નવી દિલ્હી : યુએસમાં પીજી અને પીએચડી કરવા ઈચ્છુક ભારતીય સંશોધકો માટે મુશ્કેલીઓ વધી રહી છે. અમેરિકન પ્રશાસન દ્વારા J-1 એક્સચેન્જ વિઝા પ્રોગ્રામમાં શરૂ કરવામાં આવેલી ફેડરલ તપાસ, સંશોધન ભંડોળમાં ઘટાડો અને રોકાણના સમયગાળાને લગતી અનિશ્ચિતતાઓને કારણે ભારતીય તેજસ્વી વિદ્યાર્થીઓની શૈક્ષણિક કારકિર્દી સામે ગંભીર પ્રશ્નાર્થ ચિન્હ સર્જાયા છે.

અમેરિકાની હાર્વર્ડ, સ્ટેનફોર્ડ અને એમઆઈટી સહિતની નવ અગ્રણી યુનિવર્સિટીઓમાં J-1 વિઝાના કથિત દુરુપયોગ અને વિદેશી સંશોધકોને ઓછા વેતન ચૂકવવા બાબતે તપાસ ચાલી રહી છે. આ તપાસ હેઠળ સંશોધન વિદ્વાનો અને પોસ્ટડોક્ટરલ સંશોધકોની મુશ્કેલીઓમાં વધારો થયો છે, જેનાથી અનેક વિદ્યાર્થીઓએ યુએસ યુનિવર્સિટીઓમાં પ્રવેશ મેળવવાનું હાલ પૂરતું મુલતવી રાખ્યું છે.

એજ્યુકેશનલ કન્સલ્ટન્ટ્સના જણાવ્યા અનુસાર, યુએસમાં પીએચડી માટેની પૂછપરછમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે. ફંડિંગની અનિશ્ચિતતા અને ચાર વર્ષમાં થીસીસ પૂર્ણ કરવાના કડક નિયમોના ડરથી ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ હવે યુએસને બદલે જર્મની, સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ અને સ્કેન્ડિનેવિયન દેશો જેવા યુરોપિયન રાષ્ટ્રો તરફ વધુ આકર્ષાઈ રહ્યા છે.

તાજેતરના આંકડાઓ મુજબ, અમેરિકામાં અભ્યાસ કરતા આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્વાનોમાં ચીન પછી ભારતીય નાગરિકો બીજા ક્રમે છે, જે કુલ વસ્તીના ૧૬.૪% જેટલા છે. જો કે, વર્તમાન વાતાવરણને કારણે IIT જેવા પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થાઓના સ્નાતકો પણ યુએસના બદલે અન્ય વૈકલ્પિક વિકલ્પો પર ગંભીરતાથી વિચાર કરી રહ્યા છે.

નિષ્ણાતોના મતે, આ તપાસ માત્ર વિદ્યાર્થીઓ પૂરતી મર્યાદિત ન રહેતા હવે સંશોધન પ્રયોગશાળાઓ સુધી વિસ્તરી રહી છે. પીએચડી પૂરું કરવા માટે લાંબો સમય રોકાવાની અનિશ્ચિતતા અને સ્નાતક થયા પછીની રોજગારીની તકોને લઈને વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના પરિવારોમાં ચિંતાનું વાતાવરણ જોવા મળી રહ્યું છે.

આ મામલે હજુ સુધી ફેડરલ કોર્ટ અને સંબંધિત સંસ્થાઓ દ્વારા કાનૂની પ્રક્રિયાઓ ચાલુ છે. આગામી સમયમાં વિઝા નીતિઓ અને ભંડોળના માળખામાં થનારા ફેરફારો પર જ ભારતીય સંશોધકોનું અમેરિકામાં ભવિષ્ય નિર્ભર રહેશે, જ્યારે હાલ પૂરતું વિદ્યાર્થીઓ સાવચેતીભર્યા પગલાં ભરી રહ્યા છે.