તેહરાન : ઈરાનમાં લગભગ ત્રણ મહિના એટલે કે 88 દિવસ સુધી ઈન્ટરનેટ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ રહ્યા બાદ, મંગળવારે સાંજે જ્યારે મર્યાદિત કનેક્ટિવિટી પુનઃસ્થાપિત થઈ, ત્યારે લોકોમાં આનંદને બદલે ઘેરો રોષ જોવા મળ્યો. આ 88 દિવસનો 'ડિજિટલ અંધકાર' ઈરાની નાગરિકો માટે કોઈ સજાથી ઓછો નહોતો. સોશિયલ મીડિયા પર જ્યારે લોકો પાછા ફર્યા, ત્યારે તેમના એકાઉન્ટ્સ પર ઉજવણીના ફોટાને બદલે યુદ્ધમાં માર્યા ગયેલા લોકો, રડતી માતાઓ અને નષ્ટ થયેલી આજીવિકાની કરુણ ગાથાઓ જોવા મળી હતી.
"અમે જેલમાં છીએ, આ માત્ર કામચલાઉ રજા છે"
ઈન્ટરનેટ પાછું આવતા જ લોકોએ સોશિયલ મીડિયાને પોતાની વ્યથા ઠાલવવાનું માધ્યમ બનાવ્યું. તેહરાનના એક વિદ્યાર્થીએ ઇન્સ્ટાગ્રામ પર કટાક્ષ કરતા લખ્યું, "હેલો સાથી કેદીઓ! મને લાગે છે કે હું જેલમાંથી કામચલાઉ રજા પર છું." ઈરાની સરકાર દ્વારા ઈન્ટરનેટ પુનઃસ્થાપિત કરવાના નિર્ણયને ઘણા લોકોએ દેખરેખ વધારવા માટેની એક 'સુરંગ' ગણાવી છે. લોકોના મનમાં ડર છે કે આ આંશિક છૂટછાટ એટલે જનતાના ડેટા અને પ્રવૃત્તિઓ પર વધુ સખત નજર રાખવાનો એક પ્રયાસ છે, જેને લોકો 'ફિલ્ટરનેટ' કહીને સંબોધી રહ્યા છે.
ત્રણ દિશામાંથી ઘેરાયેલો ગુસ્સો
આજના ઈરાની નાગરિકોનો ગુસ્સો કોઈ એક તરફ નથી. લોકો માત્ર પોતાની સરકારની દમનકારી નીતિઓથી જ નહીં, પરંતુ અમેરિકા અને ઈઝરાયલના હુમલાઓથી પણ એટલા જ નારાજ છે. એક પ્રોફેસરે પીડા વ્યક્ત કરતા કહ્યું, "અમેરિકા નહીં, ઈઝરાયલ નહીં, કે ઇસ્લામિક રિપબ્લિક નહીં... અમે આ યુદ્ધમાં બધું જ ગુમાવ્યું છે—અમારી યુવાની, અમારી આજીવિકા અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય પરનો અમારો વિશ્વાસ." સોશિયલ મીડિયા પર લોકો ટ્રમ્પ અને અન્ય વૈશ્વિક નેતાઓ સામે પણ ભડક્યા છે, જેઓ ઈરાનની સ્થિતિ પર ટિપ્પણી કરે છે પરંતુ સામાન્ય નાગરિકોની વાસ્તવિક પીડાથી સંપૂર્ણ અજાણ છે.
આર્થિક તબાહી અને અસહ્ય વેદના
ઘણા વ્યાવસાયિકો માટે આ ઇન્ટરનેટબંધી આર્થિક વિનાશ સમાન રહી. તેહરાનના એક ફોટોગ્રાફરે જણાવ્યું કે, છેલ્લા દોઢ મહિનાથી કામ ન મળવાને કારણે તેણે પોતાના માતા-પિતા પાસેથી દેવું લેવું પડ્યું છે. ઈન્ટરનેટની આંશિક વાપસીથી પણ કામકાજ સામાન્ય થયું નથી, કારણ કે મોબાઈલ કનેક્ટિવિટી હજુ પણ ખરાબ છે અને વોટ્સએપ જેવી સેવાઓ ઠપ છે. વિદેશમાં વસતા ઈરાનીઓ માટે પણ આ સમય માનસિક યાતનાભર્યો રહ્યો, કારણ કે તેઓ સતત એ ડરમાં જીવતા હતા કે તેમના સ્વજનો જીવતા છે કે નહીં.
નિષ્ણાતો માને છે કે, આ ઈન્ટરનેટ પુનઃસ્થાપના એ કોઈ ઉદારતા નથી, પરંતુ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પરિષદની ડિજિટલ માંગણીઓને પૂર્ણ કરવાની એક મજબૂરી છે. ઈરાની પ્રજા માટે, આ ડિજિટલ વાપસી સ્વતંત્રતાનું પ્રતીક નથી, પરંતુ એ બધું જ યાદ અપાવે છે જે આ 88 દિવસોમાં કાયમ માટે ખોવાઈ ગયું છે. એક નાગરિકના શબ્દોમાં કહીએ તો, "ઓનલાઇન જે પાછું આવ્યું છે તે આપણું દુઃખ છે, સ્વતંત્રતા નથી."