નવી દિલ્હી: આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વ્યાપાર અને ક્રૂડ ઓઈલના પરિવહન માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતા 'હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ' (Strait of Hormuz) દરિયાઈ માર્ગને લઈને પશ્ચિમ એશિયામાં ફરી એકવાર મહાયુદ્ધ જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે. ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે આ વ્યૂહાત્મક સમુદ્રી રસ્તા પર નિયંત્રણ મેળવવા માટે ખુલ્લેઆમ નિવેદનબાજી અને સૈન્ય ગતિવિધિઓ તેજ થઈ ગઈ છે. ઈરાને વિશ્વની શક્તિઓને સીધો પડકાર ફેંકતા જાહેરાત કરી છે કે તેણે આ મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી માર્ગ પરથી પસાર થતા જહાજોની અવરજવરને સંપૂર્ણપણે પોતાના ઈશારે નિયંત્રિત કરવા માટે એક નવું અને હાઈટેક ટ્રાફિક મેકેનિઝમ (સિસ્ટમ) તૈયાર કરી લીધું છે.

ઈરાનની સંસદની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સમિતિના વડાએ આ સનસનાટીભરી યોજનાનો ખુલાસો કરતા જણાવ્યું છે કે, આ નવી વ્યવસ્થા હેઠળ માત્ર ઈરાન સાથે મિત્રતા ધરાવતા અને સહયોગ કરનારા દેશોના વ્યાપારી જહાજોને જ આ વિશેષ દરિયાઈ રૂટનો લાભ લેવા દેવામાં આવશે. એટલું જ નહીં, ઈરાને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ માર્ગ પર અપાતી વિશેષ સેવાઓ બદલ તમામ વિદેશી જહાજો પાસેથી ભારે કસ્ટમ ફી અને ટેક્સ વસૂલવામાં આવશે. સૌથી મોટો ફટકો અમેરિકાના 'ફ્રીડમ પ્રોજેક્ટ' હેઠળ સંચાલિત ઓપરેટરોને પડશે, કારણ કે ઈરાને આ પ્રોજેક્ટ સાથે જોડાયેલા તમામ પશ્ચિમી દેશોના જહાજો માટે હોર્મુઝના દરવાજા કાયમ માટે બંધ કરી દીધા છે.

સુપરપાવર અમેરિકા એક્શનમાં: ટ્રમ્પનો મોટો દાવો

ઈરાનના આ આક્રમક વલણથી વૈશ્વિક બજારમાં તેલના ભાવ ભડકે બળવાની આશંકા વચ્ચે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે મોટો વળતો પ્રહાર કર્યો છે. રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે સત્તાવાર નિવેદન આપતા દાવો કર્યો છે કે, ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ પણ આ મામલે અમેરિકાના પક્ષમાં આવ્યા છે. ટ્રમ્પના જણાવ્યા અનુસાર, ચીની રાષ્ટ્રપતિ જિનપિંગ એ વાત પર સંપૂર્ણ સહમત થયા છે કે ઈરાને વૈશ્વિક અર્થતંત્રના હિતમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને તાત્કાલિક અસરથી તમામ દેશો માટે ફરીથી ખુલ્લું મૂકવું જ પડશે, નહીંતર તેના ગંભીર પરિણામો આવી શકે છે.

શા માટે આખી દુનિયા માટે આંચકાજનક છે આ નિર્ણય?

ભૌગોલિક અને વ્યાપારી દ્રષ્ટિએ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ એ ઓમાન અને ઈરાનની વચ્ચે આવેલી એક સાંકડી સમુદ્રધૂની છે, જે પર્સિયન ગલ્ફને ઓમાનની ખાડી અને અરબી સમુદ્ર સાથે જોડે છે. દુનિયાભરમાંથી નિકાસ થતા કુલ ક્રૂડ ઓઇલ (કાચું તેલ) નો આશરે પાંચમો ભાગ એટલે કે ૨૦ ટકા જેટલો હિસ્સો માત્ર આ એક જ દરિયાઈ માર્ગેથી પસાર થાય છે. જો ઈરાન અહીં મનમાની કરીને અમેરિકા સમર્થિત દેશોના કાર્ગો જહાજોને અટકાવશે, તો વિશ્વભરમાં ઈંધણની અછત સર્જાઈ શકે છે અને મોંઘવારીનો મોટો વિસ્ફોટ થઈ શકે છે.