નવી દિલ્‍હીઃ વૈશ્વિક બજાર અને સ્થાનિક સ્તરે પેટ્રોલિયમ પેદાશો તેમજ સીએનજી (CNG) ગેસના ભાવમાં ઝીંકાયેલા સતત વધારાના કારણે હવે સામાન્ય જનતા સહિત ટેક્સી અને પરિવહન ઉદ્યોગ પણ મોંઘવારીના અગનગોળામાંથી બાકાત રહી શક્યો નથી. શહેરમાં કાર્યરત નાના ખાનગી ટેક્સી ઓપરેટરો અને કેબ ચાલકોએ નાછૂટકે પ્રતિ કિલોમીટર દીઠ ૨ થી ૩ રૂપિયા સુધીનો મોટો ભાવવધારો અમલી બનાવી દીધો છે, જ્યારે અગ્રણી મોટા કેબ ઓપરેટરો હજુ ગ્રાહકો તૂટવાના ભય વચ્ચે આ આકરા ભાવવધારા બાબતે ભારે અવઢવમાં જોવા મળી રહ્યા છે. સ્થાનિક અનુભવી ઓપરેટરોના જણાવ્યા અનુસાર, ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં પરિવહન ઉદ્યોગ ભારે આર્થિક મંદીના સમયગાળામાંથી પસાર થઈ રહ્યો છે અને છેલ્લા ૨૩ વર્ષના લાંબા ઇતિહાસમાં ટેક્સી વ્યવસાયમાં આ પ્રકારની કમરતોડ મંદી ક્યારેય જોવા મળી નથી, જેમાં ઇંધણના ભાવવધારાએ બળતામાં ઘી હોમવાનું કામ કર્યું છે.
રાજકોટ જિલ્લા અને તેની આસપાસના પંથકમાં અંદાજે ૪૨ હજાર જેટલી ઓટો રિક્ષાઓ પેસેન્જર પરિવહન સેવા પૂરી પાડે છે, જેમની આજીવિકા સંપૂર્ણપણે સીએનજી પર નિર્ભર છે. રિક્ષા એસોસિએશનના સત્તાવાર સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, એસટી બસો સાથેની તીવ્ર વ્યાપારી હરીફાઈમાં ગ્રાહકો ગુમાવવાનો ભારે ડર હોવાથી વહીવટી સ્તરે હજુ સુધી સત્તાવાર ભાડા વધારવામાં આવ્યા નથી, પરંતુ જો ગેસના ભાવ હજુ પણ વધશે તો આગામી માસથી નાછૂટકે મુસાફરો પાસેથી વધુ ભાડું વસૂલવાની ફરજ પડશે. આ તરફ, મહાનગરોમાં ઓનલાઈન એપ આધારિત કેબ અને ખાનગી એસી ટેક્સીઓના ભાડા પણ આગામી સપ્તાહથી વધારી દેવાના સ્પષ્ટ સંકેતો મળી રહ્યા છે, જેને પગલે પહેલેથી જ મોંઘવારીના બેવડા ચક્કા વચ્ચે પીંસાતી સામાન્ય જનતા માટે આગામી દિવસો વધુ આકરા અને આર્થિક ડામ સમાન સાબિત થશે.
