ટોક્યો : આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે બદલાતા જતા વ્યૂહાત્મક સમીકરણો વચ્ચે સોમવારે પ્રકાશિત થયેલા જાપાનના તાજેતરના સંરક્ષણ શ્વેતપત્રમાં ભારતને "અત્યંત મહત્વપૂર્ણ દેશ" તરીકે વિશેષ સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. જાપાન દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા આ ૬૧૬ પાનાના વાર્ષિક મૂલ્યાંકન દસ્તાવેજમાં ભારત અને જાપાન વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય સંબંધોના મુખ્ય સ્તંભ તરીકે સંરક્ષણ સાધનો અને અત્યાધુનિક ટેકનોલોજી સહયોગને વધુ મજબૂત બનાવવાની પ્રતિબદ્ધતા દોહરાવવામાં આવી છે.

આ શ્વેતપત્રમાં મલક્કા સ્ટ્રેટ સહિતના મુખ્ય આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ માર્ગો પર ભારતની ભૌગોલિક સ્થિતિ તેમજ તેની સતત વિકસતી આર્થિક શક્તિ અને વિસ્તરતી લશ્કરી ક્ષમતાઓની ભરપૂર પ્રશંસા કરવામાં આવી છે. જાપાની પ્રશાસને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે દક્ષિણ એશિયામાં અગ્રેસર પ્રભાવ ધરાવતા વિશ્વના આ સૌથી મોટા લોકશાહી દેશ પાસેથી વૈશ્વિક સમુદાયને ભૂ-રાજકીય ખેલાડી તરીકે ખૂબ જ ઉચ્ચ અપેક્ષાઓ છે.

બંને દેશો વચ્ચેના સહયોગને વધુ ગાઢ બનાવવાની દિશામાં ભારતના સંરક્ષણ સંશોધન અને વિકાસ સંગઠન (DRDO) અને જાપાનની સંપાદન, ટેકનોલોજી અને લોજિસ્ટિક્સ એજન્સી (ATLA) વચ્ચેના સંબંધો મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે. અગાઉ ૨૦૧૫ના દ્વિપક્ષીય શિખર સંમેલનમાં થયેલા સંરક્ષણ સાધનોના હસ્તાંતરણ કરાર અંતર્ગત હાલમાં બંને દેશો વચ્ચે સંકલન પ્રક્રિયા અત્યંત સક્રિય રીતે આગળ વધી રહી છે.

નોંધનીય છે કે જાપાન દ્વારા અગાઉ શસ્ત્ર અને સંરક્ષણ નિકાસ પર કડક પ્રતિબંધો રાખવામાં આવતા હતા, પરંતુ ૨૦૧૪ અને ત્યારબાદ ૨૦૨૪માં સમયની માંગ અનુસાર નીતિઓમાં કેટલાક ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે. નવેમ્બર ૨૦૨૪માં બંને રાષ્ટ્રો વચ્ચે જાપાનના અદ્યતન 'મોગામી' શ્રેણીના યુદ્ધજહાજો પર સ્થાપિત થનાર 'યુનિફાઇડ કોમ્પ્લેક્સ રેડિયો એન્ટેના' (UNICORN) ના ભારતને હસ્તાંતરણ માટે એક મહત્વપૂર્ણ મેમોરેન્ડમ પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા.

આ ભાગીદારીને વધુ વ્યાપક બનાવતા ગત ઓગસ્ટ ૨૦૨૫માં સંશોધિત 'સુરક્ષા સહયોગ અંગેના સંયુક્ત ઘોષણાપત્ર' પર પણ વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે, જેમાં ઉભરતી તકનીકો અને આર્થિક સુરક્ષાના ક્ષેત્રોમાં પરસ્પર સહકાર વધારવાનો સંકલ્પ લેવામાં આવ્યો છે. જાપાનના જાહેર અને ખાનગી ક્ષેત્રોના સંયુક્ત પ્રયાસો દ્વારા સંરક્ષણ ટેકનોલોજીના યોગ્ય વિદેશી ટ્રાન્સફરને હવે વધુ પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે.

આગામી સમયમાં ભારત અને જાપાન વચ્ચેના આ રક્ષણાત્મક અને વ્યૂહાત્મક સંબંધો હિંદ-પ્રશાંત ક્ષેત્રમાં શાંતિ, સુરક્ષા અને સ્થિરતા સ્થાપિત કરવા માટે અત્યંત નિર્ણાયક સાબિત થશે. બંને મિત્ર દેશોના આ સહયોગથી સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં આત્મનિર્ભરતા અને ટેકનોલોજીના આદાન-પ્રદાનને નવો વેગ મળશે તેવી ગાઢ સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.