​નવી દિલ્હી: વૈશ્વિક રાજકારણ અને કૂટનીતિના કેન્દ્રસમા સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UNSC) માં ભારત પોતાની હાજરી વધુ મજબૂત કરવા માટે સજ્જ બન્યું છે. ભારતે વર્ષ 2028-29 ના કાર્યકાળ માટે UNSC માં અસ્થાયી સભ્યપદ મેળવવા માટે સત્તાવાર રીતે પોતાનું અભિયાન શરૂ કરી દીધું છે. વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે વૈશ્વિક મંચ પર ભારતનું વિઝન રજૂ કર્યું છે, જે અંતર્ગત ભારત 'શાંતિ' અને 'ગ્લોબલ સાઉથ' ના અવાજ તરીકે પોતાની દાવેદારી નોંધાવી રહ્યું છે. આ પ્રતિષ્ઠિત બેઠક જીતવા માટે ભારતે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા (UNGA) માં હાજર સભ્યોની 2 તૃતીયાંશ બહુમતી મેળવવી પડશે, જેનો આંકડો ઓછામાં ઓછો 128 થી 129 મતો જેટલો થાય છે.

​ચૂંટણી પ્રક્રિયા અને પડકારો

સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદમાં કુલ 15 સભ્ય દેશો હોય છે, જેમાં 5 કાયમી અને 10 અસ્થાયી સભ્યોનો સમાવેશ થાય છે. અસ્થાયી સભ્યપદ માટે દર વર્ષે મહાસભામાં ચૂંટણી યોજાય છે. ભારત માટે આ વખતનો માર્ગ પડકારોથી મુક્ત નથી. એશિયા-પેસિફિક ક્ષેત્રની એકમાત્ર બેઠક માટે ભારતની સામે તાજિકિસ્તાન પણ મેદાનમાં છે. તાજિકિસ્તાનને ઈસ્લામિક સહયોગ સંગઠન (OIC) ના કેટલાક સભ્ય દેશોનું સમર્થન મળવાની શક્યતા છે, જેને કારણે આ ચૂંટણી વધુ સંઘર્ષપૂર્ણ બની શકે છે.

​ભારતની રાજદ્વારી વ્યૂહરચના

ભારતે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં પોતાની વિદેશ નીતિમાં મોટું પરિવર્તન કર્યું છે. G20 અધ્યક્ષપદ, વૅક્સિન મૈત્રી અને વૈશ્વિક સંકટો સમયે આપેલી મદદને કારણે ભારતની વૈશ્વિક વિશ્વસનીયતામાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. ભારત અત્યાર સુધી 8 વખત અસ્થાયી સભ્ય તરીકે સેવા આપી ચૂક્યું છે, પરંતુ આ વખતે ભારત માત્ર અસ્થાયી બેઠક જ નહીં, પરંતુ સુરક્ષા પરિષદમાં કાયમી સભ્યપદ માટે પણ લાંબા ગાળાની લડાઈ લડી રહ્યું છે. ભારતનો તર્ક છે કે 1945 ની વાસ્તવિકતા અને આજના આધુનિક વિશ્વની સ્થિતિમાં મોટો તફાવત છે, તેથી પરિષદમાં સુધારાની તાતી જરૂર છે.

​કાયમી સભ્યપદનું સપનું અને અવરોધો

ભારત, જાપાન, જર્મની અને બ્રાઝિલ (G4 જૂથ) લાંબા સમયથી UNSC માં સુધારા માટે અવાજ ઉઠાવી રહ્યા છે. અમેરિકા, રશિયા, ફ્રાન્સ અને યુકે જેવા દેશોએ ભારતની કાયમી સભ્યપદની માંગને મૌખિક સમર્થન આપ્યું છે, પરંતુ ચીનનું વલણ હજુ પણ ભારત માટે મોટો અવરોધ છે. સુરક્ષા પરિષદના કાયમી સભ્ય તરીકે ચીનનું વલણ ભારતની ઉમેદવારી સામે પડકારરૂપ બની શકે છે.

​ભારત માટે UNSC નું મહત્વ

સુરક્ષા પરિષદની અસ્થાયી બેઠક ભારતને આતંકવાદ વિરોધી વૈશ્વિક ચળવળને વેગ આપવામાં, પાકિસ્તાન દ્વારા કરવામાં આવતા દુષ્પ્રચારનો સામનો કરવામાં અને ખાદ્ય સુરક્ષા, ઊર્જા સંકટ જેવા ગ્લોબલ સાઉથના મહત્વના પ્રશ્નોને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઉઠાવવામાં મદદરૂપ થશે. યુક્રેન અને મધ્ય-પૂર્વના સંઘર્ષો વચ્ચે ભારતની સંતુલિત રાજનીતિ અને સંવાદ દ્વારા ઉકેલ લાવવાની નીતિ વિશ્વને એક મજબૂત નેતૃત્વ પૂરું પાડી રહી છે, જે આ ચૂંટણીમાં ભારતની જીત માટે મહત્વની સાબિત થઈ શકે છે.