ઈસ્લામાબાદ: અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ઈસ્લામાબાદમાં ચાલી રહેલી નિર્ણાયક શાંતિ મંત્રણામાં ઈરાની પ્રતિનિધિમંડળ એક અનોખી ઓળખ સાથે પ્રવેશ્યું છે. ઈરાની સંસદના સ્પીકર મોહમ્મદ બાઘર ગાલિબાફે પોતાના મિશનને “મીનાબ-૧૬૮” (Minab-168) નામ આપીને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચા જગાવી છે. આ માત્ર એક નામ નથી, પરંતુ યુદ્ધમાં ગુમાવેલા નિર્દોષ જીવોની યાદમાં અપાયેલી એક ભાવુક શ્રદ્ધાંજલિ છે.
શું છે ‘મીનાબ-૧૬૮’ પાછળનો કરુણ ઈતિહાસ?
યુદ્ધના શરૂઆતના દિવસોમાં ઈરાનના મીનાબ શહેરમાં આવેલી ‘હઝારેહ તૈય્યેબેહ’ કન્યા શાળા પર ભયાનક મિસાઈલ હુમલો થયો હતો. આ હુમલામાં ૧૬૦ થી વધુ નિર્દોષ બાળકો અને શિક્ષકોના મોત થયા હતા. ઈરાની પ્રતિનિધિમંડળે તે માસૂમ બાળકોની યાદમાં મિશનનું નામ ‘મીનાબ’ અને મૃતકોની સંખ્યાના આધારે ‘૧૬૮’ અંક ઉમેરીને પોતાનો વિરોધ નોંધાવ્યો છે. ગાલિબાફે સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરેલી તસવીરોમાં વિમાનની સીટો પર લોહીથી લથપથ બેગ, બાળકોના જૂતા અને સફેદ ગુલાબ મૂકેલા જોવા મળ્યા હતા.
વર્ણનાત્મક યુદ્ધ: ઈરાન વિરુદ્ધ પશ્ચિમી મીડિયા
ઈરાનનો આ પ્રયાસ પશ્ચિમી મીડિયાના તે ‘વર્ણન’ (Narrative) સામેનો પડકાર છે જેમાં ઈરાનને હંમેશા ‘આક્રમક’ તરીકે રજૂ કરવામાં આવે છે. ઈરાની અધિકારીઓનું કહેવું છે કે પશ્ચિમી મીડિયા ઈઝરાયલના હુમલાને ‘તકનો લાભ’ ગણાવે છે, જ્યારે ઈરાનના બદલાને ‘આતંકવાદ’ તરીકે ચિતરે છે. બ્રાઉન યુનિવર્સિટીના ડેટાનો હવાલો આપીને ઈરાને દર્શાવ્યું છે કે ૨૧મી સદીમાં અમેરિકા દ્વારા કરાયેલા યુદ્ધોમાં લાખો લોકો માર્યા ગયા છે, જેની સરખામણીમાં ઈરાન પર થતા આરોપો પાયાવિહોણા છે.
શાંતિ મંત્રણા અને માનવીય પાસું
ઈસ્લામાબાદમાં જ્યારે અમેરિકા અને ઈઝરાયલી દળો દ્વારા શરૂ કરાયેલા સંઘર્ષને રોકવા માટે વાટાઘાટો થઈ રહી છે, ત્યારે ઈરાન સતત ‘મીનાબ-૧૬૮’ ના માધ્યમથી યુદ્ધની માનવ કિંમત વિશ્વ સમક્ષ મૂકી રહ્યું છે. અમેરિકી સંરક્ષણ સચિવ પીટ હેગસેથે આ હુમલાની તપાસ કરવાની વાત કરી છે, જ્યારે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ ઘટનાને ઈરાનની પોતાની ભૂલ ગણાવી હતી.
દક્ષિણ આફ્રિકામાં ઈરાની દૂતાવાસે પણ એક AI-જનરેટેડ વીડિયો પોસ્ટ કરીને સંદેશ આપ્યો છે કે, “અમે મીનાબના બાળકોને ક્યારેય ભૂલીશું નહીં.” ઈરાનનો ઉદ્દેશ્ય સ્પષ્ટ છે — શાંતિ ટેબલ પર બેસતી વખતે દુનિયા તે ૧૬૮ માસૂમ ચહેરાઓને યાદ રાખે જેઓ આ સંઘર્ષનો ભોગ બન્યા છે.