નવી દિલ્‍હી,તા.૦૪: નબળા ચોમાસા, વૈશ્વિક કટોકટી અને સંગ્રહખોરીએ તહેવારોની મોસમ શરૂ થઈ રહી છે તે જ સમયે દેશમાં ફુગાવાને વેગ આપ્‍યો છે. એક જ મહિનામાં ખાંડ અને ચોખાના ભાવમાં ૫% સુધીનો વધારો થયો છે. ગ્રાહક બાબતોના વિભાગના જણાવ્‍યા અનુસાર, દેશભરમાં જથ્‍થાબંધ ખાંડના ભાવમાં ગયા મહિનામાં ૫% થી વધુનો વધારો થયો છે, જે સરેરાશ રૂ.૪,૫૯૩ પ્રતિ ક્‍વિન્‍ટલ સુધી પહોંચી ગયો છે. એક વર્ષમાં ભાવ ૭.૬૪% વધ્‍યા છે. દરમિયાન, છૂટક ભાવ એક મહિના પહેલા રૂ.૪૭.૧૧ પ્રતિ કિલોગ્રામથી વધીને ૩ ઓગસ્‍ટ, ૨૦૨૬ ના રોજ રૂ.૪૯.૫૩ પ્રતિ કિલોગ્રામ થયા હતા.

દરમિયાન, ચોખાનો અખિલ ભારતીય સરેરાશ દૈનિક છૂટક ભાવ માસિક ધોરણે ૨.૨૭% વધીને ૩ ઓગસ્‍ટના રોજ રૂ.૪૫.૧૩ પ્રતિ કિલોગ્રામ થયો છે. એક મહિના પહેલા, ચોખાનો છૂટક ભાવ રૂ.૪૪.૧૩ પ્રતિ કિલોગ્રામ હતો. દક્ષિણ ભારતના રાજ્‍યો આંધ્રપ્રદેશ, તેલંગાણા, કર્ણાટક અને કેરળમાં, ચોખાના ભાવ પ્રતિ કિલોગ્રામ ૧૦ થી ૧૫ ટકા વધ્‍યા છે. આનાથી ઘરના બજેટ પર જ ભાર નથી પડી રહ્યો, પરંતુ માસિક રેશન બિલમાં પણ વધારો થઈ રહ્યો છે.

પ્રોફેસર જયશંકર તેલંગાણા કૃષિ યુનિવર્સિટીના એક નીતિ પત્રમાં ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે જો દેશો અલ નીનોને કારણે ચોખાના ઉત્‍પાદનમાં થયેલા નુકસાનને કારણે સાવચેતી તરીકે ચોખાનો સંગ્રહ કરવાનું શરૂ કરે છે, તો વૈશ્વિક બજારમાં ભાવ ૩૦-૫૦ ટકા વધી શકે છે.

વૈશ્વિક અનિﾍતિતાઓ, ખાતર અને ઉર્જા ખર્ચમાં વધારો અને એશિયામાં મુખ્‍ય ચોખા ઉત્‍પાદક પ્રદેશોને અસર કરતી અલ નીનોની ધમકીએ ભાવમાં તીવ્ર વધારાનું જોખમ ઊભું કર્યું છે.

ખાંડના ભાવમાં વધારો મહારાષ્ટ્ર અને કર્ણાટકના ઉત્‍પાદક રાજ્‍યોમાં જૂના સ્‍ટોકના ઘટાડા અને ઇથેનોલ ડાયવર્ઝનને કારણે છે.

સટોડિયાઓએ ભાવ વધારવા માટે આ પ્રાદેશિક પુરવઠા અસંતુલનનો લાભ લીધો છે. આ આગામી તહેવારોની મોસમ દરમિયાન મીઠાઈઓ, બેકરી અને પ્રોસેસ્‍ડ ફૂડ ઉદ્યોગોને અસર કરશે.

ચોખાના ભાવમાં વધારાનું મુખ્‍ય કારણ અલ નીનો સાથે સંકળાયેલી ગંભીર હવામાન પરિસ્‍થિતિઓ, વરસાદનો અભાવ અને સંગ્રહખોરી છે. સંગ્રહખોરીને કારણે ખુલ્‍લા બજારમાં કૃત્રિમ રીતે પુરવઠો ઓછો થયો છે, જેના કારણે ભાવમાં વધુ વધારો થયો છે.

લંડન મેટલ એક્‍સચેન્‍જ પર ત્રણ મહિનાનો તાંબુ ફયુચર્સ કોન્‍ટ્રાક્‍ટ પ્રતિ ટન ઼૧૩,૮૪૨ ના રેકોર્ડ ઊંચા સ્‍તરે પહોંચી ગયો છે. ચિલીમાં, જે વૈશ્વિક ઉત્‍પાદનમાં ૨૦% થી વધુ હિસ્‍સો ધરાવે છે, ત્‍યાં અચાનક પૂર, શિયાળાના તોફાનો અને ભારે હિમવર્ષાને કારણે મુખ્‍ય ખાણોમાં કામગીરી અટકી ગઈ છે. વધુમાં, ડેટા સેન્‍ટરો અને પાવર ગ્રીડ ઇન્‍ફ્રાસ્‍ટ્રક્‍ચરની ભારે માંગને કારણે ભાવમાં વધુ વધારો થયો છે. આનાથી આગામી દિવસોમાં ઇલેક્‍ટ્રોનિક ઉત્‍પાદનો, વાહનો અને ઘરગથ્‍થુ ઉપકરણોના ભાવમાં વધારો થઈ શકે છે.