નવી દિલ્હી, તા.૩1: ભારતીય સરહદો પર પાંચમી પેઢીના સ્ટીલ્થ ફાઇટર જેટનો પડકાર ઝડપથી વધી રહ્યો છે. ચીન પોતાના સ્ટીલ્થ ફાઇટર ફ્લીટનું ભયજનક ગતિએ વિસ્તરણ કરી રહ્યું છે અને પાકિસ્તાન પણ ટૂંક સમયમાં ચીની સ્ટીલ્થ વિમાનો મેળવવાની તૈયારીમાં છે, ત્યારે ભારત માટે સુરક્ષા ચિંતાજનક બની છે. ભારતે રશિયા પાસેથી લાઈસન્સ આધારિત નવા સુખોઈ વેરિઅન્ટ્સ ખરીદવાનો ઈનકાર કરી દીધો છે, જેનો સ્પષ્ટ અર્થ એ થાય છે કે રશિયાની પ્રથમ પાંચમી પેઢીના સ્ટીલ્થ ફાઇટર Su-57 મેળવવાની યોજના હવે રદ થઈ ગઈ છે.
ભારતીય વાયુસેના (IAF) માટે સ્વદેશી AMCA (એડવાન્સ્ડ મીડિયમ કોમ્બેટ એરક્રાફ્ટ) તૈયાર ન થાય ત્યાં સુધી વચગાળાના રસ્તા તરીકે રશિયાની Su-57 ના ૨ થી ૩ સ્ક્વોડ્રન સામેલ કરવાનો પ્રસ્તાવ હતો, પરંતુ સંરક્ષણ સચિવ આર.કે. સિંહની સ્પષ્ટતા બાદ હવે ભારતની પ્રાથમિકતા હાલના Su-30MKI કાફલાને જ અપગ્રેડ કરવા પર રહેશે.
AMCA માટે હજુ લાંબી રાહ જોવી પડશે
ભારતનો સ્વદેશી પાંચમી પેઢીનો AMCA પ્રોજેક્ટ હાલ વિકાસના તબક્કામાં છે. તાજેતરમાં ટાટા, L&T અને ભારત ફોર્જ જેવા ખાનગી ભાગીદારો સાથે પ્રોટોટાઇપ બનાવવાની પ્રક્રિયા આગળ વધી છે. જોકે, આ એરક્રાફ્ટનું પ્રથમ પ્રોટોટાઇપ ૨૦૨૭-૨૮ સુધીમાં બહાર આવશે અને ૨૦૩૫ પહેલાં તે વાયુસેનામાં વિધિવત સામેલ થઈ શકે તેવી શક્યતા નહિવત છે. એટલે કે આગામી એક દાયકા સુધી ભારત પાસે કોઈ સત્તાવાર સ્ટીલ્થ એરક્રાફ્ટ નહીં હોય.
ચીન અને પાકિસ્તાનનો વધતો દબદબો
ભારતના આ વિલંબ સામે ચીને ઝડપી પ્રગતિ કરી છે:
•    ચીન: હાલમાં ૩૫૦ થી વધુ J-20 'માઇટી ડ્રેગન' સહિત કુલ ૫૦૦ જેટલા 5th-Gen સ્ટીલ્થ ફાઇટર ધરાવે છે, જે ભારતીય સરહદ નજીકના થિયેટર કમાન્ડમાં પણ તૈનાત છે. ૨૦૩૦ સુધીમાં આ સંખ્યા ૧,૦૦૦ ને પાર કરી શકે છે.
•    પાકિસ્તાન: પાકિસ્તાન વાયુસેના ચીન પાસેથી J-35A સ્ટીલ્થ ફાઇટર ખરીદવાનો ઇરાદો જાહેર કરી ચૂકી છે, જેનાથી તેને શરૂઆતમાં ૩૦-૪૦ એરક્રાફ્ટ મળવાની સંભાવના છે.
'સુપર સુખોઈ' અપગ્રેડેશન જ એકમાત્ર આશરો
હાલમાં વાયુસેના પાસે રહેલા ૨૫૯ Su-30MKI વિમાનોને 'સુપર સુખોઈ' પ્રોજેક્ટ હેઠળ આધુનિક બનાવવામાં આવશે. જેમાં સ્વદેશી 'વિરૂપાક્ષ' AESA રડાર, અદ્યતન ઇલેક્ટ્રોનિક યુદ્ધ પ્રણાલીઓ અને અસ્ત્ર Mk-2/Mk-3 જેવી આગામી પેઢીની મિસાઇલોથી સજ્જ કરવામાં આવશે. પરંતુ યુક્રેન-રશિયા યુદ્ધના કારણે રશિયન સપ્લાય ચેઇનમાં આવેલી અડચણોને પગલે આ અપગ્રેડેશન પ્રોજેક્ટ પણ ભારે વિલંબનો સામનો કરી રહ્યો છે.