઈ અને મૂલ્‍ય US$ ૨૮૩ મિલિયન રહ્યું.

સમુદ્રી ખાદ્ય કાર્ગો હેન્‍ડલિંગમાં ટોચના ત્રણ બંદરો વિશાખાપટ્ટણમ (વિઝાગ), JNPT અને કોચી રહ્યા.( તસ્‍વીરઃ દેવાભાઇ રાઠોડ)