ન્યાયમાં વિલંબઃ ફાસ્ટ-ટ્રેક કોર્ટ નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં ચુકાદા આપવામાં નિષ્ફળ
દેશની ફાસ્ટ-ટ્રેક કોર્ટમાં ન્યાય આપવાની ગતિ ધીમી પડી ગઈ છે. ૨.૫ લાખ બળાત્કાર અને પોક્સો કેસ પેન્ડિંગ : નિયમ હતો કે એક વર્ષની અંદર ચુકાદો આપવો : ૨૦૨૫માં નોંધાયેલા ૧.૪ લાખ કેસમાંથી માત્ર ૬૬.૫ હજાર કેસનો જ ઉકેલ આવ્યોઃ કેસ નિકાલની ગતિ ઘણી વધી
નવી દિલ્હી તા.૨૫: દિલ્હીના જંતર-મંતર ખાતે ચાલી રહેલા વિદ્યાર્થીઓના વિરોધ વચ્ચે, કેન્દ્ર સરકારે NEET પેપર લીક માટે જવાબદાર લોકોને સજા આપવા માટે ફાસ્ટ-ટ્રેક કોર્ટ બનાવવાની જાહેરાત કરી છે. આ પ્રશ્ન ઉઠાવે છે કે આ ફાસ્ટ-ટ્રેક કોર્ટ કેટલી ઝડપથી કાર્ય કરે છે અને તેમનો ટ્રેક રેકોર્ડ શું છે ? .
બળાત્કાર અને પોક્સો એક્ટના કેસોની સુનાવણી ઝડપી બનાવવા માટે દેશભરમાં સ્થાપિત ફાસ્ટ-ટ્રેક સ્પેશિયલ કોર્ટ (FTSC) પોતે જ સુસ્તીનો ભોગ બની રહી છે. આ ખાસ કોર્ટનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ગુનાની નોંધ લીધાના એક વર્ષની અંદર ટ્રાયલ પૂર્ણ કરવાનો હતો, પરંતુ તાજેતરના ડેટા અનુસાર, કેસના નિકાલની ગતિ અપેક્ષા કરતા ઘણી ધીમી છે.
ટાઈમ્સ ઓફ ઈન્ડિયાના અહેવાલ મુજબ, ૨૦૨૫ માં ૧.૪ લાખથી વધુ બળાત્કાર અને પોક્સો કેસ નોંધાયા હતા, પરંતુ આમાંથી ફક્ત ૬૬,૫૦૦ કેસોનો જ નિકાલ થયો હતો. ૩૧ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૫ સુધીમાં, આ ફાસ્ટ-ટ્રેક કોર્ટમાં કુલ પેન્ડિંગ કેસોની સંખ્યા વધીને ૨.૫ લાખ થઈ ગઈ છે.
૨૦૧૯ માં આ ખાસ કોર્ટની સ્થાપના થઈ ત્યારથી, છેલ્લા સાત વર્ષથી પેન્ડિંગ કેસોની સંખ્યા સતત ૨ લાખની આસપાસ રહી છે, જોકે યોજનામાં નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં ટ્રાયલ પૂર્ણ કરવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો હતો.
કાયદા મંત્રી અર્જુન રામ મેઘવાલે ગુરુવારે સંસદમાં એક લેખિત જવાબમાં જણાવ્યું હતું કે આ યોજના બે વાર લંબાવવામાં આવી છે. ૭૯૦ ફાસ્ટ-ટ્રેક સ્પેશિયલ કોર્ટની સ્થાપના માટે અગાઉનો સમયગાળો ૩૧ માર્ચ, ૨૦૨૬ સુધી અમલમાં હતો અને હવે આ વર્ષના ૩૦ સપ્ટેમ્બર સુધી લંબાવવામાં આવ્યો છે. હાઈકોર્ટમાંથી મળેલી માહિતી અનુસાર, એપ્રિલ સુધીમાં, ૨૯ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં કુલ ૭૭૫ ફાસ્ટ-ટ્રેક કોર્ટ કાર્યરત હતી. આ ઓપરેશનલ કોર્ટમાં ૩૯૮ સ્પેશિયલ ઈ-પોક્સો કોર્ટનો સમાવેશ થાય છે.
કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો ૬૦:૪૦ના ગુણોત્તરમાં ખર્ચ વહેંચે છે. કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો ૬૦:૪૦ ના ગુણોત્તરમાં આ કોર્ટનો ખર્ચ વહેંચે છે. આ ભંડોળ દરેક ફાસ્ટ-ટ્રેક કોર્ટ માટે એક ન્યાયિક અધિકારી (ન્યાયાધીશ) અને સાત સહાયક સ્ટાફના પગાર તેમજ કોર્ટના દૈનિક ખર્ચને આવરી લે છે.
કાયદા મંત્રીના જણાવ્યા મુજબ, યોજનાની શરૂઆતથી, કેન્દ્ર સરકારે રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને કોર્ટના સુચારુ સંચાલન માટે રૂા.૧,૨૬૦ કરોડનું ગ્રાન્ટ જારી કર્યું છે.
ન્યાયાધીશોની ભરતી એ રાજ્યો અને ઉચ્ચ અદાલતોની જવાબદારી છે કાયદા મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે તેમણે તમામ મુખ્યમંત્રીઓ અને ઉચ્ચ ન્યાયાલયોના મુખ્ય ન્યાયાધીશોને પત્ર લખીને POCSO કાયદા અને ભારતીય નાગરિક સેવા સંહિતા (BNSS) હેઠળ નિર્ધારિત સમયમર્યાદાનું કડક પાલન કરવા અને સમયસર યોગ્ય પગલાં લેવા વિનંતી કરી છે. જોકે, તેમણે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે ન્યાયાધીશોની ભરતી અને ફાસ્ટ-ટ્રેક કોર્ટ સહિત જિલ્લા અને ગૌણ અદાલતોમાં ખાલી જગ્યાઓ ભરવાની જવાબદારી સંપૂર્ણપણે રાજ્યો અને સંબંધિત ઉચ્ચ અદાલતો (HCs) ની છે.
(9:44 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
