રાંચી: ઝારખંડ સરકાર દ્વારા રાજ્યની કન્યા વિદ્યાર્થીઓના ઉચ્ચ શિક્ષણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે એક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. 'માનકી મુંડા શિષ્યવૃત્તિ યોજના'નો વ્યાપ હવે વિસ્તારી દેવામાં આવ્યો છે, જેનાથી રાજ્યની હજારો વિદ્યાર્થિનીઓને આર્થિક સહાયનો લાભ મળશે. પહેલા આ યોજના મર્યાદિત અભ્યાસક્રમો માટે હતી, પરંતુ હવે તેમાં તમામ વ્યવસાયિક (Professional) અભ્યાસક્રમોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

શિષ્યવૃત્તિની મુખ્ય વિશેષતાઓ:

આ યોજના હેઠળ વિદ્યાર્થીઓને દર મહિને નીચે મુજબની રકમ સહાય તરીકે આપવામાં આવશે:

  ડિપ્લોમા અભ્યાસક્રમ: ₹૧૫,૦૦૦ પ્રતિ માસ.

  સ્નાતક (ગ્રેજ્યુએટ) અભ્યાસક્રમ: ₹૩૦,૦૦૦ પ્રતિ માસ.

કયા અભ્યાસક્રમોનો સમાવેશ થયો?

સરકારે યોજનામાં નોંધપાત્ર ફેરફાર કરી નીચે મુજબના પૂર્ણ-સમયના (Full-time) નિયમિત અભ્યાસક્રમોને આવરી લીધા છે:

  કોર ટેકનિકલ: એન્જિનિયરિંગ, ટેકનોલોજી, ફાર્મસી, આર્કિટેક્ચર અને પ્લાનિંગ.

  વ્યવસાયિક: મેનેજમેન્ટ, હોટેલ મેનેજમેન્ટ અને કેટરિંગ ટેકનોલોજી, એપ્લાઇડ આર્ટ્સ અને ડિઝાઇન.

  ઉભરતા ટેકનિકલ કોર્સ: ફોરેન્સિક સાયન્સ, કમ્પ્યુટર એપ્લિકેશન્સ, સાયબર સિક્યુરિટી, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, ડિફેન્સ સ્ટડીઝ, પોલીસ ટેકનોલોજી, મેરીટાઇમ સિક્યુરિટી અને સિક્યુરિટી મેનેજમેન્ટ.

યોજનાની મહત્વની બાબતો:

  લાભાર્થીઓની સંખ્યા: અગાઉ માત્ર ૪,૨૦૦ વિદ્યાર્થિનીઓને લાભ મળતો હતો, જે વધીને હવે ૧૫,૦૦૦ થશે.

  પાત્રતા: વિદ્યાર્થિની ઝારખંડની રહેવાસી હોવી જોઈએ. જો કોઈ વિદ્યાર્થીએ ૧૦મા કે ૧૨મા ધોરણનો અભ્યાસ અન્ય રાજ્યમાંથી કર્યો હોય, તો પણ તે આ શિષ્યવૃત્તિ માટે પાત્ર ગણાશે.

  સંચાલન: હવે આ યોજનાનું સંચાલન 'ઝારખંડ રાજ્ય ઉચ્ચ શિક્ષણ પરિષદ' દ્વારા કરવામાં આવશે.

  જૂના વિદ્યાર્થીઓ માટે: ૨૦૨૫-૨૬ શૈક્ષણિક સત્ર પહેલા નોંધાયેલી વિદ્યાર્થિનીઓને પણ બાકીના સમયગાળા માટે લાભ મળશે, શરત એ છે કે તેઓ અગાઉના સેમેસ્ટરમાં નાપાસ થયેલી ન હોવી જોઈએ.

  શિસ્તના નિયમો: કોઈપણ સેમેસ્ટરમાં એક પણ વિષયમાં નાપાસ થનાર વિદ્યાર્થિનીની શિષ્યવૃત્તિ બંધ કરી દેવામાં આવશે.

ચુકવણીની પ્રક્રિયામાં બદલાવ

સરકારે પારદર્શિતા લાવવા માટે પેમેન્ટ મોડમાં પણ ફેરફાર કર્યો છે. હવે શિષ્યવૃત્તિની રકમ PFMS ને બદલે DBT (Direct Benefit Transfer) દ્વારા સીધી વિદ્યાર્થિનીના આધાર-લિંક્ડ બેંક ખાતામાં જમા કરવામાં આવશે.