ભારતે ભવિષ્યના યુદ્ધોને ધ્યાનમાં રાખીને સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં એક મોટું અને ઐતિહાસિક પગલું ભર્યું છે. સંરક્ષણ મંત્રાલય 50,000 સૈનિકોનું એક વિશિષ્ટ ડ્રોન ફોર્સ બનાવવાની યોજના ધરાવે છે, જે કોઈપણ લશ્કરી કાર્યવાહીમાં પ્રથમ પ્રતિભાવ આપનાર હશે. આ નિર્ણય આધુનિક યુદ્ધમાં, ખાસ કરીને રશિયા-યુક્રેન સંઘર્ષ અને પશ્ચિમ એશિયામાં ડ્રોન-આધારિત હુમલાઓમાં મેળવેલા અનુભવોના આધારે લેવામાં આવ્યો હતો.

   ભારતીય સેનાનું આ નવું ડ્રોન ફોર્સ ટેકનોલોજી, કૃત્રિમ બુદ્ધિ (AI), ઇલેક્ટ્રોનિક યુદ્ધ અને રીઅલ-ટાઇમ ડેટા સિસ્ટમ્સથી સજ્જ હશે. સંરક્ષણ નિષ્ણાતો તેને ભારતીય સેના માટે "યુદ્ધનો નવો યુગ" કહી રહ્યા છે.

  સંરક્ષણ મુખ્યાલય અનુસાર, આગામી ત્રણ વર્ષમાં 15 નવા ડ્રોન યુનિટ બનાવવામાં આવશે. આ યુનિટમાં રહેલા 50,000 સૈનિકોને અદ્યતન ડ્રોન ઓપરેશન અને ઇલેક્ટ્રોનિક યુદ્ધ તાલીમ મળશે.

  સેનાનો ઉદ્દેશ્ય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે ભવિષ્યના યુદ્ધક્ષેત્રમાં દરેક સૈનિક પાસે પોતાનું ડ્રોન હોય, જે તેમને દુશ્મન પ્રવૃત્તિઓ પર તાત્કાલિક દેખરેખ રાખવા, હુમલો કરવા અને ગુપ્ત માહિતી એકત્રિત કરવા સક્ષમ બનાવે.

ભારતીય સેનાની નવી વ્યૂહરચના હેઠળ, દરેક સૈનિકને મૂળભૂત ડ્રોન ઓપરેશનમાં તાલીમ આપવામાં આવશે. વધુમાં, સેના દરેક લશ્કરી ટ્રકમાં આશરે 1,000 ડ્રોન રાખવાની યોજના ધરાવે છે.

આ યોજના હેઠળ, ભારત 100,000 થી વધુ ડ્રોન ક્ષમતા ધરાવતું લશ્કરી દળ વિકસાવી શકે છે. આ ડ્રોનનો ઉપયોગ સર્વેલન્સ, ટાર્ગેટ ટ્રેકિંગ, ચોકસાઇ સ્ટ્રાઇક અને ઇલેક્ટ્રોનિક જામિંગ જેવા કાર્યો માટે કરવામાં આવશે.

ડ્રોન યુદ્ધ ક્ષમતાઓને વધારવા માટે, સેના અનેક સેન્ટર્સ ઓફ એક્સેલન્સ સ્થાપિત કરી રહી છે. આ સેન્ટર્સ મુખ્ય લશ્કરી સંસ્થાઓ સાથે જોડાયેલા રહેશે, જેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે: ભારતીય લશ્કરી એકેડેમી અધિકારીઓ તાલીમ એકેડેમી મહૂમાં લશ્કરી તાલીમ કેન્દ્ર દેવલાલીમાં આર્ટિલરી સ્કૂલ

સૈનિકોને સિમ્યુલેટર, વર્ચ્યુઅલ રિયાલિટી અને રીઅલ-ટાઇમ લડાઇ કસરતો દ્વારા આ સંસ્થાઓમાં તાલીમ આપવામાં આવશે.

અહેવાલો અનુસાર, ભારતનું સંરક્ષણ ઉત્પાદન હવે ₹1.34 લાખ કરોડ સુધી પહોંચી ગયું છે. સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં આત્મનિર્ભરતા ઝડપથી વધી રહી છે, અને મિસાઇલો, ડ્રોન અને ઇલેક્ટ્રોનિક યુદ્ધ પ્રણાલીઓના ઉત્પાદનમાં ભારતીય કંપનીઓની ભૂમિકા મજબૂત થઈ છે.

હાલમાં ભારતમાં: 120 થી વધુ નવા સંરક્ષણ સ્ટાર્ટઅપ્સ સક્રિય છે 20 થી વધુ કંપનીઓ ખાસ કરીને ડ્રોન, કૃત્રિમ બુદ્ધિ અને ઇલેક્ટ્રોનિક યુદ્ધ તકનીકો પર કામ કરી રહી છે આ ક્ષેત્રમાં આશરે 10,000 તકનીકી નિષ્ણાતો કાર્યરત છે

આ પરિવર્તન ભારતને સંરક્ષણ તકનીકમાં મજબૂત વૈશ્વિક સ્થાન આપી શકે છે. ભારત મિસાઇલ અને ડ્રોન તકનીકમાં આત્મનિર્ભર બની રહ્યું છે સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં "મેક ઇન ઇન્ડિયા" અભિયાન હેઠળ, ભારત ઝડપથી સ્વદેશી તકનીક વિકસાવી રહ્યું છે.

મુખ્ય સિદ્ધિઓ: 2015 માં, ફક્ત 15.5% મિસાઇલ સ્પેરપાર્ટ્સ ભારતીય હતા. હવે આ આંકડો વધીને 72% થયો છે. ઘણા આધુનિક મિસાઇલો અને ડ્રોન સંપૂર્ણપણે ભારતમાં બનાવવામાં આવી રહ્યા છે.

ભારતીય કંપની પીટીસી ઇન્ડસ્ટ્રીઝ હવે ડ્રોન એન્જિન તકનીક પર પણ કામ કરી રહી છે. ઘણી ભારતીય કંપનીઓ આધુનિક લડાયક ડ્રોન અને કૃત્રિમ બુદ્ધિ આધારિત યુદ્ધ પ્રણાલીઓ વિકસાવી રહી છે

વિદેશી શસ્ત્રોના સોદામાં ફેરફાર માટે ભારતની વ્યૂહરચના અહેવાલો અનુસાર, ભારત હવે વિદેશી સંરક્ષણ સોદાઓમાં "ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર" ને પ્રાથમિકતા આપી રહ્યું છે. 

 ઇઝરાયલની બરાક-8 મિસાઇલ સિસ્ટમ, ડ્રોન અને સ્પાઇસ બોમ્બ જેવા સોદાઓ પર વાટાઘાટો દરમિયાન, ભારતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર વિના કોઈ મોટો કરાર થશે નહીં.

 સંરક્ષણ ઉત્પાદનમાં લાંબા ગાળાની આત્મનિર્ભરતા પ્રાપ્ત કરવા માટે આ વ્યૂહરચના મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.