વોશિંગ્ટન ડીસી: શનિવારની રાત્રે વ્હાઇટ હાઉસ કોરસપોન્ડન્ટ્સ ડિનર (WHCD) માં જે ઘટના બની તેણે માત્ર અમેરિકા જ નહીં પણ આખા વિશ્વને સ્તબ્ધ કરી દીધું છે. જ્યારે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પોતાનું સંબોધન આપવાની તૈયારીમાં હતા, ત્યારે થયેલા ગોળીબારના અવાજે અફરાતફરી મચાવી દીધી હતી. જોકે, આ ગોળીબારના થોડા જ કલાકોમાં ઈન્ટરનેટ પર સમાચાર કરતા અફવાઓ અને 'કોન્સ્પિરેસી થિયરી' (ષડયંત્રની વાતો) વધુ તેજ ગતિએ ફેલાઈ રહી છે.
સોશિયલ મીડિયા પર દાવાઓનો પૂર
ઘટનાના ગણતરીની મિનિટોમાં એક્સ (ટ્વિટર), ટિકટોક અને ફેસબુક પર એવા દાવાઓ કરવામાં આવ્યા કે આ હુમલો પૂર્વ આયોજિત હતો. કેટલાક લોકોએ તેને 'સ્ટેજ્ડ' (પહેલેથી ગોઠવેલું નાટક) ગણાવ્યું, તો વિરોધી પક્ષના ટેકેદારોએ તેને ચૂંટણીલક્ષી હથકંડું ગણાવ્યું. આ પ્રકારના વિરોધાભાસી દાવાઓએ અમેરિકાના રાજકીય વાતાવરણમાં વધુ ઝેર ઘોળવાનું કામ કર્યું છે.
AI અને ફેક ન્યૂઝનો ખતરો
સૌથી ચોંકાવનારી બાબત એ રહી કે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) દ્વારા બનાવેલા એવા ફોટા વાયરલ કરવામાં આવ્યા જેમાં સુરક્ષા એજન્સીઓની નિષ્ફળતા અથવા હુમલાખોરની ખોટી ઓળખ બતાવવામાં આવી હતી. ટેક નિષ્ણાતોના મતે, આ વખતે 'ડીપફેક' ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ એટલી હદે થયો છે કે સામાન્ય નાગરિક માટે સાચું શું અને ખોટું શું તે નક્કી કરવું મુશ્કેલ બની ગયું છે.
સુરક્ષા એજન્સીઓની સ્પષ્ટતા
સિક્રેટ સર્વિસ અને એફબીઆઈ (FBI) એ સતત અપીલ કરી છે કે લોકો અફવાઓ પર વિશ્વાસ ન કરે. તપાસ એજન્સીઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હુમલાખોરની ધરપકડ કરવામાં આવી છે અને તેની પાછળના હેતુની તપાસ ચાલી રહી છે. તેમ છતાં, ઓનલાઇન પ્લેટફોર્મ્સ પર 'બ્લુ ટિક' ધરાવતા અનેક એકાઉન્ટ્સ દ્વારા કોઈ પણ પુરાવા વગર પાયાવિહોણી વાતો ફેલાવવાનું ચાલુ છે.
શા માટે ફેલાય છે ષડયંત્રની વાતો?
મનોવૈજ્ઞાનિકોના મતે, જ્યારે કોઈ મોટી અને આઘાતજનક ઘટના બને છે, ત્યારે લોકો તેને સમજવા માટે સરળ પણ સનસનીખેજ તર્ક શોધતા હોય છે. અમેરિકામાં ચૂંટણીનો માહોલ હોવાથી આ ઘટનાનો ઉપયોગ પોતપોતાના રાજકીય એજન્ડા સેટ કરવા માટે કરવામાં આવી રહ્યો છે.
હાલમાં વોશિંગ્ટનમાં હાઈ-એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે અને સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ પર નકલી કન્ટેન્ટ હટાવવા માટે દબાણ વધી રહ્યું છે. પરંતુ જે રીતે આ સમાચાર વાયરલ થયા છે, તે જોતા સ્પષ્ટ છે કે આજના ડિજિટલ યુગમાં ગોળી કરતા પણ અફવા વધુ ઘાતક સાબિત થઈ શકે છે. અમેરિકી લોકશાહી માટે આ 'ઈન્ફોર્મેશન વોર' એક મોટો પડકાર બનીને ઉભરી છે.