ઔદ્યોગિક નગરી રાજકોટથી દરરોજ હજારોની સંખ્યામાં મુસાફરો પોતાના વ્યાપારી અને અંગત કામકાજ અર્થે ખાનગી ટેક્સીઓ ભાડે કરીને અમદાવાદ, વડોદરા અને સુરત જેવા મોટા શહેરોમાં અવર-જવર કરતા હોય છે. અમદાવાદ રૂટ માટે મુખ્યત્વે શહેરની ગ્રીનલેન્ડ ચોકડી ખાતેથી ચોવીસ કલાક અસંખ્ય ખાનગી ટેક્સીઓ ઉપડે છે, જેમાંથી મોટાભાગના ચાલકોએ ડીઝલના આકરા ભાવને સરભર કરવા માટે અત્યારથી જ સુધારેલા નવા દરો વસૂલવાનું શરૂ કરી દીધું છે. બીજી તરફ, અમુક હિંમત વગરના ડ્રાઇવરોએ હાલ પૂરતું જુનું ભાડું યથાવત રાખ્યું છે પરંતુ તેઓનું પણ સ્પષ્ટ કહેવું છે કે જો સરકારી ઓઇલ કંપનીઓ દ્વારા ભાવવધારો પાછો ખેંચવામાં નહીં આવે, તો લાંબો સમય સુધી ખોટ કરીને વાહનો ચલાવવા અશક્ય હોવાથી તેઓ પણ ભાડું વધારી દેશે.
કેબ ઓપરેટરો દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા નવા શિડ્યુલ અને રેટ લિસ્ટ અનુસાર, અગાઉ જે વિસ્ટા કારનો પ્રતિ કિલોમીટરનો દર ૧૮ રૂપિયા હતો, તે હવે વધીને સીધો ૨૦ રૂપિયા થઈ ગયો છે. તેવી જ રીતે મધ્યમવર્ગની લોકપ્રિય ગાડીઓ જેવી કે ડિઝાયર અને અર્ટિગા કારનો પ્રતિ કિલોમીટરનો ભાવ અનુક્રમે ૧૧ રૂપિયાથી વધારીને ૧૩ રૂપિયા અને ૧૨ રૂપિયાથી વધારીને ૧૪ રૂપિયા નિર્ધારિત કરી દેવાયો છે, જ્યારે સામૂહિક પ્રવાસ માટે ઉપયોગમાં લેવાતી ટેમ્પો ટ્રાવેલર મિની બસનો પ્રતિ કિલોમીટરનો લઘુત્તમ ભાવ ૩૫ રૂપિયાથી વધીને ૩૮ રૂપિયાના સ્તરે પહોંચી ગયો છે. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે, અગાઉના વર્ષોમાં ટેક્સી માલિકોને અનુભવી ડ્રાઇવરો શોધવામાં ભારે મુશ્કેલી પડતી હતી, પરંતુ વર્તમાન મંદીના કારણે પરિસ્થિતિ તદ્દન ઉલટી થઈ ગઈ છે અને બજારમાં અસંખ્ય ડ્રાઇવરો બેકાર બનતા સામેથી કામની શોધમાં ભટકી રહ્યા છે.
પરિવહન ખર્ચમાં થયેલા આ અસાધારણ વધારા પાછળ માત્ર મોંઘું ઇંધણ જ જવાબદાર નથી, પરંતુ હાઇવે પર આવેલા વિવિધ ટોલનાકાઓ પર અગાઉથી જ ઝીંકાયેલો ૫ થી ૧૦ રૂપિયાનો સરેરાશ ટોલ ટેક્સ પણ મુખ્ય પરિબળ છે. આ ઉપરાંત વાહનોના સ્પેરપાર્ટ્સ, એન્જિન ઓઇલ અને સામાન્ય મેઇન્ટેનન્સનો સરેરાશ ખર્ચ જે અગાઉ અંદાજે ૧૭૦૦ રૂપિયા આવતો હતો, તે હવે જીએસટી અને મોંઘવારીના કારણે વધીને સીધો ૧૯૦૦ રૂપિયાને પાર થઈ ગયો છે. હાઇવે પર લાંબા રૂટ દરમિયાન ડ્રાઇવરોના ભોજન અને હોટેલના બિલમાં પણ મોટો વધારો થયો હોવાથી, ટેક્સી સંચાલકો માટે ધંધો ટકાવી રાખવા ખાતર ભાડા વધારવા સિવાય અન્ય કોઈ વિકલ્પ બચ્યો નથી, જેની સીધી આડઅસર ટૂંક સમયમાં સ્કૂલ બસો અને વાન પર પણ જોવા મળશે.