જિનીવા:અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા ઈરાનને આપવામાં આવેલી આકરી સૈન્ય પ્રહારની ધમકી બાદ આંતરરાષ્ટ્રીય રાજદ્વારી સ્તરે ભારે ભડકો થયો છે. સ્વિટ્ઝર્લેન્ડના આયોજિત સ્થળ પર ચાલી રહેલી અત્યંત મહત્વપૂર્ણ શાંતિ મંત્રણાઓ અધવચ્ચે જ ખોરવાઈ ગઈ છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિના નિવેદનના વિરોધમાં ઈરાનના વાર્તાલાપના પ્રતિનિધિમંડળે (Negotiating Delegation) મંત્રણાના સ્થળનો બહિષ્કાર કરીને ત્યાંથી બહાર નીકળી જવાનો સનસનાટીભર્યો નિર્ણય લીધો છે. ઈરાનની સત્તાવાર સમાચાર સંસ્થા 'તસ્નિમ' સાથે જોડાયેલા અને વાર્તાલાપ કરનારી ટીમની નજીકના એક વિશ્વસનીય સ્ત્રોતે આ નાટકીય ઘટનાક્રમની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરી છે.
વાસ્તવમાં, અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તાજેતરમાં જ ઈરાનને ગંભીર પરિણામો ભોગવવાની ચેતવણી આપતા જણાવ્યું હતું કે જો ઈરાન લેબનોનમાં સક્રિય એવા તેના મોંઘા ભંડોળ મેળવતા પ્રોક્સી સંગઠનો (હિઝબુલ્લાહ) ને મુશ્કેલીઓ ઊભી કરતા તાત્કાલિક નહીં રોકે, તો અમેરિકા ઈરાન પર ગત સપ્તાહ કરતાં પણ વધુ શક્તિશાળી સૈન્ય હુમલો કરશે. ટ્રમ્પના આ નિવેદન સામે તેહરાને સખત વાંધો ઉઠાવ્યો છે અને સત્તાવાર રીતે પોતાનો વિરોધ નોંધાવ્યો છે. ઈરાનનું કહેવું છે કે ટ્રમ્પની આ ટિપ્પણી ૧૮ જૂનના રોજ થયેલા મેમોરેન્ડમ (MoU) ની કલમ ૧ નું સીધું ઉલ્લંઘન છે, જે કોઈપણ પક્ષ વિરુદ્ધ સૈન્ય બળના ઉપયોગ અથવા આવી કોઈ પણ પ્રકારની ધમકી આપવા પર કાનૂની રીતે સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લગાવે છે.
આ રાજદ્વારી સ્તંભગતિ વચ્ચે ઈરાને ખૂબ જ કડક અને સ્પષ્ટ વલણ અપનાવ્યું છે. ઈરાન સરકારના સત્તાવાર નિવેદન અનુસાર, જ્યાં સુધી ઈઝરાયેલ લેબનોનમાંથી પોતાની સેના સંપૂર્ણપણે પાછી નહીં ખેંચે અને તમામ મોરચે ચાલી રહેલું યુદ્ધ કાયમી ધોરણે બંધ નહીં થાય, ત્યાં સુધી આ શાંતિ વાર્તાલાપમાં આગળ કોઈ જ પ્રગતિ શક્ય નથી. ઈરાને વૉશિંગ્ટન (અમેરિકા) પર ગંભીર આક્ષેપ લગાવતા કહ્યું છે કે અમેરિકી વહીવટીતંત્ર આ આંતરરાષ્ટ્રીય મંત્રણાઓનો ઉપયોગ માત્ર અને માત્ર ઈઝરાયેલને યુદ્ધ ક્ષેત્રે વધુ સમય (બાયિંગ ટાઈમ) આપવા માટે એક હથિયાર તરીકે કરી રહ્યું છે, જે ક્યારેય સ્વીકારવામાં નહીં આવે.
આ કટોકટી ત્યારે સર્જાઈ જ્યારે ઈરાન, અમેરિકા, પાકિસ્તાન અને કતાર એમ ચાર દેશો વચ્ચે યોજાયેલી પ્રથમ રાઉન્ડની ચતુર્ભુજ (Quadrilateral) બેઠક શરૂ થઈ હતી. આ મહત્વની બેઠક શરૂ થયાના માત્ર ૮૦ મિનિટના ટૂંકા ગાળામાં જ આંતરિક પરામર્શ અને ગંભીર મતભેદોના કારણે અચાનક જ સ્થગિત કરી દેવી પડી હતી. ત્યારબાદ ઈરાની પ્રતિનિધિઓ હોલની બહાર નીકળી ગયા હતા. હાલના તબક્કે આ વૈશ્વિક શાંતિ વાર્તાલાપ અને બેઠકો ફરી ક્યારે શરૂ થશે અથવા તો આ ગતિરોધનો અંત આવશે કે કેમ, તે અંગે વૈશ્વિક રાજદ્વારી વર્તુળોમાં ભારે અનિશ્ચિતતા પ્રવર્તી રહી છે.
બીજી તરફ, લેબનોન સંદર્ભે અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે પ્રસ્તાવિત સમજૂતી પત્ર (MoU) ને સ્વીકારવા માટે ઈઝરાયેલ દ્વારા પોતાની કેટલીક અત્યંત આકરી અને મહત્વની શરતો જાહેર કરવામાં આવી છે. ઈઝરાયેલની મુખ્ય શરતોમાં શામેલ છે કે:
 * હિઝબુલ્લાહના તમામ લડાકુઓ અને સૈન્ય દળો લિતાની નદીની ઉત્તરે સંપૂર્ણપણે પીછેહઠ કરે.
 * લિતાની નદીની દક્ષિણ દિશામાં આવેલા હિઝબુલ્લાહના તમામ સૈન્ય માળખા અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો સંપૂર્ણપણે નાશ (ડિસ્મેન્ટલ) કરવામાં આવે.
 * ભવિષ્યમાં સર્જાનારા કોઈ પણ સંભવિત સુરક્ષા ખતરા અથવા હુમલાને જડબાતોડ જવાબ આપવા અને તેને નાબૂદ કરવા માટે ઈઝરાયેલી સેનાને સૈન્ય કાર્યવાહી કરવાની સંપૂર્ણ સ્વતંત્રતા (ફ્રીડમ ઓફ મિલિટરી એક્શન) મળવી જોઈએ. ઈઝરાયેલની આ આકરી શરતોને કારણે આગામી દિવસોમાં પશ્ચિમ એશિયાનું રાજકારણ વધુ ગરમાય તેવી પૂરેપૂરી સંભાવના છે.